Cijferen......

met mijn vader en mijn jongere zusje

Mijn vader zei vroeger altijd tegen mij dat ik stro in mijn hoofd had in plaats van hersens en dat ik daarom niet kon rekenen. Hij was zelf een rekentalent met een fotografisch geheugen voor getallen en ik was een meisje, vandaar. Hij zat naast me als ik huiswerk moest maken voor school en trommelde met zijn vingers op tafel terwijl ik wanhopig zocht in mijn “stro-hoofd” naar het goede antwoord. Hij bedoelde het niet slecht en als de lieve man geweten had wat hij daarmee bewerkstelligde, dan had hij het zeker nooit gezegd. Maar hoe kon hij weten dat ik hem geloofde?

Ik leerde leven met de overtuiging dat ik het niet kon en hoorde het stro in mijn hoofd bij wijze van spreken knisperen zodra er gerekend moest worden.

Het vreemde was echter dat ik buiten het bereik van mijn vader, wel gewoon heb leren rekenen. Ik kan het zelfs redelijk goed. Maar de overtuiging dat ik het niet kan en de weerstand tegen cijfers bleef hardnekkig aanwezig.

Tot voor kort!

Al ruim twee jaar heeft de Stichting een hele goede penningmeester. Door hem ben ik de schoonheid van cijfers gaan zien. Ik heb ontdekt dat je cijfers kunt "lezen" en dat ze een verhaal vertellen. En ik ben dol op verhalen. Mijn angst voor cijfers heb ik uiteindelijk overwonnen door mijn fascinatie voor het verhaal.

Baba, Mel en ik, met zijn drieën gaan we over het uitgeven van het geld van de stichting, het geld dat ons toevertrouwd wordt door de donateurs. Ik sta in het midden met Baba aan de ene kant en Mel, de penningmeester en controller, aan de andere kant. Drie mensen, drie werelden.

Onder de arme mensen in Mali is geld niet iets dat ervaren wordt als je persoonlijk bezit. Je houdt het af en toe even vast maar het gaat vooral van hand tot hand en is voor iedereen. Vandaag heb ik geld, morgen heb ik niets omdat een arm familielid of buurman het even nodig had. En als ik niets heb geeft iemand anders me weer wat. Zo gaat Baba met zijn eigen geld om. Geld en goederen zijn onderdeel van de ruilhandel en de ruilhandel, “le troc”, is verweven met een vorm van sociale zekerheid zoals wij die ontlenen aan bijvoorbeeld verzekeringen en uitkeringen.

Baba bedrijft met geld ”acrobatie”, zoals hij het zelf noemt en dat is een manier van leven. Hij beweegt zich door alle lagen van de bevolking en knoopt alles aan elkaar vast. Hij heeft bijvoorbeeld ’s morgens geld van de stichting in handen waarmee hij iets moet aanschaffen voor één van de projecten, laten we zeggen ijzeren platen. Maar hij heeft meer pijlen op zijn boog. Hij wil bijvoorbeeld ook een vrouw helpen die net weduwe is geworden, hij wil een wit voetje halen bij de gemeente, altijd handig voor later, hij wil zijn product voor de laagste prijs, hij wil misschien best meer betalen dan voorzien als daar gunstige condities voor Here Bugu mee zijn te verkrijgen, hij wil voor dat bedrag ook nog een aantal andere dingen organiseren, hij wil zijn netwerk ermee verstevigen en als hij dan tenslotte na een lange dag hard werken weer terugkomt treft hij mij tot zijn stomme verbazing briesend aan. “Waar was je verdorie al die tijd, we zouden vergaderen en je ging alleen maar ijzeren platen kopen?” “Heb je dan tenminste een bonnetje?”

Acht mannen die Baba opgepikt heeft langs de kant van de weg dragen een ijzeren rek 3 km. over een zandpad naar Here Bugu in ruil voor een maaltijd. Baba rijdt erachter in de kanarie, nog net te zien.

Baba heeft geen bonnetje! Baba heeft een verhaal. Een heel lang verhaal en dat verhaal gaat over mensen, over ontmoetingen, over gunnen en over geduld.
De ijzeren platen worden ins’allah volgende week bezorgd! En al het bijkomende wat hij verdient heeft wordt opgeslagen in het positieve collectieve geheugen over Here Bugu en zal nog te pas komen.

Door zijn acrobatie heeft Baba in de afgelopen jaren meer met het geld kunnen doen dan regulier mogelijk was geweest, hij heeft het geld van de Stichting "vermeerderd" met een onaflaatbare energie. Een hulde aan Baba is hier op zijn plek.


Mel, onze penningmeester, werkt met Excel. In Nederland. Normale omstandigheden, normale temperaturen. Malinese francs worden gedeeld door 656 en dan zijn het euro’s geworden. Achter elk bedrag staat waaraan het uitgegeven is en bij welk project het hoort. De cijfers lever ik aan. Mel maakt er balansen van met baten en lasten, passiva en activa, kortom financiële overzichten. Die cijfers op papier geven overzicht en rust.

In zeker opzicht weten we waar we aan toe zijn.

En ik, ik zitten tussen die twee werelden. Ik probeer het beste van de ene cultuur te delen en te verbinden met het beste van de andere en oefen in spagaten.
Zeven jaar samenwerken heeft opgeleverd dat Baba mij maandelijks het huishoudboekje kan aanleveren (in Excel) op een wijze die beide werelden tot zijn recht doet komen. Ik maak de vertaalslag voor Mel. Samen met Baba “lees en vertaal” ik de balansen van Mel.

belangrijke besprekingen doen we soms buiten Here Bugu, hier bijvoorbeeld op een boottochtje omdat we op Here bugu teveel gestoord worden

Naast Mel en Baba zijn er ook nog de andere leden van het bestuur door wie ik me enorm gesteund voel. En niet te vergeten de trouwe donateurs die met kleine en grote bedragen ons werk mogelijk maken.
Maar Here Bugu groeit en groeit. Kleine kinderen, kleine zorgen, grote kinderen grote zorgen is het gezegde. Het komt vaker voor dat ik voor moeilijke beslissingen sta. Er zijn 12.000 bomen geplant. De put is geslagen maar is dieper dan voorzien, de pomp valt daarom duurder uit, de Kanarie zakt door zijn hoeven en er is een boom op een huis gestort. Het programma van de school moet doorgaan want de kinderen zijn onze toekomst maar de moringa ook en de werkvergoedingen van 32 medewerkers moeten worden betaald. Medewerkers wegsturen? Een deel van de moringa laten verpieteren ...? Het zijn moeilijke, soms pijnlijke afwegingen waar ik uiteindelijk de beslissing over neem en me verantwoordelijk voor voel.

Daarom doe ik een oproep voor nieuwe maandelijkse donateurs voor een bedrag tussen de 5 en 25 euro (meer mag ook) via een maandelijkse incasso of een automatische overmaking.

Want, naast de schenkingen voor projecten geeft de groep van maandelijkse donateurs de basis voor de maandelijkse kosten van Here Bugu. Deze groep geeft ons de zekerheid dat we verder kunnen.

Mensen kunnen zich online aanmelden via het formulier

http://www.rondombaba.nl/donatieformulier/form.php

Of print het formulier en stuur het op (leg een paar uitgeprinte formulieren in je woonkamer of neem ze mee in je tas)

http://www.rondombaba.nl/pdf/201410Donatie.pdf

of d.m.v. een maandelijkse overschrijving naar:
Stichting Rondom Baba
IBAN : NL98TRIO0784740593

De nieuwe film, Here Bugu 2016 geeft een goede indruk van ons werk. Hij staat op de website en is te vinden en te delen onder deze link:
https://vimeo.com/182123030

Een smederij voor praktisch handelen

Eén van de grote, misschien zelfs wel het grootste probleem, dat we op ons pad naar een goed functionerend Here Bugu tegenkomen is de verbinding van hoofd, hart en handen. Of anders gezegd het dramatische ontbreken van een goede verbinding daarvan.

Bij veel Malinezen die ik ontmoet, van hoog naar laag, valt me op dat ze slechts een vaag idee hebben van het verschil tussen voorstelling en realiteit. Voorstelling en realiteit zijn hetzelfde volgens hen. Er zijn voorbeelden te geven op elk gebied van het leven en het leidt vaak tot grote verwarring in de communicatie. “Heb je dit of dat gedaan?” “ja, ik heb het gedaan”. We gaat samen kijken. Het is niet gedaan. Dan volgt een heel lang verhaal dat moet aantonen dat het gedaan zou kunnen zijn maar door alle “onvoorzienigheden” is het resultaat niet aanwezig, maarrrr... het is wel gedaan, en dat voldoet. Commotie over het ontbreken van resultaat begrijpen ze oprecht niet.

Het is geen uitzondering dat je een rapport leest over een prachtig project, gefinancierd en wel, en dat je enthousiast geworden ter plekke gaat kijken en... niets vindt. Ze vinden dat niet moeilijk of gênant, het bestaat op papier, ze zien het helemaal voor zich en dus “bestaat het”.

Een belangrijke factor waardoor veel projecten, als ze al opstarten, mislukken ligt in deze verwarring over voorstelling en realiteit. Wij zouden zeggen: “je liegt, het staat er toch niet”. Zij zitten daar werkelijk niet mee. Er is een hele grote groep die dik geld verdient met het verkopen van “prachtige plannen”, die in werkelijkheid nooit zullen bestaan en ze vertellen je stralend dat het goed zakendoen is met het Westen.

Op Here Bugu doen we “de oefeningen in de kring”. We lachen ons slap als we ontdekken dat onze voeten iets heel anders doen dan we willen of dan we denken dat ze doen.
“Twee stappen naar links, twee naar rechts” is de opdracht. “Hè”, roept iemand terwijl hij gebiologeerd naar zijn voeten staart, “hoe kan dat nu, mijn voeten deden er drie?”
En de verlegen jongen die elke dag met zijn handen in de grond staat te graven en ziet of de plantjes groeien of niet, blijkt het ineens beter te kunnen dan de geleerde student uit Bamako die zo druk bezig is met zijn neus hoog in de lucht te houden dat hij bij de vraag naar zijn voeten niet eens weet waar hij die zoeken moet. Lachsalvo’s! En… we proberen het nog een keer.

Het “gouden hart” van Here Bugu noemt Baba ze, de oefeningen. De gemeenschappelijke smeedplaats voor praktisch handelen, waar je doet wat je denkt en denkt wat je doet. Het maakt wakker, moedig, kweekt zelfvertrouwen en stimuleert initiatief.
De medewerkers zijn inmiddels “zo” trots op de oefeningen dat ze er graag demonstraties van geven en buitenstaanders zelfs uitnodigen mee te doen.

Die gelegenheid kwam onlangs toen we het grote medewerkersfeest hadden. Dit feest bleek achteraf een goede voorbereiding te zijn geweest op een meer officiële presentatie naar buiten die vorige week plaatsvond.
Here Bugu bleek namelijk voorgedragen te zijn en uitverkozen voor een soort van “diploma” voor onze verdiensten in de strijd tegen het oprukken van de woestijn.

Hier zat een feestelijke bijeenkomst aan vast in het plaatsje Samadougou waar Baba het papier in ontvangst mocht nemen. De commissie had veel projecten bezocht, zeiden ze en Here Bugu gekozen vanwege de moringaplantages, de kwaliteit van de moringa, de organisatie van het project en de hygiëne.

Baba ontvangt de oorkonde

Vervolgens werd er een dag aangegeven dat de hele commissie met hoogwaardigheidsbekleders en de verschillende vertegenwoordigers van de NGO’s naar Here Bugu zouden komen om ceremonieel vier bomen te planten.

Malinese ceremonies lopen volgens een vast stramien.
De gebruikelijke ingrediënten ervoor zijn: partytenten waaronder de hoogwaardigheidsbekleders en hun gasten plaatsnemen, (de gewone mensen staan in de zon); stoelen en voor de “belangrijkste” personen, liefst een paar “bankstellen”, ideaal voor de ruimvallende boubou”s (Afrikaanse mannenjurken); een geluidsinstallatie met grote boxen op zijn aller hardst; banieren met de namen van de NGO’s. Verder flesjes frisdrank en plastic zakjes water.

Een groot deel van het programma bestaat meestal uit toespraken door de microfoon, afgelezen van een papiertje, waarbij alle van de betrokken organisaties bedankt worden. Soms lijkt het op het voorlezen van een telefoonboek. Dit alles liefst met de televisie erbij, die zendt dat ’s avonds dan uit. Maar, let op: de kosten voor het feest, inclusief de gepeperde rekening van de televisie zijn voor de betreffende NGO.

Ter voorbereiding van het feest en ter ondersteuning van Baba stuurde het departement drie personen naar Here Bugu om het programma voor te bereiden.
Ondanks dat het internet plat lag is het Baba en mij gelukt voortdurend in telefonisch contact te staan met elkaar. We waren het eens: geen extra kosten, het is niet ons initiatief, en het belangrijkste: we doen het op zijn Here Bugu’s.
En... Baba heeft het voor elkaar gekregen, om het protocol te wijzigen, op zijn ontwapenende zachte wijze.
Geen televisie, geen tenten, geluidsinstallaties enzovoort en ons eigen programma. Dat wil zeggen. beginnen in de kring, een korte instructie, rondleiding over het hele terrein (te voet), ontmoeting met de medewerkers en kinderen, planten van de bomen met “GESPREK” erna in de Salle de Jip.

Het gesprek was soms zeer fel geweest vertelde Baba later. NGO’s stelden indringende vragen over onze vorm van werken. Er is zeer veel onzekerheid over het voortbestaan van de oude vorm van NGO's en men is bang. Waar komt bij ons het geld vandaan was natuurlijk de vraag. Baba wees op de namen van onze donateurs op de muur en de stenen. Waren we nou een NGO of een onderneming?Beide zei Baba en vond een krachtige steun in de rug van de heer Guitee van het departement van Bos en Waterbouw die Here Bugu in zijn hart heeft gesloten. En al onze medewerkers? Die stonden te glimmen en te glanzen van trots.

Het gaat waarschijnlijk een vervolg krijgen. De belangstelling is gewekt en de gouverneur heeft aangekondigd graag een onofficieel bezoek te willen brengen om tijd te hebben om serieus in gesprek te zijn. Naast dit alles komen er verzoeken om dergelijke projecten elders ook op te zetten. Baba doet dat goed, hij bedankt voor de grote eer (om ze niet te beledigen) en vervolgens presenteert hij het financiële plaatje en zegt dat als zij de financiën rondhebben,  wij klaar staan.

De belangstelling begint te komen en hopelijk zal er in de verre toekomst ook financiële support komen vanuit Mali, maar zover zijn we nog lang niet. In Mali is het vaak eerder andersom, de regering kijkt allereerst wat zij er zelf aan kunnen verdienen. In die zin is voorzichtigheid geboden.

de vier symbolische bomen worden geplant (Baba had gevraagd of het moringabomen konden zijn)

de dag van de "Quinzaine de l'environnement" op Here Bugu. In het midden de heer Guitee van het departement de l'Eau et Foret.

zoals altijd is het een dringen voor de verpakkingsruimte voor de verkoop

In hoog tempo is Baba bezig de tweede hectare met moringa te beplanten. Maar dat gaf in toenemende mate problemen met de waterhuishouding op heel Here Bugu. In de vorige blog schreef ik er al over. Inmiddels hebben we dankzij gulle gevers met een grote hydraulische machine een gat van 70 meter in de grond kunnen laten boren met daarin een buis. In de buis kan vervolgens een lange pomp gehangen worden (een roestvrijstalen cilinder) die verbonden is met 6 of 8 zonnepanelen. Hiermee zijn we voorlopig ruimschoots uit de waterproblemen. Jammer dat ik er niet bij was, het moet spectaculair geweest zijn.

de boor gaat de grond in

het blauwe buisje is dus de nieuwe "put". hier wordt gemeten hoeveel kuub water per uur er gepompt kan worden en dus wat de capaciteit van de pomp moet zijn. bovendien worden watermonsters naar Bamako gestuurd.

Het schooljaar loopt ten einde. Vier maanden (waarvan een groot deel tijdens de regentijd) zullen de kinderen weer mee moeten helpen op het land. De week voor mijn vertrek hadden de 14 oudste kinderen hun geborduurde etuitjes af. Een deel laat ze hier trots  zien.

Deze zomer zal de eerste zomervakschool van start gaan. 16 jongens  (een paar van onze school) zullen op Here Bugu gedurende twee maanden les krijgen in het maken (lassen) bedraden en repareren van de hier veel gebruikte draadjesstoelen.
Doel is dat ze daarna werk kunnen vinden door stoelen te repareren, in dienst te komen bij een groter bedrijfje of zelfs zelf stoelen maken.

en tot slot:

mijn lieve, schattige kleinzoon in Engeland weet wel waar Here Bugu ligt en waar zijn Nonna woont:
DAAR!!!!!!!!

p.s. op de website http://www.rondombaba.nl onder  Stichting Rondom Baba staat het prachtige jaaroverzicht 2015/2016 en het financieel jaarverslag 2015. Beiden zijn te downloaden. Op verzoek (info@rondombaba.nl) kunnen ze ook worden toegestuurd.

Morre droomt van een schaap

Vanaf begin april begint de grote hitte en doet de Sa-hel zijn naam eer aan. Als je foto’s van Here Bugu ziet, zou je het niet zeggen. Het ziet er groen en fris uit, bomen bloeien of dragen vruchten zoals de grote mangobomen. Maar de temperaturen stijgen naar ver boven lichaamstemperatuur tot 47 graden overdag en misschien nog hoger binnenkort. De grond wordt heet, droog en stoffig, een harde föhn blaast vuil zand door alle kieren en gaten en schroeit ogen en huid. Ratten, muizen en slangen ontvluchten de dorre, kale vlaktes om ons heen en zoeken een goed heenkomen op Here Bugu. De waterpompen draaien lange uren en het water in de putten zakt naar het laagste punt. Overdag op het land werken in de volle zon is bijna niet meer mogelijk, iedereen zoekt zoveel mogelijk de schaduw onder de bomen.

Moringa
Hoe wonderlijk is het dan dat bij dit alles de Moringaboompjes, zij aan zij hun lichtgroene, fluwelige blaadjes blijven produceren. Blaadjes die ongelooflijk rijk zijn aan mineralen en vitaminen. Ze worden geoogst, gewassen en gedroogd met de grootste zorgvuldigheid en overal hangt de geur van Moringa. Ondanks ons gevecht met tekort aan water (de moringa gaat vóór en menige avond is douchen niet meer mogelijk na een lange hete dag) gaat de productie door en veel mensen vinden de weg naar Here Bugu om het kostbare poeder hier te kopen. En terecht want het dagelijks innemen van het poeder van de blaadjes van de “wonderboom” geneest en versterkt het lichaam merkbaar.

Droom van Morre
Maar door de hitte lopen de gemoederen soms hoog op en Morre, onze tuinman, droomde dat het tijd was om ritueel een schaap te slachten en “benedictions”, zegeningen, af te roepen om het evenwicht te herstellen. Zoiets doe je niet alleen, het moet met de hele gemeenschap en iedereen eromheen. 

Hutje werd bij mutje gelegd van hun karige inkomsten en aan Baba en mij aangeboden met de vraag of we meededen. Mijn suggestie dat Morre misschien honger had gehad en daarom van een schapenbout droomde, toonde weer eens aan dat ik nog steeds niets begrepen had van de religieuze betekenis van dromen. Het moest een feest worden en ook de organisatie daarvan zouden ze in eigen hand nemen. 

Voorbereidingen
Afgelopen zondag was het zover. De zaterdag ervoor kwamen ze allemaal en werkten de hele dag in de ongelofelijke hitte aan het schoonmaken van Here Bugu en ook nog aan de smerige zandpaden met plastic afval rondom. Vol verbazing liep ik rond. Toen we hier begonnen, kenden ze het verschil niet tussen afval en geen afval, tussen schoon en vuil, tussen troep en orde. En nu, er werd niet alleen schoongemaakt door mannen, vrouwen en kinderen maar ook “gezellig” gemaakt. De vele houten sculpturen die onze houtbewerker maakt werden overal met zorg neergezet, overal zitjes met tafeltjes en stoelen die ik nog nooit gezien had maar die ze zelf gemaakt hadden.

Morre was ordehandhaver en stond al heel vroeg klaar bij de poort

Zondagochtend begonnen de vaste bewoners om vijf uur met het bewateren van de grond om het stuifzand tegen te gaan en Baba en ik hadden inmiddels begrepen dat het feest een veel grotere omvang ging krijgen dan vermoed. Uit Mopti werden teilen met gekookte rijst aangevoerd, het arme schaap arriveerde plus geroosterde bouten van andere schapen, enorme teilen water werden aangelengd met sap van gember en rode hibiscus tegen de dorst want water alleen helpt niet. En de gasten stroomden binnen. Op het heetste van de dag was Here Bugu vol en waren alle schaduwplekken bezet.

vrouwen en mannen apart, zo is het nu eenmaal maar iedereen hielp om er een mooi feest van te maken en daarbij wordt wel samengewerkt. Ook enkele dappere vrouwen deden mee aan spelletjes. (het is niet zo dat ze niet mogen, ze voelen zich het meest veilig in hun traditionele rol maar langzaam verandert ook dat)

Sjoelbakken
Mijn bijdrage was dat ik voor het vermaak zou zorgen. En hoe eenvoudig kan dat zijn na jarenlange ervaring op Koninginnedag. Sjoelbakken, blikje gooien en ringwerpen bleken favoriet bij iedereen. Tussen dat alles door werd ook nog gebeden in groepen van twintig, kaart en dam gespeeld en vermaakten de kinderen zich in het pierenbad.

jong geleerd, oud gedaan

ringwerpen

sjoelen

Samenwerkingsoefeningen
Om 4 uur besloten de medewerkers van Here Bugu op de grote open ruimte een demonstratie te geven van de oefeningen die we elke ochtend in de kring doen. Oefeningen om de samenwerking te bevorderen. Diep geroerd stond ik te kijken naar de ernst en trots waarmee ze de oefeningen deden en tenslotte de verbaasde toeschouwers uitnodigden om eraan mee te doen. Wantrouwen en schroom over zo iets “vreemds” in hun cultuur en religie werd overwonnen in het gezamenlijk lopen van een lemniscaat.



Daarna werd in de kring iedereen bedankt, Baba hield een vurig pleidooi over Here Bugu. Onder de gasten bleken ook enkele “belangrijke” mensen te zijn uit Mopti, die zeer on-malinees op hun vrije zondag zonder escorte en poeha waren gekomen om Here Bugu te leren kennen. Ook zij hadden meegedaan aan alle spelletjes.
Tenslotte kreeg ik een cadeau aangeboden. Een houten klomp met “spikes” vanwege mijn moed, volharding en mijn strijd voor vrede.

Het was een bijzondere dag
Eigenlijk was, voor zover Baba en ik wisten, niemand uitgenodigd, het was een spontaan feest. Dus we hebben ook veel mensen teleurgesteld die niet op de hoogte waren. Dat moet worden goedgemaakt. Gelukkig was al samen met het Malinese bestuur besloten om in november een echte open dag te houden, dit was een goede vooroefening.

Vanochtend toen ik wakker werd was alles opgeruimd, de waterpompen draaiden weer, (geen douche gisteravond, al het water was op tot de laatste druppel) en in de maandagochtendvergadering kwamen alle verhalen los over het Here Bugu feest dat anders was geweest dan mensen ooit hadden meegemaakt, een feest waar iedereen gelijk was.

Nog zeven dagen en dan vertrek ik weer naar Nederland. Ik verheug me en tel de dagen, de hitte wordt me teveel en ik verlang naar mijn kinderen en kleinkinderen. Afgelopen vier maanden hebben we samen heel hard en gestructureerd kunnen werken, nu weer een periode zonder mij en volgens mij verheugen ze zich erop.

De krokodil heeft gezegd...

Volgens Sedou betekent Bamako: de krokodil heeft gezegd …

het dorpje dat de Fransen aantroffen en dat uitgroeide tot Bamako, begin twintigste eeuw

In 1908 verklaarden de Fransen Bamako officieel tot de hoofdstad van hun kolonie.

Het kleine dorpje veranderde snel. De Fransen bouwden er huizen en later paleizen. Ik zag foto’s met Franse vrouwen in prachtige jurken zittend op de veranda’s onder parasols, nippend aan hun cocktails.

Ook begonnen ze met het vormen van een leger, daar zijn ze nu overigens nog steeds mee bezig.

Papiergeld dat de Fransen introduceerden. Eerst kwamen ze met zilveren munten waarvan de Malinezen dachten dat het sieraden waren, toen kwam het papiergeld. Deze biljetten waren van de grootvader van Sedou die gerekruteerd werd door het Franse leger. De eerste briefjes die hij verdiende gooide hij weg omdat hij niet wist wat hij ermee moest doen. (uit de verzameldoos van Sedou die ook de foto's maakte).

Ruim honderd jaar, werd het land compleet getransformeerd door het Westen. Vaak realiseer ik het me niet, ik denk vanuit onze eigen geschiedenis, maar in de omgang hier met de mensen stuit ik vaak op de diepe sporen en ook wonden die de westerse overheersing heeft toegebracht en die meespelen in de problematiek van vandaag de dag. Niet dat hun eigen geschiedenis niet gewelddadig was, dat was hij zeker maar het geweld en de arrogantie waarmee het Westen zich hier heeft binnengedrongen heeft nieuw geweld gegenereerd.

Voornaam bezoek
Hier op Here Bugu worden we de laatste tijd geconfronteerd met een nieuw fenomeen waar we nog niet zo goed raad mee weten. In toenemende mate krijgen we te maken met voorname Malinese heren die ons komen bezoeken. Ze hebben gehoord over Here Bugu en komen eens poolshoogte nemen. Hun verhaal is dat hun NGO getroffen wordt door bezuinigen uit het Westen. Reden: algehele bezuinigingen maar ook onvrede met de kwaliteit van het werk dat ze leveren. Ze komen “ons” om raad vragen. En de vraag is: Wat moeten ze doen, zodat de kraan openblijft.
Het probleem is dat deze mensen zijn geïndoctrineerd met dezelfde denkbeelden waarmee het Westen zijn top-down strategie heeft vormgegeven. Een top-down strategie die beschikt over heel veel goede instrumenten en ook goede bedoelingen maar die de verbinding met de doelgroep kwijt is geraakt of nooit heeft ontwikkelt.

Verwarring
Rondlopend op Here Bugu zie je de verwarring op de gezichten. Als Baba hun vraagt wat we voor ze kunnen doen is het antwoord: een cursus komen geven of ruimte bieden voor stagiaires. Maar geld daarvoor hebben ze niet want dat zou van hun budget afgaan dat ze nodig hebben voor het in stand houden van hun organisatie met gebouwen, auto's en salarissen. Als Baba vraagt wat zij voor ons kunnen doen antwoorden ze verbaasd: niets, want jullie lukt wat ons niet lukt.

Top down en bottup up, het zijn twee werelden die ver uit elkaar staan. De kennis, de meetinstrumenten en het grote geld zitten aan de ene kant, de menselijke relaties, de ervaring, het respect voor de Afrikaanse waarden aan de andere kant.

Het motto van Rondom Baba is: deel het beste van je cultuur met het beste van de cultuur van de ander. Dat geldt niet alleen voor de relatie van ons met de Afrikanen, het geldt ook voor de relatie top-downers en bottum uppers. Wat een rijkdom zou dat geven als die twee gaan samenwerken..
In de Ontwikkelings Samenwerkings protocollen wordt het woord “exit strategie” veelvuldig besproken. Voor mij betekent dat zoiets als je ergens in begeven maar met de deurknop van de deur naar buiten in je hand.

Maar hoe kun je nu spreken over “exit” als je je nog niet verbonden hebt? Verbinden is geven en nemen van twee kanten. Een gezonde verbinding, in welke relatie dan ook, werkt naar onafhankelijkheid in verbondenheid. Als dat niet lukt zit er een probleem in je verbinding.
Ons voorstel is om voortaan te spreken over “VERBINDINGS STRATEGIE”..En we pleiten ook voor verbinding tussen top-downers en bottum uppers.

Delen dus, die kennis, die ervaring, dat geld en die liefde voor dit werk.

Met de basis, hoe bescheiden ook, die we gelegd hebben met Here Bugu hebben we een prachtige uitvalsbasis gecreëerd, gedragen door de bevolking. De broodnodige financiën en deskundige hulp voor de uitbouw daarvan ontbreken ons. Laten we elkaar ont-moeten!!!

Noot: ik bedank hierbij alle mensen die onze strategie vertrouwen en ons steunen en ik bedank ook het bestuur van Rondom Baba waarin ik heel veel vertrouwen heb dat ze ons helpen met het bouwen aan de "verbindingsstrategie".

Zo, de krokodil heeft gezegd ...

elke zondag brengen we hem en zijn vrouwtje een verrassing. Geen exit strategie in dit geval, gewoon naastenliefde.

onze lieve Tellem van even verderop, met zijn wollen mutsje dat hij al vier jaar op heeft.
Nog een oude nazaat van de Pygmeeën. Ik heb hem in mijn hart gesloten.

Mevrouw Tellem. Volgens Sedou zijn het geen gewone mensen zoals wij, ze zijn heel zacht, zei hij. Dat in tegenstelling van wat men hier nog over de Tellem zegt, ze zijn gevaarlijk omdat ze nog over mythische krachten beschikken. De Fransen hadden ze graag in hun leger want ze konden vliegen en zich verplaatsen zonder dat iemand het zag. De vijand sloeg in het aangezicht van een Tellem op de vlucht, zo gaat het verhaal.

elke week zingt de griot (troubadour) van Here Bugu onder een boom voor de kinderen van de school over de geschiedenis van Mali, over goed en kwaad, over recht en krom. Onze griot is een edele man, een prachtig voorbeeld van Malinese waardigheid en eruditie, een mens waar de kinderen van houden en die ze ademloos toehoren. 

Twee handen vol met rijst ...

Ik besprak met Baba de mogelijkheid om met de gemeenschap Here Bugu mee te doen met de meditaties voor vrede voor Syrië en in aansluiting voor vrede in Mali en hoe we dat zouden vormgeven. Hij was meteen enthousiast en vertelde dat de imam van de grote moskee in Mopti er ook iets over had gezegd. Hij had opgeroepen om te bidden voor vrede. “Maar, had hij erbij gezegd, vrede begint ook bij onszelf". Dus ik vraag ieder om drie kommen te nemen. In de ene doe je twee handen vol rijst, in de tweede twee handen vol gierst en in de derde twee handen vol sorgo. Vervolgens breng je die kommen naar de (andere) arme sloebers die overal in Mopti te vinden zijn en naar de families waarvan je weet dat er geen eten is”.

Terwijl Baba me dit vertelt denk ik ondertussen aan de discussies over de zogenaamde “vluchtelingenproblematiek” in Nederland en voel me beroerd.

Door de burgeroorlog in Mali neemt de armoede in Mopti en op het platteland toe, in tegenstelling tot de situatie in de hoofdstad die steeds rijker lijkt te worden door het westerse hulpgeld. En wat kun je dan doen? Je kunt nog indringender tot god bidden en elkaar helpen of je wordt boos en richt je tegen de steeds rijker wordende elite.

We hebben een nieuwe medewerker, Diarra. Hij is net met pensioen. Hij werkte 27 jaar voor een Malinese NGO (niet gouvernementele organisatie) die zich bezighoudt met familieplanning. Bij die NGO. was hij schoonmaker en notulist van de vergaderingen, dezelfde NGO waar Baba ooit werkte tot hij besloot nooit meer voor een NGO te werken.

Bij ons is hij nu verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van het schooltje en hij geeft de alfabetiseringslessen. De eerste dagen was hij danig in de war. En toen ik hem uitnodigde voor een gesprek barstte hij uit in een lange, onbedaarlijke huilbui. Tussen de tranenvloed door gaf hij met horten en stoten veel voorbeelden over de bureaucratische, hiërarchische en verziekte atmosfeer op zijn werk. Een lege huls vol met protocollen, opgelegd door de westerse donateur met goede bedoelingen, uitgevoerd door de Malinese functionarissen met catastrofale gevolgen.

Het is exemplarisch voor de manier waarop de lokale NGO’s die ik hier ken werken. De donateur geeft geld maar de voorwaarden die daaraan verbonden zijn verstikken en vermorzelen de nog aanwezige culturele waarden. Bureaucratisch wordt nauwgezet nagestreefd om te voldoen aan die voorwaarden of in ieder geval de schijn op te houden, anders komt er geen geld meer vrezen ze. Maar wat de donateur niet ziet is de enorme menselijke ellende die zich achter die façade voltrekt plus wat er in werkelijkheid van het geld gerealiseerd wordt of eigenlijk vooral niet gerealiseerd wordt.

Een Afrikaan heeft ooit gezegd:
"Afrika is beroofd van zijn substantie en wat het gekregen heeft, bleek bovendien beroofd van inhoud."

Diarra ondertussen begint zijn draai te vinden en komt elke dag met nieuwe, originele ideeën. Hij kan het echter nog niet nalaten om innerlijk en uiterlijk dubbel te klappen als hij mij, de blanke weldoenster, onverwacht op zijn pad vindt. Gelukkig wordt hij door de anderen daarover hartelijk uitgelachen dus het zal wel slijten.

En verder, na de sociale ochtendoefeningen, bidden/mediteren we in de kring voor vrede in Syrië en in Mali. Dat versterkt in ieder geval de gemeenschapsband.

Diarra geeft zijn les in alfabetisering

 

Buurman monsieur le gouverneur (bijnaam) probeert een van mijn voortreffelijke kroketten.

Een andere buurman, een echte nazaat van de Tellem, de oorspronkelijke bewoners van de Dogon. Ze worden gezien als gevaarlijk omdat ze nog over de oude magie zouden beschikken. Ze zijn niet groter dan 1.50. Elke zondag brengt Sedou hem en zijn vrouw (ze hebben geen kinderen) iets te eten van Here Bugu, deze keer 5 kilo rijst. (foto Sedou)