donderdag 11 februari 2021

Het schaap en de dood

 


Een jaar of tien geleden speelde zich op Here Bugu het schapendrama af. Iedereen wilde schapen. Ik zag het nut er niet van in omdat de lasten steeds hoger uitvielen dan de baten. Maar hoe ik ook probeerde te overtuigen met cijfers en tabellen, iedereen was het er over eens dat de schapen moesten blijven. Het werd een strijd. Het waren mijn beginjaren. Toen ik nog dacht dat wij en zij hetzelfde denken en ik niet meteen begreep dat achter alles een verhaal zit. Uiteindelijk deelde ik getergd mee dat ik de financiële stekker uit het schapenproject trok. En toen kreeg ik het verhaal te horen. 

Iedere familie, ieder gezin, ieder project had op zijn minst één schaap, liefst een heleboel. Want ’s nachts waart altijd de dood rond, op zoek naar mensen die hij mee wil nemen. Als hij niemand vindt die aan de beurt is pikt hij willekeurig iemand op. In dat geval echter kan een schaap in de bres springen voor de willekeurig gekozen mens, die overleeft en het schaap wordt ’s morgens levenloos aangetroffen. 

Ik was geraakt door het verhaal en vooral de manier waarop ze het vertelden. Diezelfde middag kreeg ik hele hoge koorts. Klapperend en ijlend lag ik de hele nacht te baden in het zweet in mijn bed. 'sMorgens kwam Sedou mijn kamer binnen stormen, trok het muskietennet opzij en riep: Je bent gered, je wordt beter. Het moederschaap is vannacht voor jou gestorven.

Een complottheorie? Misschien zou je het in onze cultuur zo noemen. Maar ik noem het een verhaal en ik hecht grote waarde aan verhalen. 

Een goed verhaal geeft een beeld dat tot nadenken stemt. Een verhaal zet je in beweging. Een verhaal toont ongeziene kanten en er zit altijd een aanknopingspunt naar iets anders in dat je kan inspireren. Een verhaal is niet waar of onwaar. Het is een verhaal.

Wat een opluchting dat een verhaal niet gaat over welles/nietes, niet over jij hebt gelijk of ik heb gelijk. Niet over voor of tegen corona, voor of tegen vaccinaties. Verhalen zetten je verbeeldingskracht op 

een ander niveau in beweging, verhalen stimuleren creatief denken en dat hebben we nodig. 

 

In Mali heerst ook corona, schijnt het. Er heerst ook malaria, tyfus, soms cholera, en nog een heleboel andere zaken waar mensen aan dood gaan. En toen kwam er nog ebola bij en nu covid. De arme mensen zeggen: laat mij gewoon mijn werk doen, mijn leven leven en of de dood me komt halen en met wat dat zien we dan wel weer. 

 

De afgelopen drie weken ging het bij mij ook mis. Het begon met malaria en daarna tyfus, een veel voorkomende combinatie. Ik was behoorlijk ziek. Gelukkig ben ik er weer doorheen gekomen. Aan de ene kant gewoon door infusen en pillen maar ook begeleid door een enorme toegewijde en liefdevolle verzorging. De Peulvrouwen rolden hun matten uit voor mijn huis om te waken en te bidden. Ik werd elke dag gewassen en daarna ingesmeerd met carité boter. Gevoerd met lepels kippenbouillon en 's nachts sliep iemand in mijn buurt. De kinderen kwamen kommetjes verse melk brengen en besjes. En Sedou kwam 's morgens met een verse kruidenmelange op een blauw bord waar hij thee van maakte:Blad van de citroenboom, het blad van de guaveboom, bananenblad en bamboeblad.

We hebben inmiddels 50 schapen. Maar voor zover ik weet heeft geen schaap zich hoeven offeren.


sedou met de kruiden voor de tyfusthee
Sedou met de kruiden voor de tyfusthee


In Mali op het platteland is nog een soort oerritme waarin  leven en dood dicht naast elkaar liggen. Verzekeringen zijn er niet. Gezondheidszorg is niet vanzelfsprekend. De omstandigheden waarin de mensen leven zijn extreem zwaar door armoede, klimaat en oorlog. Op alle terreinen is verbetering nodig. Je krijgt niets cadeau. Maar het leven is krachtig en kleurrijk. De nadruk ligt altijd op de oplossingen en niet op de problemen. Nergens lach ik zoveel als hier. De dankbaarheid voor het leven, dat even vanzelfsprekend is als de dood, is groot.


En de moraal van dit verhaal?

Verhalen! Literatuur! Lees en vertel verhalen, lees gedichten. De grote schrijvers en dichters hebben altijd al geschreven over leven en dood en hoe ze bij elkaar horen. Het verrijkt het leven en maakt de dood vertrouwder.  

Stel je toch eens voor dat we het daar samen over gaan hebben!

Over leven en dood.




de nachtelijke rijst en gerstleveringen gaan nog steeds door

bij ons leren de vrouwen haken







bij de Peulen doen de mannen ook handwerk

de voorbereiding van het leer voor de tassen

10 tassen voor de verkoop in Bamako

van de verschillende moestuinen is de tuin met de biologische kool het grootste. hier heerst een enorme concentratie van het groeien van de kool, een intense bijzondere stilte


de nieuwe graanmolen waar de vrouwen en kinderen 2x per dag de gierst komen laten malen is een enorme hulp, veel minder zwaar stampwerk daardoor

zij komt trots haar nieuwe jurkje voor naar school laten zien waar haar moeder  mooie stukjes fluweel op genaaid heeft

het nieuwe bankstel wordt per driewieler bezorgd over de weg dwars door bandietenland

bij mijn afscheid laat Baba foto's van de sneeuw zien

 s morgens om 7 uur, hoeveel besjes heb jij al?

zondag 10 januari 2021

Fotoverslag: december was een feestmaand

De maand december zat vol met feestelijke gebeurtenissen. 
Allereerst de rijst- en gierstactie die een groot succes was, elke dag feest om even op de bankrekening te kijken. Inmiddels zijn mensen er voor Here Bugu op uitgetrokken in alle richtingen om de benodigde hoeveelheid rijst en gierst in  te kopen. Als alles goed gaat zal dat neerkomen op zo'n 33 ton rijst en gierst. De komende weken zal dat in partijen hier binnenkomen. Daarna moet het geregistreerd worden en het meeste gezeefd, ontkaft en goed opgeslagen. Als dat allemaal achter de rug is wordt het beetje bij beetje verdeeld. 
En dan was er natuurlijk het feest voor Kerstmis waarin verschillende groepen kinderen en volwassenen hun prestaties met de 'cupsong' lieten zien met een djembeband erbij als dank voor de actie. Een uur lang direct bij te wonen via de livestream op instagram.
En tenslotte op 31 december een enorm kinderfeest, traditie getrouw georganiseerd door de jongeren van Here Bugu voor de kinderen. Het was geweldig en er waren zeker meer dan 400 mensen aanwezig. Het hoogtepunt waren de 400 stokbroden die belegd werden met kip, sla, tomaten en uien, alles uit de eigen farm. Elk kind kreeg een half gevuld stokbrood, een enorme traktatie, waarvoor de vrouwen van Here Bugu de hele dag achter de vuren hadden gestaan.
Er is veel gefilmd maar hier onder een fotoverslag, sommige foto's van mindere kwaliteit omdat ze uit de video's geknipt zijn.



De vrouwen hebben een onderonsje tijdens het feest, ik hou van de ontspannen houding van de linkervrouw met haar schaal op 't hoofd.

Het Oudejaarsfeest
spelletjes

  De chauffeur en de beide wevers bestuderen onze prachtige brochure.

 

                  De keuken, het was warm en toch hard werken met z'n allen.

de wever 'loopt' zijn schering


het twijnen op de klosjes voor het weven
 

 de geweven rollen

Een groot deel van Here Bugu bestaat uit moestuinen waar we allerlei methodes uitproberen, ook met het maken van goede compost.



De leerling boekhouder.

Soms zijn de kinderen zo moe van het vele werken dat ze eerst een beetje moeten slapen.

Deze keer kleien, opdracht: een koe.






De jonge Peulvrouwen leren eenvoudige armbandjes voor lokale verkoop, een groep volwassen vrouwen zit op de haak en brei- club en en passant krijgen ze voorlichting over gezinsplanning en dat soort zaken.
Maar zij schuurt net zo lang tot de flessen-kalebas helemaal glad is en kan dienen als melkkan.

Vanwege de grote hitte kreeg ik een hoed cadeau en op de foto zag ik eigenlijk pas dat het de voering is.

Deze kleine plantjes van 12 jaar geleden werden..


..deze prachtige palmbomen!


Vroeger hadden we buitenbioscoop, vanwege de onveiligheid kan dat niet meer, maar we doen het voor de interne mensen toch op mijn terras, waar het vol is tot en met op de trap. Het was een spannende film (voor sommigen)

En elke ochtend zijn er nog steeds in diverse groepen en soms samen: de oefeningen.