maandag 19 september 2011
donderdag 15 september 2011
Van bakkers en zo
De bakker van Eeklo
Dit schilderij, dat in het Muiderslot hangt, maakte als kind diepe indruk op me. Mensen die hun hoofd laten overbakken en ondertussen geduldig met een kool op hun romp in de wachtkamer zitten.
Ik moest er aan denken toen ik op een broeierige ochtend in de moestuin liep tussen de kolen door, een beetje wanhopig omdat het praktisch onmogelijk is met deze temperaturen zonder airconditioning of ventilator met mijn hoofd te werken. Het gaat gewoon niet en dat is ook één van de redenen dat er lang niets op mijn blog verscheen.
En toen ik dan ook besloot dat er niets anders op zat dan erin te berusten en me gewoon maar over te geven kwam dit schilderij in mijn gedachten.
Overgave, geduld, vertrouwen, gelatenheid, het zijn allemaal vaardigheden of deugden die je hier noodgedwongen leert. En ondertussen wordt mijn hoofd overgebakken, veel van mijn oude meningen, oordelen, vastgeroeste patronen worden opgeruimd en er komt verwondering en dankbaarheid voor in de plaats.
Jip
Een hele bijzondere gebeurtenis was een bijeenkomst op Here Bugu rondom Jip. Een jaar geleden was Jip hier langere tijd op bezoek met zijn vader, een neef en een vriend. Ze waren komen rijden in een grote bus die hier nog steeds staat. We weten nog niet of hij weer teruggaat naar Nederland, die bus, of dat we de invoerrechten kunnen betalen en hij verhuurd gaat worden aan mensen die van hieruit een reis met een bus wilen maken.
Jip is een goede vriend van Here Bugu en van ons geworden. Jip had kanker, zijn rechter onderarm was daarom geamputeerd en hij hoopte dat hij genezen was. Onlangs zijn uitzaaiingen geconstateerd en het lijkt erop dat alleen een wonder hem kan redden. Vrienden van hem hebben daarom met hem en om hem heen een gebedsgenezingsdienst georganiseerd om hem kracht en energie te geven (op mijn facebookpagina: https://www.facebook.com/pages/Stichting-Rondom-Baba/189637274391486?ref=ts, die ook te lezen is zonder lid te zijn van facebook) valt er meer over te lezen en te zien.
Synchroon organiseerden we met een aantal mensen een bijeenkomst op Here Bugu. Oorspronkelijk waren we via skype, geprojecteerd op een scherm, verbonden met de kerk in Nederland waar het plaatsvond met ruim 400 mensen. Maar zoals te doen gebruikelijk hield de generator ermee op, en dus zaten we zonder elektriciteit. En dat kwam goed uit. Toen het lawaai van de generator wegviel lieten de vogels zich horen en ging de natuur meedoen. Ik kende het programma in de kerk dus we konden ons aan het tijdsschema houden zodat de meditatie van een uur op Here Bugu gelijk liep met die in Nederland. Vooraf zaten we in een kring, allemaal muzelmannen waaronder 3 marabouts uit Mopti. De meesten hadden Jip ontmoet, o.a. door de hilarische sketches over het gebruik van condooms en door bezoeken in Mopti en Dialangou. Er ontstond een gesprek, over Jip, over kanker, over het leven.
Ongeveer 40 mannen deden in totaal mee en het maakte niet uit dat we in Mali zaten, dat we uit een verschillende cultuur komen, dat zij islamieten zijn en alleen bidden met mannen onder elkaar en ik op een stoel zit met mijn ogen dicht. We waren verbonden samen met een heleboel andere mensen in liefdevolle aandacht en energie. Jip is een bijzonder mens. Hij wil laten zien dat door een rotziekte, door iets ellendigs wat hem overkomt, ook mooie dingen ontstaan en hij krijgt het voor elkaar om heel veel liefde te laten stromen. En uiteindelijk is dat toch het enige wat telt, liefde. Voor ons allemaal, over de hele wereld.
Het einde van de vasten
Traditioneel wordt er aan het eind van de vastenmaand een koe geslacht voor het grote feest, dat in Mopti zeker 5 dagen duurt. Op Here Bugu waren de eerste twee windmolens verkocht en de windmolengroep besloot dat de groep gezamenlijk een koe kon kopen om onderling te verdelen. Na lang zoeken werd, uiteindelijk nog een goede koe (met hele lieve ogen en een zachte snuit) gevonden voor een redelijke prijs. Hij werd geslacht (met mijn keukenmessen, maar wel professioneel want Haruna uit de windmolengroep is een slager) en het vlees werd eerlijk verdeeld in gevarieerd samengestelde porties van 5 kilo de man. Maar niet alleen voor de groep, er was genoeg voor Sedou en familie, Baba, Gael en mij, de buren, de familie van Amadou, de knecht enz. Het was een hele dag werk en toen alles was opgeruimd lag daar alleen het hoofd nog.
Het hoofd van de koe met zijn voeten is een apart verhaal. Dat wordt heel speciaal uit elkaar geplukt, schoongespoeld, zwart geroosterd en gekookt,een lekkernij hier. De vierde ochtend na het einde van de vasten kwam de windmolengroep voor een gezamenlijk ontbijt bij elkaar en
werd het hoofd met brood smakelijk verorberd. Ik mocht ook mee eten in de kring en doopte mijn brood voorzichtig in de bouillon. Het kluiven op de onderdelen heb ik overgeslagen.
Alle andere dagen van het feest bracht ik door met het uitgebreid afleggen van grande familiebezoeken, al Sambee, Sambee uitroepend, aanzitten aan maaltijden en gezamenlijk uit de pot eten, discussieren met de mannengroep van Baba (een traditie inmiddels), bijwonen van de ontvangst van de notabalen in het huis van de burgemeester en het in ontvangst nemen van zakjes dadels, kolanoten en flesjes frisdrank, tot mijn kaken pijn deden van het glimlachen. Mijn integratie is een heel eind gevorderd.
Here Bugu
De windmolenopleiding
Gael di oliveira is hier voor een half jaar voor de windmolenopleiding. Ook voor hem zijn het zware tijden met het klimaat van deze maanden. Maar er wordt hard gewerkt. We beginnen de ochtenden met theorie. Op dit moment met het tekenen met een lineaal en een potlood van een kubus. Het driedimensionale is voor allen nog een hele klus maar ze doen het met overgave.
Dogon
Even een weekend naar de Dogon, het ligt hier tenslotte om de hoek. Het was weer ongelooflijk mooi.
"Gaan de vrouwen de wereld redden?"
Drie vrouwen
Een Algerijnse, een Française en een Nederlandse.
Zíj.... spreken Frans-Frans, ik..... spreek Afrikaans-Frans en moet mijn hersens uitrekken om ze te volgen. Het onderwerp van gesprek is zó spannend dat we op het puntje van onze stoel zitten, een fles wijn op tafel.
Na tweeëneenhalf jaar hier min of meer geleefd te hebben als een blanke kluizenaar onder de Malinezen is nu kennelijk de tijd aangebroken voor ontmoetingen met zielsverwanten. Gek genoeg kwam ik hier tot nu toe geen blanke inwoners tegen,
(behalve de Nederlander Willem Snapper), niet bij de bank, niet op de markt, niet op de plekken waar ik het verwacht zou hebben.
En dat was goed want de eerste tweeëneenhalf jaar zijn een test. Je moet het alleen doen, alleen overeind zien te blijven in deze verwarrende cultuur. Als je dat hebt overleefd mag je echt gaan meepraten vind ik.
De andere dames, die beiden een hotel runnen, zijn langer hier maar ze zijn het er helemaal mee eens. Houd je ogen gericht op je doel en laat je niet afleiden door andere blanke zwervers. In de eerste jaren wordt het kaf van het koren gescheiden. Je bent kwetsbaar, in wankel evenwicht, je wordt belaagd, uitgedaagd, door elkaar geschud, beledigd, geliefd, bemind en gepaaid, misleid, bedrogen, in je kern geraakt, je wordt lichamelijk ziek door het klimaat en de malaria, kortom je wordt op de proef gesteld. En je moet het, zoals in mijn geval, als blanke in je piere eentje zien te redden: op het platteland, met een put, een pomp en een generator voor electriciteit in de avond. En dan heb ik het maar even niet over de kakkerlakken, muizen, ratten, slangen en schorpioenen.
En toen brak het moment aan dat ik wist: ik heb de eerste etappe gehaald. Ik voelde het van binnen en ik merkte het aan de reacties van de omgeving.
En ineens ontmoet ik andere gelouterde zielen en zit ik samen om de tafel met een fles wijn en lach tot ik niet meer kan terwijl de tranen over mijn wangen rollen.
Onderwerp van gesprek? “Gaan de vrouwen de wereld redden?”
Here Bugu, een plek om van te houden...
Juli, augustus en september zijn de moeilijkste maanden. De temperatuur ligt gemiddeld lager dan in de drie maanden daarvoor, rond de 35 graden, maar de vochtigheidsgraad is enorm. Dit jaar komt de verwachtte regen maar niet op gang. Af en toe een bui die de aarde doet stomen de wegen direct onbegaanbaar maakt en de wereld verandert in een Turkse sauna.
Rondom bieden de akkers een trieste aanblik, de jonge plantjes gierst, sorgo en maïs verschrompelen waar je bij staat. De extreem arme boeren, die met de hakbijl in de hete zon de zware aarde hebben opengewerkt en daarna gezaaid, dag en nacht werkend, zien hun oogst mislukken. Het grootste deel van de oogst is voedsel voor de families voor de rest van het jaar. Vorig jaar kwam het regenseizoen pas goed op gang in september dus alle hoop is nog niet verloren. Maar dat laatste is een Europese manier om ernaar te kijken. De Malinees zegt: ca va allez, il n’y a pas de problème, elke dag heeft zijn eigen realiteit.
Op Here Bugu ondertussen is het een komen en gaan. Gael di Oliveira is gekomen, een Portugees-Nederlandse ingenieur. Hij blijft zes maanden en de windmolengroep maakt grote vorderingen.
Jeroen van Rijn kwam langs, de fietsende journalist die van Amsterdam naar Timbouctou fietste en besloot al zijn bij elkaar gefietste sponsorgeld aan ons te schenken om een tractor te kopen voor Here Bugu en omgeving. Van de verschillende projecten die hij onderweg bezocht vond hij dat van ons het meest duurzaam en passend binnen zijn doelstellingen. Een enorme opsteker voor ons.
Jan L. en zijn vrouw kwamen langs. Hij werkt voor de PUM, senioren die hun expertise inzetten in ontwikkelingslanden. Baba en ik zijn inmiddels lokaal vertegenwoordiger voor deze fantastische organisatie en selecteren kleinbedrijven die deskundige hulp nodig hebben.
Anco, een bekende van de windmolengroep met een aanhangwagen vol met spullen uit een container uit Nederland: machines, gereedschap en tafels, stoelen, kasten en computers voor de werkplaatsen georganiseerd door de windmolengroep, een prachtige Singer handnaaimachine, 5 nieuwe banden voor de auto van Rijk van RV4WD uit Harderwijk,een feest was het.
Ondanks de politiek van Frankrijk tegen Mali gericht, (zie de vorige blog), waardoor het toerisme, één van de grootste inkomstenbronnen, volledig plat ligt, blijven er zonder onderbreking individuele mensen Here Bugu bezoeken om zich te verwonderen over dit snel groeiende en vreedzame project.
En als ik zelf, bij zonsondergang, als de dagelijkse bedrijvigheid tot rust is gekomen, mijn ronde over het terrein maak, langs de dieren, langs de nieuwe vruchtenbomen, struiken en meer dan 25 medicinale planten, op de voet gevolgd door de altijd nieuwsgierige Tjakko, ben ik vervuld van diepe dankbaarheid dat ik dit werk kan en mag doen. Dat het lukt om samen met Baba, Sedou en zijn familie en alle mensen die zich inmiddels betrokken voelen, deze plek te creëren waar zoveel positieve energie bij elkaar komt.
Zijn het inderdaad de vrouwen?
Vroeger zou ik deze vraag misschien bevestigend hebben beantwoord. Ik denk er inmiddels anders over. Ik geloof dat we het moment zijn gepasseerd dat we zo generaliserend over mensen kunnen denken. Er wordt vaak gesproken over de kracht van de Afrikaanse vrouw, dat de vrouwen te vertrouwen zijn, dat ze sterk zijn en vooral dat ze hun leningen terugbetalen (wat waar is). Maar ik zie ook dat veel vrouwen juist de dragers van de traditie zijn, dat ze hun positie in het sociale systeem niet willen veranderen en dat ze, wanneer ze scholing krijgen, vooral uit zijn op luxe en sterallures. Ik zie ook veel mannen die onder invloed van westerse verworvenheden veranderen in egoïstische klootzakken, aan de drank raken en als onbeschofte idioten rondscheuren in auto’s en op brommers.
Ik ontmoet ook vrouwen die lijden onder hun juk en niet weten waar ze het moeten zoeken en wat ze moeten doen om vooruit te komen en mannen die schijnbaar lui op hun rug liggen maar alle antennes hebben uitstaan om nieuwe dingen te leren.
Het gaat niet meer over vrouwen of over mannen, over arm of rijk, over zwart of blank, over Islamiet, Christen of atheïst.
Het gaat alleen nog maar over individuen, over mensen die het goede willen en een innerlijke impuls hebben dat ze, ieder op hun “eigenwijze” manier, iets willen bijdragen om de wereld mooier te maken. En die mensen vind je overal, het maakt niet uit of ze man zijn of vrouw, en ontmoetingen met hun zijn altijd inspirerend.
Blanke vogels.....
En zo, na tweeëneenhalf jaar feestelijke ontmoetingen met Malinese mannen en vrouwen, kom ik nu dus een rij van blankhuidigen tegen die op de een of andere manier ook in deze contreien zijn terechtgekomen. Die op hun manier een bijdrage leveren en ergens onopvallend en bescheiden, zonder expat allures met nieuwe 4wheeldrives met airco, chauffeur en allerlei privileges, tussen de Malinesen leven.
Een Franse psychologe die hier in haar eentje een kippenfarm is begonnen midden op het platteland; een Franse architect die met grote liefde voor materiaal een onwaarschijnlijk mooi hotel heeft gebouwd; een Argentijnse piloot en regenmaker die wetenschappelijk onderzoek doet in Antarctica en een paar maanden per jaar met zijn vliegtuig hier de wolken induikt om wolkbreuken te provoceren voor regen; een Zweeds/Engelse die een hotel heeft en ijvert voor behoud van oude islamitische manuscripten .........om een paar voorbeelden te noemen.
Lieve hemel, hoe wonderlijk is de wereld en ......... hoe mooi!
bericht uit Mali
Sophie, een Engelse die in Djennee een hotel heeft schreef het volgende bericht in haar blog over de situatie vn het toerisme in Mali en ik mocht het van haar overnemen:
I am writing from a parched land.
We are in the rainy season, but the French have bled us dry. I am a toubab, I will survive, but others are not so lucky. The French, through a vicious and irresponsible foreign policy have decided to decimate one of the only viable industries here: the tourism industry. There can be no doubt of what I am claiming; it is common knowledge here now that the French Government are inventing threats by the Maghreb branch of Al Quaida in order to destroy the Malian tourist trade. They want the Malian President Amadou Toumani Toure to sign an agreement to repatriate all illegal Malians in France. ATT has refused and is refusing steadfastly. Some of the Malians concerned have lived in France for 20 years, and have contributed to French economic growth, often by doing jobs the French won’t do themselves.
Until ATT signs the agreement, the ‘Northern Areas’ of Mali will remain out of bounds, and tourists will be dissuaded from travel. Insurance policies won’t work.
And other Embassies will toe the line, following meekly in the wake of the former colonisers like lemmings. The line of danger is drawn just south of all the areas that matter in Malian tourism: Djenne and the Dogon country is included in the no-go area, although God knows that there has never ever been the smallest threat to anyone travelling in these areas!
The British Embassy here has referred me to the travel advice given by the British Foreign Office. This is based entirely on the French version. Let us examine what the alleged threats are by examining the text: In order to be able to put Mali on red alert, is has been necessary to talk about the Sahel region as a whole. The incidents in Mali are too few and too old as well as too irrelevant to the tourist trade to cut any mustard on their own. If mixed in with the rest of the Sahel, unthinking people might be swayed. It is very regrettable that the British Foreign Office should be counted amongst the unthinking ones. Here is their MALI advice:
'Safety and Security - Terrorism
There is a high threat from terrorism. Terrorists have been involved in kidnaps in the region and we believe that further kidnap attacks are likely. Al Qaeda in the Islamic Maghreb (AQ-M) operates directly or through criminal gangs who carry out kidnappings on their behalf or pass on their kidnap victims for monetary gain and attacks have occurred across a wide area of the Sahel:
On 19 April the Embassy of France in Bamako (Mali) alerted its nationals of a “very high risk” of being kidnapped in Mali and Niger particularly between the city of Mopti and the border with Burkina Faso.
THIS IS NOT AN INCIDENT, THIS IS A FRENCH EMBASSY PRONOUNCEMENT. PLEASE NOTE THAT THERE NEVER WAS ANY INCIDENT IN THIS AREA
On 4 February 2011 an Italian national was kidnapped in south-eastern Algeria near the city of Djanet, for which AQ-M have claimed responsibility. THIS IS IN SOUTHERN ALGERIA On 8 January 2011, French authorities confirmed that two French nationals kidnapped from Niamey, in Niger, had been killed near the border with Mali. THIS IS IN THE NIGER
On 5 January 2011 the French Embassy in Bamako was attacked by an individual using explosives and a handgun. THIS ATTACK WAS BY A LUNATIC WHO CLAIMED AL QUAIDA (AQ-M) STATUS. THIS WAS DENIED BY AQ-M WHO SAID THEY HAD NOTHING TO DO WITH IT. On 16 September 2010, five French nationals were kidnapped in the town of Arlit in Niger. THIS IS IN THE NIGER
On 26 July 2010 the French government confirmed that French national Michel Germaneau, who was kidnapped on 22 April near Arlit in north-western Niger, had been murdered. THIS IS IN THE NIGER
On 28 December 2009, a group of Saudi Arabian nationals were attacked near the village of Djambala in Niger, close to the Mali border. Four of the group died in this attack. THIS IS IN THE NIGER
On 18 December 2009 an Italian couple were kidnapped by an armed group in south eastern Mauritania 18 km east of Kobonni on the road to Mali. THIS IS IN MAURITANIA
On 29 November 2009 three Spanish nationals were kidnapped whilst travelling in a convoy on the road from Nouakchott, the capital of Mauritania, to the northern city of Nouadhibou. THIS IS IN MAURITANIA
On 25 November 2009 a French national was kidnapped near the city of Gao in Eastern Mali. THIS IS THE ONLY ONE SO FAR IN MALI- NOT IN A TOURIST AREA!THE INCIDENT IS TWO YEARS OLD.
On November 14, 2009, there was an attempted kidnap in Tahoua, Niger, by heavily armed individuals against employees of the American Embassy. THIS IS IN THE NIGER
A group of European tourists were kidnapped in the area of the Mali-Niger border on 22 January 2009. A British national who was part of this group was later murdered. THIS WAS POSSIBLY IN THE NIGER, IN ANY CASE HUNDREDS OF MILES FROM ANY MALIAN TOURIST DESTINATIONS. THE INCIDENT IS TWO AND A HALF YEARS OLD.
On 14 December 2008 two Canadian diplomats were kidnapped 25 miles outside of Niamey and held in Mali. THE INCIDENT HAPPENED IN THE NIGER AND IS NEARLY 3 YEARS OLD. IT ALSO HAS NOTHING TO DO WITH TOURISTS OR MALI TOURIST AREAS!
Therefore, it remains a fact that no tourist has ever come to any harm, been attacked, been kidnapped in any of the normal tourist areas of Mali! That makes no difference.
17 people were blown up in Marrakesh in April in the main tourist area. This is a fact. The French does not advice against travel in Morocco. Neither does the Brits.
What is going on??? Make your own mind up.
Sophie Sarin, a Swedish designer who lives in Mali and runs a hotel: www.hoteldjennedjenno.com
I am writing from a parched land.
We are in the rainy season, but the French have bled us dry. I am a toubab, I will survive, but others are not so lucky. The French, through a vicious and irresponsible foreign policy have decided to decimate one of the only viable industries here: the tourism industry. There can be no doubt of what I am claiming; it is common knowledge here now that the French Government are inventing threats by the Maghreb branch of Al Quaida in order to destroy the Malian tourist trade. They want the Malian President Amadou Toumani Toure to sign an agreement to repatriate all illegal Malians in France. ATT has refused and is refusing steadfastly. Some of the Malians concerned have lived in France for 20 years, and have contributed to French economic growth, often by doing jobs the French won’t do themselves.
Until ATT signs the agreement, the ‘Northern Areas’ of Mali will remain out of bounds, and tourists will be dissuaded from travel. Insurance policies won’t work.
And other Embassies will toe the line, following meekly in the wake of the former colonisers like lemmings. The line of danger is drawn just south of all the areas that matter in Malian tourism: Djenne and the Dogon country is included in the no-go area, although God knows that there has never ever been the smallest threat to anyone travelling in these areas!
The British Embassy here has referred me to the travel advice given by the British Foreign Office. This is based entirely on the French version. Let us examine what the alleged threats are by examining the text: In order to be able to put Mali on red alert, is has been necessary to talk about the Sahel region as a whole. The incidents in Mali are too few and too old as well as too irrelevant to the tourist trade to cut any mustard on their own. If mixed in with the rest of the Sahel, unthinking people might be swayed. It is very regrettable that the British Foreign Office should be counted amongst the unthinking ones. Here is their MALI advice:
'Safety and Security - Terrorism
There is a high threat from terrorism. Terrorists have been involved in kidnaps in the region and we believe that further kidnap attacks are likely. Al Qaeda in the Islamic Maghreb (AQ-M) operates directly or through criminal gangs who carry out kidnappings on their behalf or pass on their kidnap victims for monetary gain and attacks have occurred across a wide area of the Sahel:
On 19 April the Embassy of France in Bamako (Mali) alerted its nationals of a “very high risk” of being kidnapped in Mali and Niger particularly between the city of Mopti and the border with Burkina Faso.
THIS IS NOT AN INCIDENT, THIS IS A FRENCH EMBASSY PRONOUNCEMENT. PLEASE NOTE THAT THERE NEVER WAS ANY INCIDENT IN THIS AREA
On 4 February 2011 an Italian national was kidnapped in south-eastern Algeria near the city of Djanet, for which AQ-M have claimed responsibility. THIS IS IN SOUTHERN ALGERIA On 8 January 2011, French authorities confirmed that two French nationals kidnapped from Niamey, in Niger, had been killed near the border with Mali. THIS IS IN THE NIGER
On 5 January 2011 the French Embassy in Bamako was attacked by an individual using explosives and a handgun. THIS ATTACK WAS BY A LUNATIC WHO CLAIMED AL QUAIDA (AQ-M) STATUS. THIS WAS DENIED BY AQ-M WHO SAID THEY HAD NOTHING TO DO WITH IT. On 16 September 2010, five French nationals were kidnapped in the town of Arlit in Niger. THIS IS IN THE NIGER
On 26 July 2010 the French government confirmed that French national Michel Germaneau, who was kidnapped on 22 April near Arlit in north-western Niger, had been murdered. THIS IS IN THE NIGER
On 28 December 2009, a group of Saudi Arabian nationals were attacked near the village of Djambala in Niger, close to the Mali border. Four of the group died in this attack. THIS IS IN THE NIGER
On 18 December 2009 an Italian couple were kidnapped by an armed group in south eastern Mauritania 18 km east of Kobonni on the road to Mali. THIS IS IN MAURITANIA
On 29 November 2009 three Spanish nationals were kidnapped whilst travelling in a convoy on the road from Nouakchott, the capital of Mauritania, to the northern city of Nouadhibou. THIS IS IN MAURITANIA
On 25 November 2009 a French national was kidnapped near the city of Gao in Eastern Mali. THIS IS THE ONLY ONE SO FAR IN MALI- NOT IN A TOURIST AREA!THE INCIDENT IS TWO YEARS OLD.
On November 14, 2009, there was an attempted kidnap in Tahoua, Niger, by heavily armed individuals against employees of the American Embassy. THIS IS IN THE NIGER
A group of European tourists were kidnapped in the area of the Mali-Niger border on 22 January 2009. A British national who was part of this group was later murdered. THIS WAS POSSIBLY IN THE NIGER, IN ANY CASE HUNDREDS OF MILES FROM ANY MALIAN TOURIST DESTINATIONS. THE INCIDENT IS TWO AND A HALF YEARS OLD.
On 14 December 2008 two Canadian diplomats were kidnapped 25 miles outside of Niamey and held in Mali. THE INCIDENT HAPPENED IN THE NIGER AND IS NEARLY 3 YEARS OLD. IT ALSO HAS NOTHING TO DO WITH TOURISTS OR MALI TOURIST AREAS!
Therefore, it remains a fact that no tourist has ever come to any harm, been attacked, been kidnapped in any of the normal tourist areas of Mali! That makes no difference.
17 people were blown up in Marrakesh in April in the main tourist area. This is a fact. The French does not advice against travel in Morocco. Neither does the Brits.
What is going on??? Make your own mind up.
Sophie Sarin, a Swedish designer who lives in Mali and runs a hotel: www.hoteldjennedjenno.com
woensdag 6 juli 2011
Je suis rentrée dans les imprévus ......
Nederland
Zeven weken Nederland. In Nederland werk je met een agenda dus heb ik een speciaal exemplaar voor de periodes dat ik er ben. De maagdelijk witte bladzijden vullen zich snel vanaf mijn aankomst. Ik voeg me na een korte periode van acclimatisatie in het ritme van het westerse leven. De afspraken rijgen zich aaneen verdeeld over het hele land. Intensieve en dierbare ontmoetingen met gesprekken die mijn geest scherpen en zorgen dat ik steeds beter de essentie van ons werk in Mali onder woorden kan brengen. Jaarverslag, folder, financiën, plannen, belasting, alles komt aan de orde. Elke ontmoeting brengt nieuwe informatie en inspiratie die verwerkt moet worden. Daarnaast het samenzijn met familie, ouders, kinderen, kleinkinderen. Sprankelende momenten vervuld van genegenheid.
Zeven volle weken waarin de klok de maat slaat en de structuur geeft waarbinnen mijn energie op peil blijft en er zoveel kan gebeuren. De laatste dag neem ik 'vrij' en geniet van het strand. Om 10 uur ’s avonds zwem ik heerlijk in een spiegelgladde Noordzee.
Nederland is bijkomen, inspiratie opdoen, verwend worden, contacten leggen, vertellen, ontmoeten, lekker eten en slapen onder een dekbed!
opa en oma met Mans en Toots
Mali
Op het vliegveld van Cassablanca, de tussenstop, biedt een vrolijke Malinese muzikant me meteen een borrel aan, gekocht in de taxfree shop. Met de kleurige jurken, de kinderen op de rug, de overvolle tassen met handbagage, de grappen en grollen wordt de wachttijd meteen een gemeenschappelijk feestje. Met mijn 95 kilo bagage arriveer ik ’s nachts in Auberge Djamilla in Bamako, mijn vaste stek.
Ik houd niet zo van Bamako maar het is een goede overstap naar het leven op Here Bugu. Achterop de brommer bij Musbaba scheur ik nog een dag door de krioelende verkeersknoop die Bamako is om wat mensen te zien en de laatste boodschappen te doen. Dan vertrek ik richting Mopti, 9 uur rijden in een 4wheel met chauffeur, georganiseerd door een vriendin uit Sevaré, vele malen beter dan met de bus. De regentijd is begonnen, onderweg overal mensen die met een hakbijltje de zware klei voorbereiden voor het zaaien. Veel restanten van ongelukken langs de kant van de weg, bussen, vrachtauto’s, personenauto’s. De weg is gevaarlijk in het regenseizoen door de vele gaten. Het wordt steeds heter en droger naarmate we Mopti naderen.
Here Bugu
De ontvangst is overweldigend, ze zijn zo blij dat ik er weer ben. Trots laten ze me alles zien wat er gebeurt is. Een nieuwe hangar voor de dieren, de ateliers bijna klaar, overal bloemen en nieuwe planten. Het terrein ziet er schoon uit en er is meer orde gekomen. De nieuwe schommel wordt uitgepakt en in een boom gehangen. ‘s Avonds in het schemerdonker zie ik Sali genieten terwijl ze heen en weer slingert tussen de bomen. De nieuwe vlieger wordt de volgende morgen uitgeprobeerd. Hij is voor de kinderen maar Sedou, de gardien, en zijn vrouw Sali rennen samen kibbelend en lachend over het land in een poging om hem in de lucht te krijgen met een lange sliert van kinderen achter zich aan.
Ondanks de vochtige hitte die me meteen overvalt, de vele insecten in alle maten en soorten die zich tussen mijn kleren friemelen, de gebroken nacht omdat ’s nachts het onweer losbreekt, zit ik de eerste 24 uur nog goed gestructureerd in mijn vel en ben klaar voor de besprekingen met Baba, mijn papieren geordend, mijn agenda geopend, de lijst met 'things to do' op tafel.
De generator die elektriciteit geeft stopt 5 minuten nadat hij is aangezet. Een krom boutje is de boosdoener en dankzij de hulp van Allah kan Sedou het zelf weer rechtslaan. De internetconnectie is nu echter verbroken en is drie dagen lang niet meer te herstellen. In dit geval helpt Allah niet. ’s Avonds komt er geen water meer uit de kraan want de nieuwe werkkracht heeft ’s middags de visvijver ververst en daarna was er geen zon om de zonnepanelen op te laden die de waterpomp in werking zetten. Geen douche voor mijn plakkende lichaam. De Kanarie heeft twee lekke banden, de accu van de Nissan is leeg, de waterpomp kapot en hij moet naar Mopti gesleept. De dierenarts moet met spoed komen want het paard heeft buikpijn. Door het water dat op het dak blijft staan komt de stuc van mijn plafond naar beneden, in het huis van Sedou regent het water rechtstreeks naar binnen. Baba komt niet opdagen voor onze 'vergadering' om 9 uur ’s morgens. Om drie uur ’s middags schuift hij opgewekt als altijd aan en deelt mee dat hij meteen weer weg moet. Over mijn stapel papieren, agenda en activiteitenlijst heen kijk ik hem zwijgend maar woedend aan. Felle woorden branden op mijn tong.
“Tu m’attaque“ (je valt me aan),...zegt hij.
“Ik val je helemaal niet aan, we hadden een afspraak en er zijn veel dingen die we moeten bespreken”, ...zeg ik.
Over de tafel neemt hij mijn hand tussen de zijne, kijkt me met vriendelijk lachende ogen aan en zegt:
“Yvonne, tu es rentrée dans les imprévues“
(je bent terug in de onvoorzienigheden)
Mali is ontwapenend, verschrikkelijk, uitdagend, hartverwarmend en vooral intens 'anders'!
gestrand, geen diesel, accu versleten, pomp onklaar
de nieuwe schommel, een paard, gesneden uit 1 autoband, hoop dat er binnenkort een heleboel hangen.
Zeven weken Nederland. In Nederland werk je met een agenda dus heb ik een speciaal exemplaar voor de periodes dat ik er ben. De maagdelijk witte bladzijden vullen zich snel vanaf mijn aankomst. Ik voeg me na een korte periode van acclimatisatie in het ritme van het westerse leven. De afspraken rijgen zich aaneen verdeeld over het hele land. Intensieve en dierbare ontmoetingen met gesprekken die mijn geest scherpen en zorgen dat ik steeds beter de essentie van ons werk in Mali onder woorden kan brengen. Jaarverslag, folder, financiën, plannen, belasting, alles komt aan de orde. Elke ontmoeting brengt nieuwe informatie en inspiratie die verwerkt moet worden. Daarnaast het samenzijn met familie, ouders, kinderen, kleinkinderen. Sprankelende momenten vervuld van genegenheid.
Zeven volle weken waarin de klok de maat slaat en de structuur geeft waarbinnen mijn energie op peil blijft en er zoveel kan gebeuren. De laatste dag neem ik 'vrij' en geniet van het strand. Om 10 uur ’s avonds zwem ik heerlijk in een spiegelgladde Noordzee.
Nederland is bijkomen, inspiratie opdoen, verwend worden, contacten leggen, vertellen, ontmoeten, lekker eten en slapen onder een dekbed!
opa en oma met Mans en TootsMali
Op het vliegveld van Cassablanca, de tussenstop, biedt een vrolijke Malinese muzikant me meteen een borrel aan, gekocht in de taxfree shop. Met de kleurige jurken, de kinderen op de rug, de overvolle tassen met handbagage, de grappen en grollen wordt de wachttijd meteen een gemeenschappelijk feestje. Met mijn 95 kilo bagage arriveer ik ’s nachts in Auberge Djamilla in Bamako, mijn vaste stek.
Ik houd niet zo van Bamako maar het is een goede overstap naar het leven op Here Bugu. Achterop de brommer bij Musbaba scheur ik nog een dag door de krioelende verkeersknoop die Bamako is om wat mensen te zien en de laatste boodschappen te doen. Dan vertrek ik richting Mopti, 9 uur rijden in een 4wheel met chauffeur, georganiseerd door een vriendin uit Sevaré, vele malen beter dan met de bus. De regentijd is begonnen, onderweg overal mensen die met een hakbijltje de zware klei voorbereiden voor het zaaien. Veel restanten van ongelukken langs de kant van de weg, bussen, vrachtauto’s, personenauto’s. De weg is gevaarlijk in het regenseizoen door de vele gaten. Het wordt steeds heter en droger naarmate we Mopti naderen.
Here Bugu
De ontvangst is overweldigend, ze zijn zo blij dat ik er weer ben. Trots laten ze me alles zien wat er gebeurt is. Een nieuwe hangar voor de dieren, de ateliers bijna klaar, overal bloemen en nieuwe planten. Het terrein ziet er schoon uit en er is meer orde gekomen. De nieuwe schommel wordt uitgepakt en in een boom gehangen. ‘s Avonds in het schemerdonker zie ik Sali genieten terwijl ze heen en weer slingert tussen de bomen. De nieuwe vlieger wordt de volgende morgen uitgeprobeerd. Hij is voor de kinderen maar Sedou, de gardien, en zijn vrouw Sali rennen samen kibbelend en lachend over het land in een poging om hem in de lucht te krijgen met een lange sliert van kinderen achter zich aan.
Ondanks de vochtige hitte die me meteen overvalt, de vele insecten in alle maten en soorten die zich tussen mijn kleren friemelen, de gebroken nacht omdat ’s nachts het onweer losbreekt, zit ik de eerste 24 uur nog goed gestructureerd in mijn vel en ben klaar voor de besprekingen met Baba, mijn papieren geordend, mijn agenda geopend, de lijst met 'things to do' op tafel.
De generator die elektriciteit geeft stopt 5 minuten nadat hij is aangezet. Een krom boutje is de boosdoener en dankzij de hulp van Allah kan Sedou het zelf weer rechtslaan. De internetconnectie is nu echter verbroken en is drie dagen lang niet meer te herstellen. In dit geval helpt Allah niet. ’s Avonds komt er geen water meer uit de kraan want de nieuwe werkkracht heeft ’s middags de visvijver ververst en daarna was er geen zon om de zonnepanelen op te laden die de waterpomp in werking zetten. Geen douche voor mijn plakkende lichaam. De Kanarie heeft twee lekke banden, de accu van de Nissan is leeg, de waterpomp kapot en hij moet naar Mopti gesleept. De dierenarts moet met spoed komen want het paard heeft buikpijn. Door het water dat op het dak blijft staan komt de stuc van mijn plafond naar beneden, in het huis van Sedou regent het water rechtstreeks naar binnen. Baba komt niet opdagen voor onze 'vergadering' om 9 uur ’s morgens. Om drie uur ’s middags schuift hij opgewekt als altijd aan en deelt mee dat hij meteen weer weg moet. Over mijn stapel papieren, agenda en activiteitenlijst heen kijk ik hem zwijgend maar woedend aan. Felle woorden branden op mijn tong.
“Tu m’attaque“ (je valt me aan),...zegt hij.
“Ik val je helemaal niet aan, we hadden een afspraak en er zijn veel dingen die we moeten bespreken”, ...zeg ik.
Over de tafel neemt hij mijn hand tussen de zijne, kijkt me met vriendelijk lachende ogen aan en zegt:
“Yvonne, tu es rentrée dans les imprévues“
(je bent terug in de onvoorzienigheden)
Mali is ontwapenend, verschrikkelijk, uitdagend, hartverwarmend en vooral intens 'anders'!
gestrand, geen diesel, accu versleten, pomp onklaar
de nieuwe schommel, een paard, gesneden uit 1 autoband, hoop dat er binnenkort een heleboel hangen.
maandag 2 mei 2011
Over de zwarte cobra en een terroristische aanval.......
Ode aan een boom
Er stond een grote boom op Here Bugu. Hij gaf veel schaduw en het was er goed toeven. Hij had twee leuke, afgeknotte zijstammen aan de voet, net een tafeltje en een stoeltje. De plek waar de boom stond voelde goed en als je er zat leek het of je opgenomen werd in de boom, met een heerlijk uitzicht over de omgeving.
Tijdens de regenperiode van september vorig jaar, met de enorme stormen, werd hij geveld. In zijn val raakte hij één van de waterkranen die afgesloten moest worden. Met zijn grote, knoestige stam en zijn takken vol met stekels en bladeren lag hij daar, de reus,terwijl zijn ontblootte wortels een hulpeloos gebaar hemelopwaarts maakten, zo kwetsbaar en aandoenlijk. De boom nam veel plaats in beslag maar we lieten hem liggen en de takken gingen voorzichtig door met leven.
Toen ontdekten we dat zich onder de warrige massa een slangenfamilie had gevestigd. Geen gewone slangen zoals we hier veel zien, maar de zwarte cobra, één van de gevaarlijksten. Ze vallen aan en spugen in de ogen van hun tegenstander. Hun beet is dodelijk.
Sedou haalde er een marabout uit de Dogon bij, een fetisjeur. Die brouwde van droge slangenhuiden en andere ( geheime) zaken een “medicijn” dat uitgestrooid werd en hij verzekerde ons dat de slangen zouden vertrekken, om niet meer terug te keren.
Inmiddels is de boom aan stukken gezaagd door mannen met een enorme motorzaag. De mooie plakken worden gebruikt om de toekomstige kinderspeelplaats te omcirkelen. We hebben nog één keer een hele grote cobra gevonden. Hij lag opgerold en dood op de plek waar de boom eens stond.
Ze horen er allemaal bij......
’s Morgens sta ik voor zessen op want van 6 tot uiterlijk 10 uur zijn de temperaturen prettig, hoewel deze periode steeds korter wordt. Boven de 40 a 45 graden zoals het de rest van de dag is, raken de hersens beneveld en wordt het moeilijker om echt actief te zijn, hoewel we de afgelopen maand desondanks heel veel werk verzet hebben.
Ik wilde graag een deel van het huis, dat nog steeds grijs cement was, een vrolijk kleurtje geven. Verf gekocht, ladder geleend en aan de slag. Zeer ongebruikelijk dat een vrouw, en dan nog wel de patron, in oude kleren de kwast hanteert en op een ladder staat.
Al gauw was er veel belangstelling en ik moest elke ochtend hard doorwerken voordat de zon te heet werd. Het duurde niet lang of iedereen kreeg de smaak te pakken. Sali klom met kwast en kind op de rug op de ladder, Sedou mengde kleurtjes en begon leuke randjes te schilderen, de kinderen kregen ook een hoekje en Idrissa die alles zwijgend gadesloeg smeerde om ons te verrassen op een onbewaakt ogenblik het ijzeren hek in met een pot witte latexverf. Eenmaal goed op gang voorzag Sedou de cementen trap naar het dak van een witte laag en nam alles wat hij onderweg tegenkwam op de trap, plantenpotten, kandelaars, asbak en bezem, ook mee in zijn ijver, hetgeen een bizar effect gaf. Vol trots liet hij me het resultaat zien. “Het wordt het huis van een koningin” zei hij stralend Een week lang waren we elke ochtend vanaf zes uur in de weer terwijl de werklui bezig waren met het bewateren van het land, een dagvullende taak in deze tijd van het jaar.
De mooie, smetteloze muren en de vrolijk randjes nodigden me uit tot verdere actie en ik besloot alle namen van vrienden donateurs, stichtingen en fondsen die financieel helpen, op de muur te schilderen. Velen kwamen kijken om mijn werk gade te slaan. “Dit zijn de mensen die het mogelijk maken dat we hier ons werk kunnen doen” vertelde ik, “allemaal geven ze iets van hun geld dat ze verdient hebben aan ons”.
Moeizaam lezend werden de namen door hun gespeld en uitgesproken.Steeds kwamen ze terug met weer andere vrienden om het te tonen en er met elkaar over te praten. Het ontroerd me om te zien hoe trots ze allemaal op Here Bugu zijn en dat de “namenactie” door hun heel serieus genomen wordt. Sedou zei: ” nu wonen al die mensen ook een beetje op Here Bugu”.
Donnez moi un fusil
De Fransen zijn lekker bezig in West Afrika, in hun voormalige koloniën. Voor Mali resulteert dat in een dramatische daling van het toerisme, door het negatief reisadvies dat ook door de andere ambassades wordt overgenomen. Maandenlang worden er waarschuwingen afgegeven maar afgelopen maand was wel de limit. Er zijn bijna geen Fransen meer te bekennen in Mali. In Mopti zijn er nog 7 waaronder een franse vriendin van mij met een hotel. Bovendien zijn er zwaar bewapende Franse militairen in het militaire kamp van Mopti. Nadat twee weken geleden de Fransen, waarschijnlijk zelf, een geënsceneerde en onschuldige actie uitvoerden in de richting van een franse hoteleigenaar in Mopti, sloegen ze daarna groot alarm. "Mopti was levensgevaarlijk, de terroristen bereidden zogenaamd nog in april een kidnapping voor van 4 blanken." Aanwezige Fransen werden persoonlijk opgebeld. Ook mijn vriendin, die al 20 jaar in Mali woont, raakte even in paniek.
Het opzettelijk verspreiden van boodschappen die mensen bang maken is een prachtige manier om mensen te manipuleren, een land te ontwrichten en te zorgen dat de boel hier in 2012, als er verkiezingen zijn, op zijn kop staat zodat er een legitieme reden is om te interveniëren en de boel weer onder Europese controle te krijgen.
Ik sprak er natuurlijk ook met Sedou, de gardien, over omdat er op de televisie over gesproken wordt en niemand snapt waarom dit Mali aangedaan wordt.
De volgende dag kwam hij enigszins geëmotioneerd naar me toe en zei: “ Yvonne, je moet een geweer voor me kopen. Alle gardiens hebben een geweer, en ik ben de enige gardien zonder geweer, niemand neemt me serieus”. Na een lang gesprek zijn we tot de conclusie gekomen dat een geweer niet past op Here Bugu en ook niet opgewassen is tegen een terrorist met een kalaschnikof. Maar in het geval er zo’n terrorist hier verschijnt hij meer kans maakt met zijn katapult. Als hij een klein vinkje uit de boom kan schieten met een steentje uit zijn katapult dan kan hij een terrorist uitschakelen door in zijn oog, en daarna in zijn kruis te schieten. Onderwerp gesloten, ...... dacht ik.
Een televisie van een terrorist
We zien allemaal op tegen mijn vertrek naar Nederland. Komende maanden is het zogenaamde “ dode seizoen”, te heet, te droog om veel te doen. De openlucht bioscoop op zaterdagavond zal niet plaatsvinden om afleiding te geven, Here Bugu slaapt in afwachting van de verlossende regen in juli. ’s Avonds als de generator aan gaat kijkt de familie met de omringende Peulen naar een kleine zwart/wit televisie die Sedou lang geleden gekocht heeft. Het beeld geeft geen contouren meer en sneeuwt voornamelijk, het geluid is snerpend. Hoewel ik zeer voorzichtig ben met het geven van cadeaus (donnez moi un cadeau) besloot ik voor mijn vertrek een nieuwe Here Bugu tv aan te schaffen en gelukkig was windmolen Piet, die hier een cursus geeft, bereid voor de helft aan de kosten mee te doen. Baba kocht de tv, een echte Samsung, en ik organiseerde in het geheim een speurtocht met briefjes over het hele terrein voor iedereen. Gister was het zover. Het liep echter, zoals alles hier, anders dan ik had verwacht.
Sedou werd opgebeld door de chef van het busstation van Mopti dat er een belangrijke brief voor hem was aangekomen (die ik daar met instructies had achter gelaten). In de grote enveloppe zat een officieel uitziende brief aan hem gericht van de Vereniging voor samenwerking tussen Toebabs (blanken) en Farafines ( zwarten). Hij vertok op de brommer en bleef heel lang weg. Toen hij terugkwam zag ik geen envelop maar hij werd vergezeld door zijn vriend uit het leger met een tijdschrift onder zijn arm waar, naar later bleek, de brief inzat. Toen namelijk op het busstation de brief aan Sedou werd overhandigd was hij in paniek geraakt. Nog nooit had hij een brief ontvangen, laat staan in zo’n grote envelop en dan ook nog zonder afzender. Dit zou wel eens van een terrorist kunnen zijn, dacht hij naar aanleiding van alle berichten. Hij weigerde de envelop maar de man van de bus wist hem te overreden. "Het was toch zijn naam die erop stond en hij was toch de gardien van Here Bugu, het stond allemaal op de envelop". Sedou belde ten einde raad zijn vriend in het leger die spoorslags op zijn brommer kwam aangereden en ze besloten de brief te verstoppen in een tijdschrift en zo mee te nemen naar Here Bugu. Samen kwamen ze aan en gingen onder een boom stilletjes zitten overleggen. Ze besloten dat de brief niet opengemaakt zou worden. Sedou zou eerst al zijn vrienden en familie bellen om te vragen of ze iets gestuurd hadden en morgen zou hij de brief aan Baba overhandigen. Ik moest er buiten blijven voor de veiligheid. Omdat het over een uur donker werd besloot ik in te grijpen en vroeg waarom hij naar Mopti moest. Aarzelend werd de brief uit het tijdschrift gehaald en voorzichtig om en om gedraaid. “Open maken” zei ik, we moeten weten wat er in zit. Sedou dronk de ene liter water na de andere om zijn zenuwen te bedaren en de militair opende omslachtig de envelop en vond de brief plus een sleutel. Woord voor woord werd de inhoud gespeld, waarin stond dat hij met alle bewoners van Here Bugu de deur moest vinden waar de sleutel op paste en de rest zou vanzelf volgen. Het kostte me veel overredingskracht om de boel in beweging te krijgen en Sedou, op van de zenuwen, kondigde aan dat hij met Tjakko ging wandelen. " Je moet hier blijven" zei ik streng onwetend over de angsten die hij uitstond. De kinderen begonnen het wel leuk te vinden en renden voorop. Sedou probeerde nog de groep verspreid te houden in verband met een mogelijke terrorischtische aanval maar volgde toch schoorvoetend met zijn vriend. En zo liepen we over Here Bugu en overal vonden ze brieven. In het magazijn, in een papajaboom, aan de staart van het paard, in een zeepdoos en tenslotte werd de logeerkamer geopend waar de televisie stond. Het duurde even maar toen ontlaadde de spanning zich in een uitzinnig gejoel en gedans van de hele familie. Sedou stond te trillen op zijn benen en vertelde me het hele verhaal. De verantwoording voor
" zijn patron" was hem bijna teveel geworden. De televisie staat nu op een tafeltje voor het huis op volle geluidsterkte tot de generator uitgaat en de sterren aan de hemel het beeld weer overnemen.
met de nieuwe supersonische heggenschaar die Piet heeft meegebracht wordt de heg geschoren
bij de tweede put zijn ze de 10 meter genaderd, met de hand en een pikhouweel en een schep
tijdens de drukke periodes, kookcursussen voor 25 vrouwen van dialangou, windmolengroep van 10 personen met piet en zijn vriendin Isabel en de 3 puttengravers, wordt de keuken bemand door een kookploeg
Tjakka gaat vele malen per dag afkoelen in de visvijver
Moussa bezig met het maken van de tassen
de tas
het broertje van de Kanari. gekregen van Stichting Katalysator, gevuld met de oude wijze Bella uit Dialangou
de vaste arbeiders Idrissa en Oumar tussen de uien
Laja, de jongen van de buren die nu bij ons werkt, speelt
de rondom Baba's
Piet nam een vlieger mee
de windmolencursus
de oefeningen voordat het werk begint
Er stond een grote boom op Here Bugu. Hij gaf veel schaduw en het was er goed toeven. Hij had twee leuke, afgeknotte zijstammen aan de voet, net een tafeltje en een stoeltje. De plek waar de boom stond voelde goed en als je er zat leek het of je opgenomen werd in de boom, met een heerlijk uitzicht over de omgeving.
Tijdens de regenperiode van september vorig jaar, met de enorme stormen, werd hij geveld. In zijn val raakte hij één van de waterkranen die afgesloten moest worden. Met zijn grote, knoestige stam en zijn takken vol met stekels en bladeren lag hij daar, de reus,terwijl zijn ontblootte wortels een hulpeloos gebaar hemelopwaarts maakten, zo kwetsbaar en aandoenlijk. De boom nam veel plaats in beslag maar we lieten hem liggen en de takken gingen voorzichtig door met leven.
Toen ontdekten we dat zich onder de warrige massa een slangenfamilie had gevestigd. Geen gewone slangen zoals we hier veel zien, maar de zwarte cobra, één van de gevaarlijksten. Ze vallen aan en spugen in de ogen van hun tegenstander. Hun beet is dodelijk.
Sedou haalde er een marabout uit de Dogon bij, een fetisjeur. Die brouwde van droge slangenhuiden en andere ( geheime) zaken een “medicijn” dat uitgestrooid werd en hij verzekerde ons dat de slangen zouden vertrekken, om niet meer terug te keren.
Inmiddels is de boom aan stukken gezaagd door mannen met een enorme motorzaag. De mooie plakken worden gebruikt om de toekomstige kinderspeelplaats te omcirkelen. We hebben nog één keer een hele grote cobra gevonden. Hij lag opgerold en dood op de plek waar de boom eens stond.
Ze horen er allemaal bij......
’s Morgens sta ik voor zessen op want van 6 tot uiterlijk 10 uur zijn de temperaturen prettig, hoewel deze periode steeds korter wordt. Boven de 40 a 45 graden zoals het de rest van de dag is, raken de hersens beneveld en wordt het moeilijker om echt actief te zijn, hoewel we de afgelopen maand desondanks heel veel werk verzet hebben.
Ik wilde graag een deel van het huis, dat nog steeds grijs cement was, een vrolijk kleurtje geven. Verf gekocht, ladder geleend en aan de slag. Zeer ongebruikelijk dat een vrouw, en dan nog wel de patron, in oude kleren de kwast hanteert en op een ladder staat.
Al gauw was er veel belangstelling en ik moest elke ochtend hard doorwerken voordat de zon te heet werd. Het duurde niet lang of iedereen kreeg de smaak te pakken. Sali klom met kwast en kind op de rug op de ladder, Sedou mengde kleurtjes en begon leuke randjes te schilderen, de kinderen kregen ook een hoekje en Idrissa die alles zwijgend gadesloeg smeerde om ons te verrassen op een onbewaakt ogenblik het ijzeren hek in met een pot witte latexverf. Eenmaal goed op gang voorzag Sedou de cementen trap naar het dak van een witte laag en nam alles wat hij onderweg tegenkwam op de trap, plantenpotten, kandelaars, asbak en bezem, ook mee in zijn ijver, hetgeen een bizar effect gaf. Vol trots liet hij me het resultaat zien. “Het wordt het huis van een koningin” zei hij stralend Een week lang waren we elke ochtend vanaf zes uur in de weer terwijl de werklui bezig waren met het bewateren van het land, een dagvullende taak in deze tijd van het jaar.
De mooie, smetteloze muren en de vrolijk randjes nodigden me uit tot verdere actie en ik besloot alle namen van vrienden donateurs, stichtingen en fondsen die financieel helpen, op de muur te schilderen. Velen kwamen kijken om mijn werk gade te slaan. “Dit zijn de mensen die het mogelijk maken dat we hier ons werk kunnen doen” vertelde ik, “allemaal geven ze iets van hun geld dat ze verdient hebben aan ons”.
Moeizaam lezend werden de namen door hun gespeld en uitgesproken.Steeds kwamen ze terug met weer andere vrienden om het te tonen en er met elkaar over te praten. Het ontroerd me om te zien hoe trots ze allemaal op Here Bugu zijn en dat de “namenactie” door hun heel serieus genomen wordt. Sedou zei: ” nu wonen al die mensen ook een beetje op Here Bugu”.
Donnez moi un fusil
De Fransen zijn lekker bezig in West Afrika, in hun voormalige koloniën. Voor Mali resulteert dat in een dramatische daling van het toerisme, door het negatief reisadvies dat ook door de andere ambassades wordt overgenomen. Maandenlang worden er waarschuwingen afgegeven maar afgelopen maand was wel de limit. Er zijn bijna geen Fransen meer te bekennen in Mali. In Mopti zijn er nog 7 waaronder een franse vriendin van mij met een hotel. Bovendien zijn er zwaar bewapende Franse militairen in het militaire kamp van Mopti. Nadat twee weken geleden de Fransen, waarschijnlijk zelf, een geënsceneerde en onschuldige actie uitvoerden in de richting van een franse hoteleigenaar in Mopti, sloegen ze daarna groot alarm. "Mopti was levensgevaarlijk, de terroristen bereidden zogenaamd nog in april een kidnapping voor van 4 blanken." Aanwezige Fransen werden persoonlijk opgebeld. Ook mijn vriendin, die al 20 jaar in Mali woont, raakte even in paniek.
Het opzettelijk verspreiden van boodschappen die mensen bang maken is een prachtige manier om mensen te manipuleren, een land te ontwrichten en te zorgen dat de boel hier in 2012, als er verkiezingen zijn, op zijn kop staat zodat er een legitieme reden is om te interveniëren en de boel weer onder Europese controle te krijgen.
Ik sprak er natuurlijk ook met Sedou, de gardien, over omdat er op de televisie over gesproken wordt en niemand snapt waarom dit Mali aangedaan wordt.
De volgende dag kwam hij enigszins geëmotioneerd naar me toe en zei: “ Yvonne, je moet een geweer voor me kopen. Alle gardiens hebben een geweer, en ik ben de enige gardien zonder geweer, niemand neemt me serieus”. Na een lang gesprek zijn we tot de conclusie gekomen dat een geweer niet past op Here Bugu en ook niet opgewassen is tegen een terrorist met een kalaschnikof. Maar in het geval er zo’n terrorist hier verschijnt hij meer kans maakt met zijn katapult. Als hij een klein vinkje uit de boom kan schieten met een steentje uit zijn katapult dan kan hij een terrorist uitschakelen door in zijn oog, en daarna in zijn kruis te schieten. Onderwerp gesloten, ...... dacht ik.
Een televisie van een terrorist
We zien allemaal op tegen mijn vertrek naar Nederland. Komende maanden is het zogenaamde “ dode seizoen”, te heet, te droog om veel te doen. De openlucht bioscoop op zaterdagavond zal niet plaatsvinden om afleiding te geven, Here Bugu slaapt in afwachting van de verlossende regen in juli. ’s Avonds als de generator aan gaat kijkt de familie met de omringende Peulen naar een kleine zwart/wit televisie die Sedou lang geleden gekocht heeft. Het beeld geeft geen contouren meer en sneeuwt voornamelijk, het geluid is snerpend. Hoewel ik zeer voorzichtig ben met het geven van cadeaus (donnez moi un cadeau) besloot ik voor mijn vertrek een nieuwe Here Bugu tv aan te schaffen en gelukkig was windmolen Piet, die hier een cursus geeft, bereid voor de helft aan de kosten mee te doen. Baba kocht de tv, een echte Samsung, en ik organiseerde in het geheim een speurtocht met briefjes over het hele terrein voor iedereen. Gister was het zover. Het liep echter, zoals alles hier, anders dan ik had verwacht.
Sedou werd opgebeld door de chef van het busstation van Mopti dat er een belangrijke brief voor hem was aangekomen (die ik daar met instructies had achter gelaten). In de grote enveloppe zat een officieel uitziende brief aan hem gericht van de Vereniging voor samenwerking tussen Toebabs (blanken) en Farafines ( zwarten). Hij vertok op de brommer en bleef heel lang weg. Toen hij terugkwam zag ik geen envelop maar hij werd vergezeld door zijn vriend uit het leger met een tijdschrift onder zijn arm waar, naar later bleek, de brief inzat. Toen namelijk op het busstation de brief aan Sedou werd overhandigd was hij in paniek geraakt. Nog nooit had hij een brief ontvangen, laat staan in zo’n grote envelop en dan ook nog zonder afzender. Dit zou wel eens van een terrorist kunnen zijn, dacht hij naar aanleiding van alle berichten. Hij weigerde de envelop maar de man van de bus wist hem te overreden. "Het was toch zijn naam die erop stond en hij was toch de gardien van Here Bugu, het stond allemaal op de envelop". Sedou belde ten einde raad zijn vriend in het leger die spoorslags op zijn brommer kwam aangereden en ze besloten de brief te verstoppen in een tijdschrift en zo mee te nemen naar Here Bugu. Samen kwamen ze aan en gingen onder een boom stilletjes zitten overleggen. Ze besloten dat de brief niet opengemaakt zou worden. Sedou zou eerst al zijn vrienden en familie bellen om te vragen of ze iets gestuurd hadden en morgen zou hij de brief aan Baba overhandigen. Ik moest er buiten blijven voor de veiligheid. Omdat het over een uur donker werd besloot ik in te grijpen en vroeg waarom hij naar Mopti moest. Aarzelend werd de brief uit het tijdschrift gehaald en voorzichtig om en om gedraaid. “Open maken” zei ik, we moeten weten wat er in zit. Sedou dronk de ene liter water na de andere om zijn zenuwen te bedaren en de militair opende omslachtig de envelop en vond de brief plus een sleutel. Woord voor woord werd de inhoud gespeld, waarin stond dat hij met alle bewoners van Here Bugu de deur moest vinden waar de sleutel op paste en de rest zou vanzelf volgen. Het kostte me veel overredingskracht om de boel in beweging te krijgen en Sedou, op van de zenuwen, kondigde aan dat hij met Tjakko ging wandelen. " Je moet hier blijven" zei ik streng onwetend over de angsten die hij uitstond. De kinderen begonnen het wel leuk te vinden en renden voorop. Sedou probeerde nog de groep verspreid te houden in verband met een mogelijke terrorischtische aanval maar volgde toch schoorvoetend met zijn vriend. En zo liepen we over Here Bugu en overal vonden ze brieven. In het magazijn, in een papajaboom, aan de staart van het paard, in een zeepdoos en tenslotte werd de logeerkamer geopend waar de televisie stond. Het duurde even maar toen ontlaadde de spanning zich in een uitzinnig gejoel en gedans van de hele familie. Sedou stond te trillen op zijn benen en vertelde me het hele verhaal. De verantwoording voor
" zijn patron" was hem bijna teveel geworden. De televisie staat nu op een tafeltje voor het huis op volle geluidsterkte tot de generator uitgaat en de sterren aan de hemel het beeld weer overnemen.
met de nieuwe supersonische heggenschaar die Piet heeft meegebracht wordt de heg geschoren
bij de tweede put zijn ze de 10 meter genaderd, met de hand en een pikhouweel en een schep
tijdens de drukke periodes, kookcursussen voor 25 vrouwen van dialangou, windmolengroep van 10 personen met piet en zijn vriendin Isabel en de 3 puttengravers, wordt de keuken bemand door een kookploeg
Tjakka gaat vele malen per dag afkoelen in de visvijver
Moussa bezig met het maken van de tassen
de tas
het broertje van de Kanari. gekregen van Stichting Katalysator, gevuld met de oude wijze Bella uit Dialangou
de vaste arbeiders Idrissa en Oumar tussen de uien
Laja, de jongen van de buren die nu bij ons werkt, speelt
de rondom Baba's
Piet nam een vlieger mee
de windmolencursus
de oefeningen voordat het werk begint
woensdag 16 maart 2011
Zomaar 6 dagen.....
Donderdag 10 maart 2011
Sali, de vrouw van Sedou de gardien, komt buiten adem binnenhollen. “Je moet meekomen de burgemeester heeft een ongeluk” zegt ze in haar gebrekkige Frans. Ik loop met haar mee en buiten op het zandpad staat de auto met de chauffeur die ongelovig naar de verbrijzelde achterruit van de auto staart met een kleine steen in zijn hand. Burgemeester pappa Bathily heeft een tuin een eindje verderop en in zijn schaarse vrije tijd gaat hij daar vruchten halen en komt dan vaak ook even bij ons langs. Maar, hij zit niet meer in de auto.
Ik zie een groep mensen staan op de hof bij de buren en daar vind ik hem inderdaad. Pappa Bathily is een geliefde burgemeester. Hij is een slanke, rijzige man met prachtige handen, wars van opsmuk, zo gebruikelijk hier voor hoogwaardigheidsbekleders. Hij is sociaal bewogen, woont eenvoudig en traditioneel en na een zware werkdag liggen er altijd arme mensen op zijn hof op hem te wachten met hulpvragen. Ze weten dat hij er voor hun is en er is geen drempel om hem te benaderen.
Pappa Bathily op Here Bugu
Maar nu staat hij daar en is duidelijk van slag door de onverwachte knal van de exploderende autoruit. Het zoontje van de buren heeft met een katapult een steentje door de achterruit geschoten. Sedou, die inmiddels ook is gearriveerd doet nog een duit in het zakje. Hetzelfde jongetje probeert al een tijdje onze zonnepanelen te raken en heeft ook op onze auto, de kanari, gemikt. Terwijl Bathily de commandant van politie belt staat de vader met een grote knuppel te zwaaien in de richting van het struikgewas waarheen zijn zoontje verdwenen is. Ik neem Bathily mee naar Here Bugu, geef hem een stoel, een keteltje water, een paar plastic slippers en een matje. Ik weet inmiddels waar een man in Mali behoefte aan heeft als hij emotioneel uit zijn evenwicht is. Bidden! Inmiddels arriveren ook de opa, de oom, de neef en een broer van dezelfde melk op de hof, en niet te vergeten, gekke buurman Peul die altijd overal als de kippen bij is. Als Bathily is uitgebeden gaan ze op hun hurken om hem heen zitten. Bathily pakt zijn mobiel en belt de commandant om te zeggen dat hij niet meer nodig is. Opluchting want dat was een klopjacht geworden met gevangenis tot slot. Bathily wil dat ik blijf dus ga ik naast hem zitten. “De jongen moet gestraft worden opdat hij het nooit meer zal doen. Morgen kom ik terug”, zegt hij, “dan brengen de ouders de jongen hier en geef ik hem in aanwezigheid van iedereen een aframmeling met een stok.” Instemmend gemompel van de omgeving. Ik mompel niets dus Bathily kijkt me vragend aan.” Ik ben geen Afrikaan” zeg ik glimlachend maar met bonzend hart, “als je hem slaat doe je hetzelfde terug, daar wordt hij misschien bang van maar niet beter” en “ dan zou je zijn familie ook moeten slaan want die zijn medeplichtig aan het probleem dat die jongen heeft”. Dit keer luid en ongelovig gelach van de omgeving. “Dank je voor je advies Yvonne” zegt Bathily terwijl hij opstaat, “ik kom morgen terug.”
Ik rijd naar Mopti, er zit een pakje in mijn postbus met dropjes en een kaart van Nederlandse koeien.
Het is donker als ik thuiskom en nog steeds 35 graden.
De biogasgroep wil morgenochtend vertrekken en gaat voor de verandering vroeg naar bed. ’s Nachts breekt een onweer los met hevige wind en stortregens alsof de regentijd begonnen is. Het was te warm. Er wordt gesleept met matrassen naar veilige onderkomens, ik verhuis van dak naar terras waar de muggen me steken en kom slaap tekort. Het blijft warm.
Vrijdag
Bij het aanbreken van de ochtend is weer een biogasser aan de schijterij en wordt het vertrek uitgesteld.
Ik breng de ochtend slapend en lezend door. In het boek: “ Of water and the spirit” van Malidoma Some lees ik het adembenemende verhaal over de cultuur van de Dagara, een volk in het zuiden van Burkina Faso en de initiatie/ inwijding van de hoofdpersoon. Veel doet denken aan de verhalen die ik ken uit de Dogon. De beelden van de verschillende stadia van de initiatie en de ontmoetingen met de onderwereld en de bovenwereld zijn fascinerend, huiveringwekkend ontroerend en soms herkenbaar. De rest van de dag houd ik me bezig met het op orde brengen van het huis en de omgeving na een bezetting door een groep Nederlandse techneuten. Maar wel hele aardige.
De burgemeester arriveert, de vader staat al te wachten met een trillende jongen stevig in de houtgreep. De burgemeester verzinkt in gebed op een matje, de omgeving wacht, ik ben inmiddels op een stoel geïnstalleerd als getuige (zeer gebruikelijk in Mali) en bereid me voor op een moeilijke ervaring. Na het gebed wordt de jongen vastgepakt tussen de twee mannen, Bathily geeft hem een enorme klap voor zijn hoofd, gevolgd door de vader die in dit geval niet onder kan doen voor de burgemeester. Dit herhaalt zich en dan reikt iemand uit het publiek de vader een dikke stok aan. De jongen moet op de grond gaan zitten. De burgemeester kijkt mij kort aan en grijpt dan in. Hij houdt de inmiddels oververhitte vader in bedwang, pakt de stok af en gooit hem ver weg. Dan zegt hij tegen mij:” mijn straf heeft hij gekregen, als jij nog iets wilt doen op jouw manier, ga je gang”. De jongen is er ondertussen vandoor en ik zeg tegen de vader dat we op Here Bugu altijd proberen om iets moois te maken van iets dat fout gegaan is en dat hij morgen terug moet komen met zijn vrouw en zoon en dat we zullen bekijken wat we kunnen doen.
’s Avonds eten we met zijn allen in een restaurant in Sevaré met lifemuziek en dansen de mannen een klompendans op echte Nederlandse klompen.
Baba danst de klompendans
De volgende persoon wordt ziek. Kunnen ze morgen vertrekken?
Zaterdag
Ze vertrekken! Richting Ghana maar het is nog onzeker of ze een visum zullen krijgen. Ghana heeft zijn visumbeleid gewijzigd.
Ik zet mijn computer aan en vind een e-mail van de ambassade: “....... De Nederlandse overheid beschikt over indicaties dat ook de Nederlandse ambassade of Nederlanders een mogelijk doelwit kunnen zijn van acties (aanslagen, ontvoeringen) in Bamako en Mali.Wees daarom alert, en neem de nodige voorzorgsmaatregelen (rijd met gesloten portieren/ramen, houd uw deuren op slot, wees voorzichtig v.w.b. niet bekende/onaangekondigde bezoekers en let op uw omgeving etc)……….”
Er is gewaarschuwd voor een aanslag op de Amerikaanse ambassade en op de internationale school, die inmiddels gesloten is. De Nederlandse ambassade wordt zwaar beveiligd en verandert in onneembare vesting.
Ali vertrekt ook. Ali is 21 en heeft een jaar bij ons gewoond en gewerkt, hij hoort bij Here Bugu. Een paar weken geleden kwam hij met me praten. Met een zonnebril op, zijn hoofd naar beneden gericht, vertelde hij dat hij terug moest naar zijn dorp in Burkina Faso. Zijn ouders hebben een bruid voor hem en hij is verplicht terug te komen om te trouwen en zijn ouders te helpen op het land. Hij wil niet maar als hij niet gaat komen ze hem halen. Bij ons kan hij leren en verdienen, hij heeft het naar zijn zin er ligt toekomst voor hem maar hij heeft geen keus. Tegen zijn ouders ingaan is geen optie, het staat gelijk aan een breuk met de familie en daar valt niet mee te leven. We schrijven een mooie referentie brief voor hem en als hij zijn ouders kan ompraten mag hij terugkomen.
Laja, de 8 jarige jongen van de katapult, verschijnt met zijn vader en zijn oom. Laja gaat niet naar school in tegenstelling tot zijn vriendjes, de kinderen van Sedou, die door ons toedoen nu wel de school bezoeken. Hij moet de hele dag mest verzamelen, hout kappen, water putten, schapen hoeden enz. Hij heeft een tot op de draad versleten t shirt aan waar de kleur niet meer van te herkennen is en geen onderbroek. Zijn vader heeft 11 kinderen, niemand gaat naar school, daar is geen geld voor. We spreken af dat hij een maand lang ’s morgens op Here Bugu komt werken onder leiding van Oumar, één van de vaste werkkrachten en een goede man die heel veel van planten weet. Voor elke ochtend krijgt hij 500 cfa. 100 is voor hem, 400 stoppen we in een potje en als de maand om is brengen we dat naar de burgemeester als bijdrage voor de ruit. Ik zal hem dan ook schone kleren aantrekken en als dit goed gaat moeten we eens kijken of hij naar school kan, maar dat heb ik er nog niet bijverteld.
‘s Avonds is het filmavond. Al een paar weken Lord of the Ring (9 uur) in delen, frans gesproken, geprojecteerd en met geluid als in een echte openluchtbioscoop. De hier en daar angstaanjagende beelden komen soms tot in de finesses overeen met de verhalen over de initiatie die ik lees in het boek van de Dagara en het toegestroomde publiek herkent, geniet en joelt als het goede overwint.
Na de film vertrek ik naar het dak voor een paar uur slaap. Maar de buren, Peulen, hebben een bruiloft tussen hun hutjes. Het geroffel op de kalebassen, handgeklap en zang gaat gestaag door en Tjakko slaat voortdurend alarm.
Zondag
Om 5 uur ’s morgens brengt Sedou me met mijn koffer slingerend en slippend over het zandpad naar de hoofdweg. Daar wordt ik opgepikt door de luxe zwarte en geblindeerde mercedes van de burgemeester met chauffeur. Ik kan meerijden naar Bamako waar ik een conferentie ga bijwonen die is georganiseerd door de Nederlandse ambassade voor vertegenwoordigers uit het Noorden ( de Touaregs) en Nederlandse ontwikkelingswerkers in Mali over de veiligheid. Goede gelegenheid om te netwerken. In 7 uur rijden we in hoge snelheid, het is net een koelkast op wielen, naar Bamako waar ik met een ijskoude neus de hitte intuimel en de rest van de dag slapend doorbreng op mijn kamer met airconditioning.
Maandag
De eerste dag van de conferentie vindt plaats in een vergaderruimte van één van de duurste hotels van Bamako.
Maar het is dan ook een initiatief van de ambassade op hoog niveau. Glazen deuren die openschuiven als je aan komt lopen, alles glanzend en schoon. Het bruinzwarte zebradessin van het tapijt is in perfecte harmonie met de satijnen goudbruine rokken van de lange vergadertafels die gedekt zijn met smetteloos witte tafelkleden waarop glanzend witte koppen en schotels voor de koffie. De airconditioning staat zo hard dat ik er een beginnende oorontsteking aan overhoud. Aan tafel een bont gezelschap van ongeveer zestig mannen en vrouwen. Leden van de Nederlandse ambassade, vertegenwoordigers van de Touaregs uit het Noorden, een minister en adviseur van de president, vertegenwoordigers van ICCO, Oxfam Novib, SNV. Moderne apparatuur, laptops, beamer en microfonen, ik zit ineens niet meer in het Afrika dat ik ken. Mooie boubou’s, Touaregs met hun wijde jurken en gesluierde hoofden, grijze kostuums, blazers met overhemden met gouden manchetknopen.
De Malinezen spreken over het verband tussen veiligheid en ontwikkeling, tussen gebrek aan werk en terrorisme en het verschil tussen criminaliteit en Alquada. De Nederlandse ambassade spreekt over het gebrek aan ingrijpen van de Malinese overheid, over angst, angst voor kidnapping en aanslagen. Wie is Alqaida vraag ik me af, kennen we de vijand, voor wie zijn we bang, waar vechten we tegen, voor wat verdedigen we ons?
Beelden van de Lord of the Ring, de afstraffing van de jongen en de initiatie in de Dagara schuiven door mijn hoofd terwijl ik mijn best doe te begrijpen waar het allemaal over gaat. De voertaal is Frans.
Dinsdag
De tweede dag van de conferentie vindt niet plaats in de ambassade zoals gepland. De ambassade is niet meer zomaar toegankelijk door de uitgebreide veiligheidsmaatregelen en de blokkades eromheen. We vergaderen met een kleinere groep in het gebouw van Oxfam in een relaxte, informele atmosfeer. Het gaat over de veranderingen in Nederland t.o.v. ontwikkelingshulp, over samenwerking van de organisaties, omgaan met veiligheid en met corruptie. Het voelt goed om hier te zijn en contacten te leggen. Op de ambassade ligt post voor me van de PUM. Netherlands Senior Experts. Ik word vertegenwoordiger voor de regio Mopti en ga met Baba kleine bedrijven selecteren die in aanmerking komen voor expertise uit Nederland. De experts, die een bedrijf gedurende een paar weken begeleiden, en dat kan op heel veel gebieden zijn, zullen een onderkomen vinden op Here Bugu gedurende hun verblijf.
Maurits van der Ven, landencoordinator PUM Mali overlegt met Baba
Op de ambassade heb ik ook nog een gesprek over een programma voor geboortebeperking bij de Bella, uitgevoerd door een Malinese ONG die gefinancierd wordt door Nederland.Mooi om aan te haken bij al bestaande programma's.
‘s Middags loop ik door de grote supermarkt van Bamako om wat etenswaren te kopen. In Bamako kun je leven als een Europeaan, ook wat eten betreft, als je geld hebt tenminste want het is heel duur. Als ik sta te peinzen welke koffie ik zal kiezen voel ik dat er iemand naar me staat te kijken. Het is Esther die me in Nederland vertelde dat ze naar Bamako zou komen voor een dansproject op de hogeschool voor dans. In de wereldstad Bamako lopen we elkaar tegen het lijf. We drinken kletsen en ik eet chocoladetaart!!!!!
Bij terugkomst op mijn vaste stek in Bamako is er een nieuw bericht van de ambassade in mijn mailbox:
“Beste landgenoten,
Afgelopen donderdag, 10 maart 2011 heb ik u geïnformeerd over een verhoogde dreiging in Bamako in verband met ontvoeringsgevaar en gevaar voor terroristische aanslagen.
Het doet me plezier u te kunnen meedelen dat het dreigingsgevaar is achterhaald en dat de waarschuwing voor Bamako is ingetrokken. …………..”
Morgen vertrek ik weer naar Mopti, met de bus deze keer, 10 uur in de hitte.
Dit waren zomaar wat gebeurtenissen uit 6 achtereenvolgende dagen van een toebab in Mali. De hitte neemt weer toe, onze ambitie blijft onverminderd van kracht: werkverschaffing, ontwikkeling, sociale en culturele gemeenschapsvorming.
Sali, de vrouw van Sedou de gardien, komt buiten adem binnenhollen. “Je moet meekomen de burgemeester heeft een ongeluk” zegt ze in haar gebrekkige Frans. Ik loop met haar mee en buiten op het zandpad staat de auto met de chauffeur die ongelovig naar de verbrijzelde achterruit van de auto staart met een kleine steen in zijn hand. Burgemeester pappa Bathily heeft een tuin een eindje verderop en in zijn schaarse vrije tijd gaat hij daar vruchten halen en komt dan vaak ook even bij ons langs. Maar, hij zit niet meer in de auto.
Ik zie een groep mensen staan op de hof bij de buren en daar vind ik hem inderdaad. Pappa Bathily is een geliefde burgemeester. Hij is een slanke, rijzige man met prachtige handen, wars van opsmuk, zo gebruikelijk hier voor hoogwaardigheidsbekleders. Hij is sociaal bewogen, woont eenvoudig en traditioneel en na een zware werkdag liggen er altijd arme mensen op zijn hof op hem te wachten met hulpvragen. Ze weten dat hij er voor hun is en er is geen drempel om hem te benaderen.
Pappa Bathily op Here BuguMaar nu staat hij daar en is duidelijk van slag door de onverwachte knal van de exploderende autoruit. Het zoontje van de buren heeft met een katapult een steentje door de achterruit geschoten. Sedou, die inmiddels ook is gearriveerd doet nog een duit in het zakje. Hetzelfde jongetje probeert al een tijdje onze zonnepanelen te raken en heeft ook op onze auto, de kanari, gemikt. Terwijl Bathily de commandant van politie belt staat de vader met een grote knuppel te zwaaien in de richting van het struikgewas waarheen zijn zoontje verdwenen is. Ik neem Bathily mee naar Here Bugu, geef hem een stoel, een keteltje water, een paar plastic slippers en een matje. Ik weet inmiddels waar een man in Mali behoefte aan heeft als hij emotioneel uit zijn evenwicht is. Bidden! Inmiddels arriveren ook de opa, de oom, de neef en een broer van dezelfde melk op de hof, en niet te vergeten, gekke buurman Peul die altijd overal als de kippen bij is. Als Bathily is uitgebeden gaan ze op hun hurken om hem heen zitten. Bathily pakt zijn mobiel en belt de commandant om te zeggen dat hij niet meer nodig is. Opluchting want dat was een klopjacht geworden met gevangenis tot slot. Bathily wil dat ik blijf dus ga ik naast hem zitten. “De jongen moet gestraft worden opdat hij het nooit meer zal doen. Morgen kom ik terug”, zegt hij, “dan brengen de ouders de jongen hier en geef ik hem in aanwezigheid van iedereen een aframmeling met een stok.” Instemmend gemompel van de omgeving. Ik mompel niets dus Bathily kijkt me vragend aan.” Ik ben geen Afrikaan” zeg ik glimlachend maar met bonzend hart, “als je hem slaat doe je hetzelfde terug, daar wordt hij misschien bang van maar niet beter” en “ dan zou je zijn familie ook moeten slaan want die zijn medeplichtig aan het probleem dat die jongen heeft”. Dit keer luid en ongelovig gelach van de omgeving. “Dank je voor je advies Yvonne” zegt Bathily terwijl hij opstaat, “ik kom morgen terug.”
Ik rijd naar Mopti, er zit een pakje in mijn postbus met dropjes en een kaart van Nederlandse koeien.
Het is donker als ik thuiskom en nog steeds 35 graden.
De biogasgroep wil morgenochtend vertrekken en gaat voor de verandering vroeg naar bed. ’s Nachts breekt een onweer los met hevige wind en stortregens alsof de regentijd begonnen is. Het was te warm. Er wordt gesleept met matrassen naar veilige onderkomens, ik verhuis van dak naar terras waar de muggen me steken en kom slaap tekort. Het blijft warm.
Vrijdag
Bij het aanbreken van de ochtend is weer een biogasser aan de schijterij en wordt het vertrek uitgesteld.
Ik breng de ochtend slapend en lezend door. In het boek: “ Of water and the spirit” van Malidoma Some lees ik het adembenemende verhaal over de cultuur van de Dagara, een volk in het zuiden van Burkina Faso en de initiatie/ inwijding van de hoofdpersoon. Veel doet denken aan de verhalen die ik ken uit de Dogon. De beelden van de verschillende stadia van de initiatie en de ontmoetingen met de onderwereld en de bovenwereld zijn fascinerend, huiveringwekkend ontroerend en soms herkenbaar. De rest van de dag houd ik me bezig met het op orde brengen van het huis en de omgeving na een bezetting door een groep Nederlandse techneuten. Maar wel hele aardige.
De burgemeester arriveert, de vader staat al te wachten met een trillende jongen stevig in de houtgreep. De burgemeester verzinkt in gebed op een matje, de omgeving wacht, ik ben inmiddels op een stoel geïnstalleerd als getuige (zeer gebruikelijk in Mali) en bereid me voor op een moeilijke ervaring. Na het gebed wordt de jongen vastgepakt tussen de twee mannen, Bathily geeft hem een enorme klap voor zijn hoofd, gevolgd door de vader die in dit geval niet onder kan doen voor de burgemeester. Dit herhaalt zich en dan reikt iemand uit het publiek de vader een dikke stok aan. De jongen moet op de grond gaan zitten. De burgemeester kijkt mij kort aan en grijpt dan in. Hij houdt de inmiddels oververhitte vader in bedwang, pakt de stok af en gooit hem ver weg. Dan zegt hij tegen mij:” mijn straf heeft hij gekregen, als jij nog iets wilt doen op jouw manier, ga je gang”. De jongen is er ondertussen vandoor en ik zeg tegen de vader dat we op Here Bugu altijd proberen om iets moois te maken van iets dat fout gegaan is en dat hij morgen terug moet komen met zijn vrouw en zoon en dat we zullen bekijken wat we kunnen doen.
’s Avonds eten we met zijn allen in een restaurant in Sevaré met lifemuziek en dansen de mannen een klompendans op echte Nederlandse klompen.
Baba danst de klompendansDe volgende persoon wordt ziek. Kunnen ze morgen vertrekken?
Zaterdag
Ze vertrekken! Richting Ghana maar het is nog onzeker of ze een visum zullen krijgen. Ghana heeft zijn visumbeleid gewijzigd.
Ik zet mijn computer aan en vind een e-mail van de ambassade: “....... De Nederlandse overheid beschikt over indicaties dat ook de Nederlandse ambassade of Nederlanders een mogelijk doelwit kunnen zijn van acties (aanslagen, ontvoeringen) in Bamako en Mali.Wees daarom alert, en neem de nodige voorzorgsmaatregelen (rijd met gesloten portieren/ramen, houd uw deuren op slot, wees voorzichtig v.w.b. niet bekende/onaangekondigde bezoekers en let op uw omgeving etc)……….”
Er is gewaarschuwd voor een aanslag op de Amerikaanse ambassade en op de internationale school, die inmiddels gesloten is. De Nederlandse ambassade wordt zwaar beveiligd en verandert in onneembare vesting.
Ali vertrekt ook. Ali is 21 en heeft een jaar bij ons gewoond en gewerkt, hij hoort bij Here Bugu. Een paar weken geleden kwam hij met me praten. Met een zonnebril op, zijn hoofd naar beneden gericht, vertelde hij dat hij terug moest naar zijn dorp in Burkina Faso. Zijn ouders hebben een bruid voor hem en hij is verplicht terug te komen om te trouwen en zijn ouders te helpen op het land. Hij wil niet maar als hij niet gaat komen ze hem halen. Bij ons kan hij leren en verdienen, hij heeft het naar zijn zin er ligt toekomst voor hem maar hij heeft geen keus. Tegen zijn ouders ingaan is geen optie, het staat gelijk aan een breuk met de familie en daar valt niet mee te leven. We schrijven een mooie referentie brief voor hem en als hij zijn ouders kan ompraten mag hij terugkomen.
Laja, de 8 jarige jongen van de katapult, verschijnt met zijn vader en zijn oom. Laja gaat niet naar school in tegenstelling tot zijn vriendjes, de kinderen van Sedou, die door ons toedoen nu wel de school bezoeken. Hij moet de hele dag mest verzamelen, hout kappen, water putten, schapen hoeden enz. Hij heeft een tot op de draad versleten t shirt aan waar de kleur niet meer van te herkennen is en geen onderbroek. Zijn vader heeft 11 kinderen, niemand gaat naar school, daar is geen geld voor. We spreken af dat hij een maand lang ’s morgens op Here Bugu komt werken onder leiding van Oumar, één van de vaste werkkrachten en een goede man die heel veel van planten weet. Voor elke ochtend krijgt hij 500 cfa. 100 is voor hem, 400 stoppen we in een potje en als de maand om is brengen we dat naar de burgemeester als bijdrage voor de ruit. Ik zal hem dan ook schone kleren aantrekken en als dit goed gaat moeten we eens kijken of hij naar school kan, maar dat heb ik er nog niet bijverteld.
‘s Avonds is het filmavond. Al een paar weken Lord of the Ring (9 uur) in delen, frans gesproken, geprojecteerd en met geluid als in een echte openluchtbioscoop. De hier en daar angstaanjagende beelden komen soms tot in de finesses overeen met de verhalen over de initiatie die ik lees in het boek van de Dagara en het toegestroomde publiek herkent, geniet en joelt als het goede overwint.
Na de film vertrek ik naar het dak voor een paar uur slaap. Maar de buren, Peulen, hebben een bruiloft tussen hun hutjes. Het geroffel op de kalebassen, handgeklap en zang gaat gestaag door en Tjakko slaat voortdurend alarm.
Zondag
Om 5 uur ’s morgens brengt Sedou me met mijn koffer slingerend en slippend over het zandpad naar de hoofdweg. Daar wordt ik opgepikt door de luxe zwarte en geblindeerde mercedes van de burgemeester met chauffeur. Ik kan meerijden naar Bamako waar ik een conferentie ga bijwonen die is georganiseerd door de Nederlandse ambassade voor vertegenwoordigers uit het Noorden ( de Touaregs) en Nederlandse ontwikkelingswerkers in Mali over de veiligheid. Goede gelegenheid om te netwerken. In 7 uur rijden we in hoge snelheid, het is net een koelkast op wielen, naar Bamako waar ik met een ijskoude neus de hitte intuimel en de rest van de dag slapend doorbreng op mijn kamer met airconditioning.
Maandag
De eerste dag van de conferentie vindt plaats in een vergaderruimte van één van de duurste hotels van Bamako.
Maar het is dan ook een initiatief van de ambassade op hoog niveau. Glazen deuren die openschuiven als je aan komt lopen, alles glanzend en schoon. Het bruinzwarte zebradessin van het tapijt is in perfecte harmonie met de satijnen goudbruine rokken van de lange vergadertafels die gedekt zijn met smetteloos witte tafelkleden waarop glanzend witte koppen en schotels voor de koffie. De airconditioning staat zo hard dat ik er een beginnende oorontsteking aan overhoud. Aan tafel een bont gezelschap van ongeveer zestig mannen en vrouwen. Leden van de Nederlandse ambassade, vertegenwoordigers van de Touaregs uit het Noorden, een minister en adviseur van de president, vertegenwoordigers van ICCO, Oxfam Novib, SNV. Moderne apparatuur, laptops, beamer en microfonen, ik zit ineens niet meer in het Afrika dat ik ken. Mooie boubou’s, Touaregs met hun wijde jurken en gesluierde hoofden, grijze kostuums, blazers met overhemden met gouden manchetknopen.
De Malinezen spreken over het verband tussen veiligheid en ontwikkeling, tussen gebrek aan werk en terrorisme en het verschil tussen criminaliteit en Alquada. De Nederlandse ambassade spreekt over het gebrek aan ingrijpen van de Malinese overheid, over angst, angst voor kidnapping en aanslagen. Wie is Alqaida vraag ik me af, kennen we de vijand, voor wie zijn we bang, waar vechten we tegen, voor wat verdedigen we ons?
Beelden van de Lord of the Ring, de afstraffing van de jongen en de initiatie in de Dagara schuiven door mijn hoofd terwijl ik mijn best doe te begrijpen waar het allemaal over gaat. De voertaal is Frans.
Dinsdag
De tweede dag van de conferentie vindt niet plaats in de ambassade zoals gepland. De ambassade is niet meer zomaar toegankelijk door de uitgebreide veiligheidsmaatregelen en de blokkades eromheen. We vergaderen met een kleinere groep in het gebouw van Oxfam in een relaxte, informele atmosfeer. Het gaat over de veranderingen in Nederland t.o.v. ontwikkelingshulp, over samenwerking van de organisaties, omgaan met veiligheid en met corruptie. Het voelt goed om hier te zijn en contacten te leggen. Op de ambassade ligt post voor me van de PUM. Netherlands Senior Experts. Ik word vertegenwoordiger voor de regio Mopti en ga met Baba kleine bedrijven selecteren die in aanmerking komen voor expertise uit Nederland. De experts, die een bedrijf gedurende een paar weken begeleiden, en dat kan op heel veel gebieden zijn, zullen een onderkomen vinden op Here Bugu gedurende hun verblijf.
Maurits van der Ven, landencoordinator PUM Mali overlegt met BabaOp de ambassade heb ik ook nog een gesprek over een programma voor geboortebeperking bij de Bella, uitgevoerd door een Malinese ONG die gefinancierd wordt door Nederland.Mooi om aan te haken bij al bestaande programma's.
‘s Middags loop ik door de grote supermarkt van Bamako om wat etenswaren te kopen. In Bamako kun je leven als een Europeaan, ook wat eten betreft, als je geld hebt tenminste want het is heel duur. Als ik sta te peinzen welke koffie ik zal kiezen voel ik dat er iemand naar me staat te kijken. Het is Esther die me in Nederland vertelde dat ze naar Bamako zou komen voor een dansproject op de hogeschool voor dans. In de wereldstad Bamako lopen we elkaar tegen het lijf. We drinken kletsen en ik eet chocoladetaart!!!!!
Bij terugkomst op mijn vaste stek in Bamako is er een nieuw bericht van de ambassade in mijn mailbox:
“Beste landgenoten,
Afgelopen donderdag, 10 maart 2011 heb ik u geïnformeerd over een verhoogde dreiging in Bamako in verband met ontvoeringsgevaar en gevaar voor terroristische aanslagen.
Het doet me plezier u te kunnen meedelen dat het dreigingsgevaar is achterhaald en dat de waarschuwing voor Bamako is ingetrokken. …………..”
Morgen vertrek ik weer naar Mopti, met de bus deze keer, 10 uur in de hitte.
Dit waren zomaar wat gebeurtenissen uit 6 achtereenvolgende dagen van een toebab in Mali. De hitte neemt weer toe, onze ambitie blijft onverminderd van kracht: werkverschaffing, ontwikkeling, sociale en culturele gemeenschapsvorming.
Abonneren op:
Posts (Atom)