eenden, vasten en sterven

Kwik, Kwek en Kwak
Ook op het gebied van de eenden bestaan er in Mali twee kwaliteiten. Eenden met de staart omhoog en eenden met de staart naar beneden. Wij hebben op Here Bugu nu drie eenden met de staart omhoog want dat is de beste kwaliteit volgens Baba. Ze spetteren in de grote regenplas, waggelen over het land, knabbelen aan het gras en ’s avonds slapen ze onder de veranda bij Sedou, de gardien. Baba heeft er nog eens 5 besteld, mannetjes en vrouwtjes, want dan leggen de vrouwtjes elke dag een ei. Die zijn voor de consumptie. Als we kleine eendjes willen dan moeten we volgens Baba ook kippen kopen en die gaan dan op de eendeneieren zitten om ze uit te broeden. Ik kan maar niet bedenken hoe die kippen nou weten of ze wel of niet op een bevrucht eendenei zitten.



Careme
We hebben nu drieeneenhalve week ramadan, careme , achter de rug. Het werk gaat gewoon door. Om drie uur ‘s nachts staan ze op, drinken en eten bouille, gierstepap, dan naar de moskee. Om vijf uur einde gebed en tot acht uur slapen. Dan allemaal naar het werk. In de hitte op Here Bugu sjouwen, timmeren, cement mengen, stuken, ploegen, rusten, bidden, graven, ijzerbuigen, op richels balanceren, sjouwen, emmers cement doorgeven, stenen bakken, bidden enz. Baba rijdt af en aan door de modder met hout, ijzer, gereedschap en extra mensen zoals de elektricien, de schilder, de plantenkweker, de puttenbouwer, de leidingenlegger, de ijzerbuiger, de cementen stenenbakker, de watercontroleur, de betongieter enz. Er wordt veel minder gelachen, de stemming is zwijgzaam, ieder doet zijn best om het vol te houden en valt ondertussen kilo’s af en de fysieke weerstand zakt behoorlijk. Er wordt niet alleen niet gegeten en niet gedronken, ook medicijnen worden niet genomen, geen aspirientje tegen de hoofdpijn, geen medicijnen tegen malaria. Maar ’s avonds om 18.40 wordt de careme in familiekring en met vrienden erbij gebroken. Een glas helder water gaat rond en er wordt een dadel gegeten. Een diep doorvoeld moment van grote saamhorigheid en trots dat het gelukt is, weer een dag. Dan naar de moskee en om half negen tenslotte een stevige maar eenvoudige maaltijd met rijst en saus.Vanaf het begin doe ik mijn best om mee te doen op mijn manier. Uit solidariteit, om het zelf te ervaren. Ik stond in de nacht op, dronk en at wat en deed daarna wat meditatieve oefeningen, daarna sliep ik als een blok. Overdag niet eten en drinken. Maar ik wil mijn gezondheid niet schaden hier waar mijn lichaam het toch al zwaar heeft. En bovenal merk ik dat ik geen onderdeel ben van deze traditie en niet de kracht ervaar van de saamhorigheid, de traditie, de enorme diepe verbondenheid in het delen van deze krachtsinspanning. Nu slaap ik gewoon door en ontbijt ik op de gewone tijd. Overdag eet en drink ik niet of stiekem een beetje. Maar de jongens vinden het geweldig. Ze voelen zich gerespecteerd en het geeft een opening om er over te praten. Waarom ze het doen? “Omdat er zoveel mensen zijn die helemaal niets te eten hebben en die nog armer zijn dan wij” en “het is goed om dat een maand per jaar aan den lijve te ervaren”, zeggen ze. “, “Je wordt er gezonder van en je leert discipline”, “Allah houdt meer van je”, “we bidden samen met alle moslims over de hele wereld voor geluk en vrede”. Het valt me op dat het irritante geschreeuw van de muezzin deze tijd zachter is, milder, er hangt een bijzondere stemming. De mensen geven elkaar kleine cadeautjes, een paar citroenen, een kom melk, een bord rijst. Zou er ook echt minder ruzie gemaakt worden? Wordt er meer vergeven? Zijn de harten milder en wordt er minder geslagen op mens en dier? Ik weet het niet....




Medicijnkist
Bij de apotheek heb ik een grote Eerste Hulp Kist gekocht voor op Here Bugu. Hij wordt bewaard door Sedou maar eerst hebben we met z’n allen de inhoud bestudeerd.
De volgende dag kwam een jongen schoorvoetend naar me toe met een grote, lelijke wond op zijn scheenbeen waar een vies lapje omheen zat.Gelukkig had ik net Christian de verpleger bij me en onder toeziend oog van Sedou, de gardien, werd de wond schoongemaakt en verbonden. En deze jongen werd uitgelachen en bespot, wat een mietje. Maar sindsdien komt de ene na de andere langs met een sneetje, een kneuzing enz. en ze krijgen aandacht en een verband. De kist moet al bijna weer worden aangevuld.


Sterven
Leven en doodgaan ligt hier dicht bij elkaar, letterlijk. Sterf je ’s morgens dan lig je om vier uur ’s middags in de klei. Na 40 dagen is er een herdenking, vooral ook voor alle mensen die de bewuste dag er net niet waren. Gister zat ik met Baba in de auto toen hij gebeld werd dat zijn buurman onverwacht het loodje had gelegd. Baba zuchtte, vanmiddag een begrafenis. Ik vroeg of de man al oud was. Ja, zei hij, behoorlijk oud, hij was al zestig.

Palu

Ondertussen zelf ten prooi gevallen aan malaria, of palu. Ik slik geen medicijnen tegen malaria. De GGD doet daar bijna hysterisch over. Maar ik ken niemand van de mensen die langer in malariagebied zijn die het slikken. Kijk maar eens naar de lijst van bijverschijnselen. Daar wil je jezelf niet lang aan blootstellen. Hier zijn ook goede medicijnen om te nemen als je het krijgt. Maar kijk je op internet dan schreeuwt de farmaceutische industrie moord en brand over deze pillen. Niet omdat ze niet goed zijn maar omdat Afrika zelf ze op de markt brengt en ze niet langs de meetlat van de farmaceutische industrie gaan. Maar ze zijn wel te betalen i.t.t melarone dat 2 euro per dag kost. Je kunt je niet aan de indruk onttrekken dat de wereldwijde machtspositie van de farmaceutische industrie ons allemaal voor de gek houdt en de wereld bestuurt.Er zijn goede alternatieven voor de bestrijding van malaria maar die mogen niet op de markt gebracht. De overdosis aan vaccinaties die ondertussen ook de kinderen hier krijgen zijn echt niet omdat “men” zo te doen heeft met de gezondheid van de mensen hier. De farmaceutische industrieën moeten hun spullen kwijt en regeringen stellen onder hun supervisie programma’s samen en daar zitten echt wel heel wat leuke bonussen aan vast. Ach, laat ik hier maar over ophouden..
Ik ben inmiddels weer beter en hoop ondertussen niet door de volgende besmette vrouwtjesmug gestoken te zijn.Elke keer als ik een mug zie probeer ik te onderscheiden of ze borsten heeft, een extra reden om haar hardhandig dood te slaan.

Peulen
De lange, magere mannen met een gekleurde wijde jurk aan, de typische punthoed op hun hoofd, staan soms urenlang op één been rustig naar hun grazende kudde te kijken. Ze hoeden koeien, schapen en geiten. Het zijn nomaden, soms met een semi vaste plek zoals de peulen rond Here Bugu. De vrouwen met hun zwart getatoeëerde monden lopen met stapels kalebassen op hun hoofd en verkopen boter en melk. Soms staan de koeien aan de verkeerde kant van de Niger en moeten ze over de brede rivier zwemmen om op de markt verkocht te worden. Ze worden het water ingedreven begeleidt door twee kano’s met Peulen die met stokken op het water slaan en roepen en de zes Peulen aanmoedigen die in het water tussen de koeien zwemmen. Er wordt altijd een enkele koe aan zijn staart omlaag getrokken zodat de zwemreflex ontstaat en de andere koeien doen meteen mee. Zo zwemt de groep naar de overkant. Soms rust een verzwakte koe uit tegen de zijkant van de kano. Als de koeien niet verkocht worden zwemmen ze ’s avonds weer terug met hun herders.

de kano begeleidt de zwemmende koeien en herders

de buurman Peul

Verhuizing
Monique is gekomen, een goede vriendin van mijn eerste kamelenreis in de Sinai. Zij helpt me met verhuizen en met het ordenen van de stapel informatie die binnenkomt en het uitzoeken van dingen want het administratieve gedeelte en het onderhouden van contacten loopt ook door. Zij maakt ook veel van de prachtige fotoos.

Maar ik ben nog niet verhuisd. De vorderingen van het werk gaan langzamer maar er is ook veel meer te doen voordat ik er kan gaan wonen dan voorzien. Gister kwam de enorme dieselmachine uit India voor de electriciteitvoorziening. Hij werd gebracht op een grote vrachtauto en wordt ingegraven i.v.m. het lawaai. De waterleidingen zijn ingegraven over het hele land, er staan 9 kranen. De muskietenhorren zijn bijna klaar zodat we veilig op het grote terras kunnen zitten. Op het dak is een verhoging gebouwd zodat de trap naar het terras beschut is voor de regen. Toen het bijna klaar was sloeg ’s nachts de bliksem erin en zijn alle stenen in het rond gesprongen en van de trap gerold. In het waterbassin, op 7 meter hoogte kan 5000 liter water en de put kan 15.000 liter per dag leveren, sinds gister stroomt er water uit de kranen, een wonder lijkt het. .Er komt een nieuwe pomp in de put en zes grote zonnepanelen op het dak die de energie voor de pomp moeten leveren die dan het water 7 meter omhoog de watertoren in pompt waardoor er druk op de leidingen staat.





Door de regenbuien is het heel groen op Here Bugu, ik moet door de groene planten waden, die soms tot mijn middel komen. Daartussen staan de sinasappelboompjes, citroenboompjes, bananen, guaves, mango’s die we geplant hebben. Er zijn veel vogels, hele mooie en grote, kleurrijke vlinders. De schapen lopen te grazen er scharrelen kippen, de ezel Iejoor staat te slapen.Het werk gaat onafgebroken door, de geluiden van het zagen en hameren, cement aanmaken en storten worden opgenomen in de vredige stilte die op het terrein hangt. ’s Middags komen de koeien thuis van de buurman peul. Ze lopen loeiend en mummelend schuin over Here Bugu op de groep kleine kalfjes af die de hele dag heeft liggen slapen onder de bomen. Ik zit op een aarden wal naast de koeien. De peulherder komt met een houten kom, bindt een kalfje aan de voorpoot van een koe voor het toeschieten van de melk en begint te melken. Een peulmeisje zingt een liedje. Ik zit daar en voel de zware, rustige hartenklop van het Afrikaanse land, diep, warm, waarin ik vanzelfsprekend opgenomen word, verbonden met de aarde, verbonden met het universum, het is een genade hier te zijn.
De peul geeft me een kom warme, schuimende melk om mee naar huis te nemen

Workshop op Here Bugu rond de jaarwisseling

Rondom Baba organiseert een workshop op Here Bugu rond de jaarwisseling. Bekijk de digitale brochure of stuur een mail naar yvonne@rondombaba.nl

Wil je meer foto's zien klik dan op de link: http://public.fotki.com/malikolder/workshop-here-bugu/

De kwaliteit van de maan en ... een kikker in mijn bed

De maan
Volgens Baba bestaan er twee kwaliteiten “maan”. De normale maan en de onvoorziene maan. Het begin van de ramadan wordt bepaald door de “onvoorziene maan”. Als ik het goed begrepen heb gaat het dan over de maan die het eerste door één van de islam boboos gezien wordt. Op het laatste moment wordt vanuit Bamako via de radio het begin aangekondigd van de ramadan.
Het is maar om aan te geven dat het werken met een agenda hier onmogelijk is.
Ook begin en eind van het schooljaar ligt niet vast en zo kan ik er nog wel een paar noemen. Als je er positief naar kijkt zijn het allemaal fantastische oefeningen om het “leven in het nu” onder de knie te krijgen maar het blijft voor een toebab lastig organiseren.



Eindelijk regen
Ik schreef het al eerder heel hoopvol en nu schrijf ik het weer: de eerste grote plensbuien zijn gevallen. Na de vorige keer leek de natuur vergeten te zijn dat de regenperiode moest beginnen en het werd heter dan heet. Dat patroon lijkt zich te herhalen en de mensen zijn bang. Geen regen betekent geen oogst en dat betekent honger. Hier is dat in één seizoen gebeurt. Maar nu staan overal plassen en worden de ossen voor de ploegen gespannen om de zware leem te bewerken.


Here bugu wordt geploegd



Miljoenen vogels
Verder blijkt er ineens nog een hele wereld aan creaturen wakker te worden die tijdens de ergste hitte geslapen hebben.
Miljoenen vogeltjes die over het land scheren om de eerste sprietjes jonge rijstaanplant meteen op te eten, grote hoeveelheden insecten, van mug tot kakkerlak, die ’s avonds ook mee naar binnen willen, kikkerkoren die in geluidsterkte wedijveren met de muezzin, honden en ezels die ‘s nachts niet kunnen slapen en daarom de rest ook wakker houden.



Een kikker in mijn bed
Eén van de kikvorsen, met een doorsnede van zo’n 15 cm., was in slaap gevallen in mijn bed onder het hoofdkussen. Mijn slaapkamer is de plek waar ik me veilig voel, hier trek ik me ‘s avonds terug met de airco aan, luister naar muziek of lees wat. Het is er schoon, het ruikt er lekker en de lakens zijn wit. Ik kwam onder de douche vandaan en zocht een haarspeld, stak mijn hand onder het kussen en vond de kikvors. Door een abrupte beweging van mijn hand is hij van het bed gevallen en bleef bewegingloos er onder liggen terwijl ik inmiddels, nog steeds in mijn nakie, op het bed stond en op volle sterkte gilde van woede, frustratie, angst en ook omdat er nu een reden was om op volle sterkte te gillen. Af en toe even hield ik even op om te onderzoeken of hij er nog onder lag. Hij leek niet van plan van plek te veranderen, hij deed “adem in, adem uit” zoals alleen kikkers dat kunnen.



Na een telefoontje met Bertram in Nederland die me in dit geval niet kon helpen heb ik me aangekleed en ben naar buiten gerend om de gardien van de buren te hulp te roepen. Deze kwam met zijn twee zonen in de veronderstelling dat er minstens een krokodil onder mijn bed lag. Ik heb nog geroepen dat er in mijn slaapkamer geen dieren doodgeslagen mochten worden. Ze hebben hem gevangen en nog even zijn spierwitte buik onder mijn neus gehouden. Daarna hebben ze hem meegenomen. Naast de groente die hun moeder kookt van de blaadjes van de bomen hadden ze nu ook een stukje vlees bij het avondeten.

Uitgehuwelijkt
Het is ook deze gardien die de afgelopen maanden regelmatig vroeg of ik zijn dochter van 15 jaar niet in dienst wilde nemen. “Allah heeft u gestuurd, wij danken hem, u bent haar nieuwe moeder.” Maar ik heb al iemand die wast, iemand die schoonmaakt, iemand die de planten water geeft, de auto poetst, het terras veegt enzovoort. Elke keer als ik kom aanrijden met de Canari komt het meisje aanhollen om te helpen met het open en dicht doen van de poort, een mooi meisje met een stralende lach. Toen ik terugkwam uit Gao was ze er niet meer. “Ik heb haar aan een oude weduwnaar gegeven als vrouw”, zei de gardien bij navraag. Ze woont nu een paar dorpen verderop.

Overleven
Het is één van de vele schrijnende voorbeelden uit het dagelijks leven hier. Ziekte, honger,dood en verdriet gaan naadloos over in vitaliteit, feesten, vreugde en muziek. Ik blijf me verwonderen. Soms, als ik erzelf bij betrokken ben kan het me diep raken en uit mijn evenwicht brengen omdat ik probeer houvast te vinden door een oordeel te vormen. Maar deze maatschappij heeft andere waarden en normen, gebaseerd op overleven, en laat zich niet meten met de onze. Mezelf terugtrekken in mijn “veilige slaapkamer” en slapen helpt. Maar ook schommelen op Here Bugu geeft rust.




Mijn werkpaard
Op Here Bugu wordt met man en macht gewerkt. De weg er naartoe is door de paar regenbuien verandert in een moddergoot en de Canari maakt overuren beladen met hout en/of ijzer of mensen . Maar daar is hij voor gemaakt en we genieten.



Een paleis voor de gardien en zijn gezin
Morgen verhuist Sedou met zijn gezin naar zijn “presidentiele” gardien behuizing. Hij heeft wekenlang in Mopti rondgelopen met een foto van zijn huis in aanbouw dus er zal veel bekijks zijn. Zijn inboedel plus gezin valt te verhuizen in één keer rijden.



Hans, Grietje, Elsje en Johan
Als Sedou op Here Bugu woont kunnen de dieren die we hebben er ook naartoe. Op dit moment zijn er twee koeien, een ezel en vier schapen. De laatsten heten Hans en Grietje en Elsje en Johan.Daar wordt natuurlijk erg om gelachen en we maken er grappen over maar één ding is iedereen duidelijk: op Here Bugu gaan we anders met de dieren om dan hier gewend. Vooral kinderen hebben de neiging dieren te schoppen en te slaan. Dat de dieren een naam krijgen verandert direct iets in de relatie naar het dier toe.


de kleine Oumar van Baba met Johan


Regelmatig bezoeken we markten op zoek naar goede dieren hetgeen helemaal niet zo makkelijk is en de onderhandelingen duren soms uren.


de Peulen zijn heer en meester op de schapenmarkt, hier aan de oever van de Niger

Dadelpalmen
Vanuit Sekem in Egypte hebben we dadels meegenomen van de prachtige dadelpalmen daar. De pitten zijn uitgekomen en door mij gekoesterd. Nu hebben we ze geplant langs de oprijlaan, een plechtig moment. Hoe lang duurt het voor ze hoog zijn en dadels dragen?


Sedou plant de kleine palmpjes


Here Bugu
Nog steeds werken dagelijks zo’n 15 man op Here Bugu. Het huis van Sedou, voorraadschuren, mijn huis, gastenruimte en een kamer voor Marjamma en Biba, waterchateau enz. en iedereen die langskomt is verbaast over de enorme harmonie.


de poten voor de watertoren worden gemaakt door cement te gieten in een houten bekisting waarin een ijzeren bewapening

De dag dat het betonnen dak op mijn huis werd aangebracht waren er 30 man. Geen enkele vorm van werkoverleg van tevoren ( het was een samengeraapte groep van jongens en mannen uit Mopti en Dialangou) maar keihard samen werken, zonder ruzie waarbij ze steeds wisselen van positie zodat het zware werk gedeeld wordt. Echt bewonderenswaardig.




Dialangou en Here Bugu
Here Bugu moet het kloppend hart worden van het werk van Stichting Rondom Baba. Het centrum waar de Bella kunnen werken, een opleiding krijgen, voorbeelden krijgen en betrokken zijn in hoe het ook kan. Hier wordt gepland en gewerkt op de manier en in het tempo dat wij aangeven.Het was met name Ibrahim Abouleish, de grote man van Sekem in Egypte, die ons de inspiratie gaf om het accent van het werk van de Stichting op deze manier te verleggen. In Dialangou zelf ligt het tempo anders. De Bella hebben de cultuur overgenomen van de Touareg waar de vrouwen het zware werk doen en de mannen op hun stuitje liggen op een matje en kletsen. De kinderen worden uit bedelen gestuurd. Door ons werk moet een mentaliteitsverandering ontstaan. Ik ben soms ongeduldig terwijl Baba me steeds wijst op de veranderingen die al plaatsvinden.De jonge Bella die de afgelopen maanden op Here Bugu werken, samen met de jongeren uit de kringen van Baba, onder leiding van ervaren metselaars, timmerlui, enz. leren veel. Maar het is ook duidelijk dat ze fysiek zwakker zijn doordat ze niet gewend zijn zo te werken. Tegelijk zijn ze heel trots dat ze geld mee naar huis brengen. Het betekent ook dat de voortgang van de grote projecten in Dialangou zelf zoals de watervoorziening, het gezondheidscentrum, de markt enz.een andere dynamiek hebben. Het proces van mentaliteitsverandering dat gelijk op moet lopen met de uitvoering van de projecten vraagt geduld en constante begeleiding. Daar zijn we mee bezig maar het gaat niet zo hard en spectaculair als het werk op Here Bugu.

En tot slot van dit relaas:
Willem snapper is terug uit Nederland met een auto vol spullen en hij was zo vriendelijk voor mij ook het een en ander mee te nemen. Toen alles op tafel lag en om mij heen stond zoals een kettingzaag, een boormachine , een putpomp en nog veel meer dingen waaronder een pakket van Lisa en spullen die Bertram gekocht heeft voor me, had ik echt een soort kleine cultuurshock. Hier kun je echt niet veel krijgen. Maar vooral kun je in Nederland ook veel tweedehands of voor niets krijgen. Je haalt een oude stoel of tafel van straat als het moet. Hier is niets en wat er is is duur en van slechte kwaliteit. Je zou de opslagplaatsen van de kringloopwinkels zo hier naar toe kunnen verplaatsen en het zou een enorme rijkdom zijn voor heel veel mensen.

En dan echt tot slot
nog een paar fotoos en ...............ik heb een ticket geboekt voor 2 weken Nederland van 17 oktober tot 2 november
en ...............binnenkort stuur ik jullie een digitale folder over een snoepreisje naar MALI


de weg langs Here Bugu


hoepelen met Oumar


Yvonne heel tevreden over het werk


Baba ook tevreden

De hand van Fatima en Toeareg met hun kamelen

Met de Canari vol met mensen, inclusief 2 militairen die naar het rebellengebied moesten, reden we de 600 km naar Gao. Kale vlaktes met bizarre rotsformaties.

door het urenlange rijden in de hitte over de rechte weg zie je soms luchtspiegelingen maar dit is echt!


de canari met op de achtergrond " de hand van Fatima"

GAO
Gao is een leemstad met veel rieten tenthuizen uitgespreid over een grote zandvlakte aan de Niger. Het is er nog stukken heter dan hier.



We werden ontvangen door de familie van Biba. Voor ons, vermoeide reizigers, werden matrassen neergelegd op de hof met kussens en een stoet van familieleden, vrienden en buren trokken aan ons voorbij. Ca va, ca va, ca va quand même, et la santé, et la famille, ca va, ca va?
Er was een schaap geslacht voor onze komst en de tantes stookten de vuren.
‘s Avonds, in het donker, schaarden we ons rond de schalen met eten. In het donker kon ik niet zien wat er in de schalen lag maar steeds als ik mijn (rechter)hand in de schaal met rijst stak voelde ik de hand van Biba die een stukje vlees, afgescheurd van het bot, in mijn hand legde.


Biba (links) met zussen en broertjes en haar moeder ( rechts)




Het ouderlijk huis van biba. De lemen muren zijn binnen soms wel een meter dik.Er is geen electriciteit, geen waterleiding.

Omringd door een groot deel van de familie bezochten we de tombe en moskee, de markt en het ziekenhuis waar de grootmoeder van Biba lag, ook weer omringd door familieleden. Een zieke omring je met zoveel mogelijk mensen zodat hij beschermd wordt voor de dood. Ik dreigde werkelijk te bezwijken door de hitte en Baba wist de familie ervan te overtuigen dat ik een kamer met airconditioning in een hotel nodig had. Daar kon ik steeds even op krachten komen, gehaald en gebracht door Baba met de canari vol met familieleden.




De veemarkt in Gossi
Op de terugweg bezochten we de veemarkt van Gossi met het plan koeien te kopen. Allaissan uit Mopti, de kleermaker met verstand van koeien, was daarom mee. Het is een Toeareg markt. Een groot en uitgestrekt zandterrein waar de gesluierde Toearegmannen in groepjes naar toe komen met schapen, geiten, koeien en kamelen.

Baba, die altijd heel familiair is met iedereen, gaf me instructies. “Yvon, luister goed: er zijn twee kwaliteiten van Toeareg. Hier hebben we te maken met de moeilijke kwaliteit. Als iets ze niet bevalt hebben we meteen oorlog en ze trekken direct hun mes en geven je een haal zonder pardon. Zie je die messen en sommigen hebben ook zwaarden. Je moet ze niet zo direct aankijken zoals jij bij iedereen doet .”
Zoals iedereen gingen wij ook op een matje zitten en Baba en Alaissan liepen soms rond om in de koeien te knijpen. Baba wilde grote magere want die kun je goed vetmesten. Ik liep in mijn eentje ook rond en keek naar de schapen met lange oren want die zijn ook van de goede kwaliteit volgens Baba. De Toeareg monsterden me vanachter hun sluiers van top tot teen alsof ik een stuk vee was. Soms dacht ik even dat ze in me zouden knijpen om te kijken of ik echt was. Uiteindelijk werden er geen koeien gekocht.


Deze zondag waren er voornamelijk kamelen omdat de regenperiode begint en de kamelen gebruikt worden op het land. De Toeareg geven ze snuiftabak en andere drugs (waar ze zelf ook verslaafd aan zijn) waardoor ze veel harder werken maar waardoor ze ook gevaarlijk zijn. Een kameel die niet op tijd zijn portie binnenkrijgt kan aardig uit de band springen.

De moskee aan de overkant
Eenmaal thuis blijkt dat de moskee voor mijn deur een nieuwe geluidsinstallatie heeft gekregen die ook werkt bij stroomuitval en die zo krachtig is dat ik bij wijze van spreken kan ruiken wat de muezzin zojuist gegeten heeft. Met onvermoeibare ijver jammert, gilt, zucht, steunt, hijgt hij minstens 5 maal per dag zijn koranteksten mijn huis in om me op te roepen tot gebed. Het is pure terreur en onbespreekbaar. Eén maal heb ik samen met Baba, die zeer gelovig is, bewust geluisterd en hem de vraag gesteld of hij zich kon voorstellen dat Allah of God zich hier 5 maal per dag op verheugde. Op Here Bugu komt geen moskee was zijn antwoord.


Het werk
Het werk op Here Bugu gaat gestaag door. Het huis van de gardien wordt prachtig en helemaal met de hand gebouwd met enkele eenvoudige gereedschappen. Alle stenen ter plekke gebakken.
In Dialangou worden voorbereidingen getroffen voor het afsluiten van de put en het installeren van een pomp, zonnepanelen (waarvoor ik vervoer moet vinden uit Nederland) en de aanleg van kranen.
Het ziekenhuiscomitee vergadert. Twee vrouwen gaan een opleiding krijgen als voorlichter voor gezondheid, geboortebeperking en seksueel overdraagbare ziektes. Er is een project in voorbereiding met KOZON voor een training aan 20 vrouwen voor een nieuwe manier van houtbesparend koken. Het windmolenproject dat in december zal plaatsvinden vraagt de nodige voorbereiding en belooft een prachtig
project te zijn om mensen aan werk te helpen en dorpen aan stroom. Eerste helft komende week ben ik in Bamako voor besprekingen. Eind juli verhuist Sedou naar Here Bugu en ik hoop eind augustus te volgen.
Vanuit hier wens ik alle vrienden van Rondom Baba een mooie zomer toe.
Yvonne

Terug uit Ghana en de eerste plensbuien

De reis naar Ghana heeft me goed gedaan. Het is natuurlijk niet zoiets als in Nederland zijn en dan even er tussenuit naar Kreta of Cyprus vanaf Schiphol.
Om 6 dagen aan zee te zijn in de omgeving van Accra, Zuid Ghana, hier 1800 km vandaan en daar heerlijk te kunnen zwemmen, moest ik 12 dagen reizen waarvan 3 nachten in bussen. Reizen in Afrika met het openbaar vervoer is een onvoorstelbaar en onvoorspelbaar avontuur. Het leuke is dat je het absoluut niet kunt plannen en al snel merk je dat je niet op reis bent maar dat je wordt gereisd. Als je dat eenmaal in de gaten hebt en je er aan overgeeft is het onderweg zijn een ontspannende bezigheid. Voor de Afrikanen is dat heel gewoon. Zij lijken elke situatie, hoe absurd ook, als vanzelfsprekend onderdeel van het leven te nemen. En dat maakt het leven een stuk minder gestressed en levert veel plezier op.

melk uit een verse cocusnoot op het strand van Kokrobitey

Inmiddels ben ik weer “ thuis’. Het was bij aankomst nog even heet maar het begint nu langzaam af te koelen. Gisteren een grote plensbui van 2 uur en de wereld is verandert. Het is aanzienlijk koeler en de zandwegen, dus ook de weg naar Here Bugu, zijn verandert in spekgladde leemmassa’s. Het echte werk voor de Canari begint nu. Ik had nooit gedacht dat ik nog eens van een auto zou houden, maar de Canari is toch echt een grote liefde. Om hem te beschermen heeft hij vandaag een echte bullbar gekregen met verstralers voor het geval ik nog een keer in mijn eentje bij nacht door de brousse wil rijden en niet hopeloos verdwalen.


Tijdens mijn afwezigheid heeft Baba het heft stevig in handen genomen. Volgens mij vond hij het wel heerlijk dat ik er niet was. Hij is een man van actie en het overleg is niet zijn sterkste kant.


Baba in vrijdags tenu.Wat mij betreft mogen alle mannen jurken dragen, ik vind het zeer aantrekkelijk.

Al drie weken werken 15 tot 20 man op Here Bugu. De helft familie en vrienden de andere helft jonge mannen uit Dialangou. Hier een unicum deze samenwerking. Ze worden betaald als mandouevre ( ongeschoolde werkkracht) of als ouvrier ( de timmerman, de ijzerbuiger, de stenenbakker, de betongieter, de metselaar, de stucwerker). Om 14 uur worden er grote bakken eten gebracht, rijst met een saus. Er wordt in twee groepen gegeten want gezamenlijk is nog ondenkbaar. Bij navraag bleek Njaga, de vrouw van Baba het eten te koken hetgeen een enorme verzwaring van haar dagtaak betekent. Vervolgens bleek ze natuurlijk niet op de loonlijst te staan. Dat is door mij direct hersteld en ze staat er op, met terugwerkende kracht en als ouvrier=geschoolde werkkracht. Njaga verdient haar eerste eigen geld en straalt.



de ene groep eet



en de andere groep eet

Mijn toekomstig woonhuis wordt verbouwd en er wordt een huis gebouwd uit zelfgebakken leembakstenen voor Sedou, de gardien met zijn vrouw en vier kinderen. Aangrenzend een poephok en wasruimte en daarnaast nog een kamer voor 3 tot 4 vaste werkkrachten uit Dialangou.
Baba houdt van verassingen dus Sedou mag zijn toekomstige woning nog niet zien. Voor hem en zijn gezin zal de overgang van het kot waar zij nu wonen naar Here Bugu enorm zijn en ze houden het bijna niet meer uit.


aan de voorkant van mijn huis wordt een veranda gebouwd


het lemen huis voor Sedou en familie



Sedou met vrouw en kinderen ( 4 zijn van hun) voor hun huidige hut. Sedou draagt mijn visitekaartje in een hoesje op zijn borst zodat iedereen kan zien dat hij de nieuwe gardien van Here bugu is.

In Dialangou staat het ondertussen ook niet stil. Daar gaat het op dit moment vooral om de zelfwerkzaamheid van de comités. Er staan veel plannen in de steigers: een gezondheidscentrum, een waterpomp op de put met zonnepanelen, een water chateau en 4 kranen, een marktplaats, een artisinat, een plek waar handvaardigheidproducten gemaakt en verkocht kunnen worden. Bij de aanvuring van de verschillende comités hebben Baba, Goerou de boekhouder en ik versterking gekregen van Christian, een ervaren verpleger in opleiding, die het vertrouwen van de bevolking al heeft en die de leiding van het comité voor de gezondheidszorg gaat nemen.



De heropvoeding van Nicolas schijnt inmiddels redelijk geslaagd, hij loopt, maar heeft Aboeba zo’n trap tegen zijn scheenbeen verkocht dat deze in het ziekenhuis behandelt moest worden en even uit de running is. Nicolas eet ondertussen zijn buik rond.

Morgen vertrekken we naar Gao in het uiterste oosten van Mali, Toeareggebied, om Biba, de tweede toekomstige pleegdochter naar haar ouders te brengen en op de terugweg de beroemde veemarkt in Gossi te bezoeken. Daar willen we 6 koeien kopen die vervolgens met een peul (herder) de 300 km. hier naar toe komen lopen.
En misschien vinden we ook nog wat goeie schapen, je weet maar nooit!

Dit was het voor deze keer. Het lijkt erop dat de status quo van de hitte doorbroken is. Het water in de putten stond op zijn laagst, op de markt was bijna niets meer te krijgen maar nu schiet overal het groen uit de grond. De lucht is ’s morgens soms lekker fris, de vogels zingen, de kikkerkoren beginnen te kwaken, de akkers worden geploegd. Daarnaast is het leven ook schrijnend. Er is grote, grote armoede en ook echt honger. De gevolgen van de kredietcrisis beginnen hier door te dringen en dat is direct merkbaar in de hoeveelheid eten per dag. Elke dag krijg ik wel een verzoek om hulp. Het is één van de dingen die ik hier moet leren. Wel luisteren maar toch nee zeggen.

Ça va pas du tout !

Eén van mijn bestuursleden opperde het idee dat ik wat meer zou vertellen over de zaken die niet goed gaan. Dat kan wel maar het is niet Malinees. Op de honderd begroetingen per dag met de vraag “ Ça va?’’, dien je opgewekt “ Ça va!” te antwoorden. Toen ik op een dag op het “ Ça va ? " van Baba ontstemd reageerde met “ Ça va pas du tout!” wist hij niet waar hij kijken moest.
"In Mali draag je je lot en ben je verdraagzaam en je bazuint je ontevredenheid niet in het rond" gaf hij mij vervolgens te kennen. Baba zal nooit iets vertellen dat niet goed gaat. Dat is soms erg lastig, vooral als ik zie dat het niet goed gaat.
Hij vindt het buitgewoon gênant als ik dat te berde breng. " Ça va allez", zegt hij dan," je bent te vlug, te intolerant, te krities, te moe. Ga slapen en dan ziet het er anders uit." Insh’Allah.
Maar Baba leest deze blog niet en wij toebabs zijn erg geïnteresseerd in dingen die niet goed gaan, zie de kranten en het nieuws op tv, dus ik ga nu toch even los.
Ik ben hier nu 5 maanden en ik ben doodmoe. Ik slaap heel veel maar het helpt niet. Ik zie er ongezond en bleek uit omdat ik nooit in de zon kom maar ondertussen veroorzaakt de hete, verschroeiende lucht warmteblaasjes over mijn hele lichaam, die jeuken. Ik eet veel te weinig. Om te eten moet ik met de auto in de hitte naar de markt, de markt is vies en vol, ik kan er een paar slappe tomaten kopen, uien, aardappelen, een bittere komkommer. De Malinezen doen veel kruiden, condiments, in hun eten en blijven daardoor waarschijnlijk gezond. Maar ik ken al die kruiden niet en heb er ook geen zin in, de meeste condiments zien er onsmakelijk uit. En dan moet ik nog gaan koken in die hitte. En dan voor de avondmaaltijd weer naar de markt want ’s morgens is er geen sla en ’s middags is er geen vlees. En door de hitte heb ik geen trek. Elke dag zijn er dingen die niet goed gaan. Het paard Nicolas heeft een koliek gekregen in Fatoma, hier 30 km vandaan en daar moesten we ’s avonds laat naar toe met een veearts. Een jongen die een rooster in de put moest aanbrengen op 18 meter diepte is onwel geworden en hebben we op het nippertje eruit gekregen. De vrachtauto die rode aarde moest storten op Here Bugu is door zijn assen gezakt voordat hij aangekomen was. Er is wel 1 stofstorm per dag die het hele huis onder een laag rood stof blaast. Bijna al mijn kleren die ik meegenomen had zijn door het wassen zo versleten dat ze spontaan uit elkaar vallen. Een heleboel andere dingen vallen door de hitte ook spontaan uit elkaar. Ik heb al drie keer kranen moeten laten vervangen omdat alles van Chinese makelij is en na een maand kapot gaat. Regelmatig valt de stroom uit en het water en dan zit ik hier in dat enorme huis in het donker, zonder ventilator. Ik heb sowieso niet genoeg stroom, als ik de airco wil gebruiken moet de koelkast uit enz. Er zit een lelijke kras op de Canari omdat een ezelkar er tegenaan is gereden. Biba, mijn buurmeisje uit Gao, die later ook bij me komt wonen, heeft een brommerongeluk gehad en ik zat uren met haar in het militair hospitaal om al haar schaafwonden te laten verbinden. Er zijn trouwens elke dag brommerongelukken op de weg hier. De post doet er een maand over zowel hier naar toe als hiervandaan wat redelijk frustrerend is. Ik rasp en boen elke dag mijn voetzolen maar ze worden nooit zo mooi zacht als van sommige mensen hier.

Tot zover voorlopig....... In overleg met Baba heb ik besloten om er even tussenuit te gaan. Ik ga naar Accra, Ghana, aan de kust. Daar is het zeker 10 graden koeler, en ik kan zwemmen in zee en even een andere lucht inademen. Het is wel een hele reis maar ik geloof dat het goed is als ik er even tussenuit ga. Ondertussen zet Baba de werkzaamheden voort: de comités, het ontsmetten en opknappen van het huis op Here Bugu, het bakken van de leemstenen door de jongeren van Dialangou, het bouwen van de woning voor de gardien, de muur om het terrein heen, enz enz.
Ik neem mijn laptop natuurlijk mee, mijn levensdraad naar het thuisfront, dus mocht er iemand willen reageren op dit bericht: gewoon doen.
Yvonne

werkfeest op HERE BUGU en muziek in huis

De werkzaamheden zijn in volle gang. De Bella zijn met 100 man/vrouw gekomen en hebben 2 dagen schoongemaakt. Op vuren werd gekookt, geiten geslacht, en alles in de grootste vrolijkheid en harmonie. Het liefst zouden ze nu al elke dag komen.De gekapte bomen werden verplaatst, overal liggen stapels hout, afval werd verbrand, het huis kreeg zijn eerste schoonmaakbeurt.
Het bijzondere was dat ze er zo van genoten om dit met zijn allen te doen en alle verschillende families met elkaar samenwerkten.

de vrouwen in de canari, de mannen komen met Baba

vrouwenwerk




mannenwerk






karakteristiek overleg van Baba en Yvonne


Met de mannen van Dialangou op bezoek bij pappa Bathily om hem te feliciteren met zijn verkiezing tot burgemeester.


Petit prince Mousbaba uit Bamako logeert bij mij en maakt muziek met de kinderen en natuurlijk ook weer een feestje met alle familieleden van Baba.