Klein verhaaltje voor het slapen gaan…...

Lang geleden waren we eens op voorjaarsvakantie met het gezin in een oud houten chalet in de bergen van Zwitserland. Onze drie kinderen waren tussen de 8 en 12 jaar oud. De lente kondigde zich al aan maar het was nog koud, de grond bevroren en overal lagen nog resten sneeuw.

's Avonds voor het slapen gaan zaten we kneuterig bij de kachel met chocolademelk en las ik voor uit “De scheepsjongens van Bontekoe” van Fabricius. Over drie arme jongens die grote avonturen meemaken, helemaal zonder vader of moeder. Het verhaal ging er in als koek.

Toen we op een ochtend de oude houten voordeur open duwden lagen er drie verkleumde, zielige  vogeltjes op de stoep. We keken omhoog en zagen een vogelnest onder de  nok. 

“Ooo wat erg, ze zijn uit het nest gevallen”, riepen we. 

Bertram nam de vogeltjes voorzichtig in zijn hand en in colonne klommen we naar de zolderkamer en openden het dakraam. Bertram ging in de raamopening staan en terwijl wij zijn benen vasthielden reikte hij ver uit om de vogeltjes  weer in het nest te laten glijden.

Voldaan over onze goede daad liepen we naar beneden om daar te ontdekken dat ……… de vogeltjes alweer op de stoep lagen. Nog een volgende poging gaf hetzelfde resultaat.

Een boer uit de buurt vertelde ons dat het altijd zo gaat. Het nest is te klein voor de uitgebroede vogels die alsmaar dikker worden en de moedervogel smijt de zwakste exemplaren het nest uit om ruimte te creëren voor het overleven van de rest.

Hoe leg je dit uit aan kinderen?

De verontwaardiging van onze oogappels was zo groot dat ze er volledig door  in beslag werden genomen en  de rest van de vakantie stond in het teken van de verstoten vogeltjes. 

“Wat is dat voor een stomme moeder”, schreeuwde Anne,”een moeder  die haar eigen kinderen het nest uit gooit. Een moeder moet haar zwakke kinderen  juist beschermen!
Ik haat zo'n moeder!"

zjan

Sinds een week hebben we Zjan, een nieuwe knecht die Abou, de jongen met de epilepsie, gaat vervangen. Abou verhuist naar Mopti waar hij met een mikrokrediet van ons een tafeltje met suiker, koffie en sigaretten gaat beginnen. Hij kan het leven in de groep niet aan en gaat nu zelfstandig verder.

Zjan lijkt een aardige jongen van een jaar of 16 (hij heeft geen idee hoe oud hij is) hier uit de buurt. Het was al lang zijn grote wens om deel van de Here Bugu familie te worden en nu is het hem gelukt.

Eind januari komt hij zijn opwachting maken. Geen bagage, dat heeft hij niet, alleen de kleren die hij aan heeft. Hij krijgt een slaapplek op een mat met een deken en muskietennet in de kamer van de knechten.

Als ik hem de volgende dag over het terrein zie lopen denk ik meteen dat we hem niet moeten hebben. Er gaat geen enkele energie van hem uit, hij sleept zich voort. De tweede dag vind ik hem slapend op de ping pong tafel. Ik roep Morre en ontdek dat hij niet meer overeind kan komen door een snerpende pijn van zijn navel tot dwars door zijn penis. Bilharzia in een vergevorderd stadium denken we meteen. (bilharzia is een wurm die in stilstand water leeft, onder de huid gaat en langzaam de organen aantast, vooral blaas en darmen).

Baba  stuurt hem met Sedou, achterop de brommer!!, over de zandpaden naar de katholieke ziekenpost.

Daarna slaat Baba op zijn onzichtbare  tam tam ( geen idee hoe hij dat zo snel voor elkaar krijgt) en even later komt een groep arme sloebers in de Salle de Jip bij elkaar. Het blijken zijn vader, opa, moeder en broers te zijn. Allemaal werken ze hier ergens in de omgeving.

Of ze nu arm en vuil zijn of niet, in Mali betoon je altijd respect aan “les parents”, de ouderen en vraagt hun goedkeuring. Dus Baba zet de situatie uiteen.

"Wij hebben een knecht nodig en zo kan hij hier niet werken. Hij is doodziek" zegt hij.

De ouders mompelen wat onderling en de vader neemt het woord: 

“we sturen hem terug naar zijn geboortedorp, daar kan hij bij de oude mensen blijven”.

Eigenlijk een doodvonnis, iedereen weet dat maar er is geen emotie te zien of te voelen.

Baba zegt hun dat Zjan zelfs de bustocht erheen waarschijnlijk niet zal overleven zonder medische behandeling. De familie blijft halsstarrig. Medicijnen, dokters, gezondheidsposten bestaan in hun leven niet.

Baba doet een voorstel. We betalen de kosten voor de dokter (w.s. nooit meer dan 40 euro alles bij elkaar). Als hij beter wordt mag hij blijven en trekken we de helft van de kosten de eerste maanden van zijn salaris af. De “parents” knikken.

De zitting wordt beëindigd.

Ik blijf wat wezenloos achter. Zoo alleen kun je hier dus zijn als 16 jarige jongen. Niemand die in je geïnteresseerd is, geen aai over je bol omdat je ziek bent. Erger nog, je wordt eruit gesmeten.

Adama komt langs, onze zonnepaneeldeskundige. Hij ziet mijn verwarring. “Yvonne”, zegt hij, “bij de extreme armoede hier moeten ouders kiezen. Als ze medicijnen betalen voor de zwakste hebben de andere kinderen niet te eten en kunnen niet sterk worden om te helpen bij het overleven. De zwakkeren overleven hier daarom vaak niet. Denk niet dat dat geen pijn doet. Het doet pijn maar dat laat je in onze cultuur niet toe”.

Zjan ligt intussen weer op zijn mat, zijn hoofd onder een lap.  Hij kreeg medicijnen en pijnlijke injecties. Elke week moet hij terug voor de injecties. We hebben hem uitgelegd dat hij ziek mag zijn en te eten krijgt. Een broertje komt elke dag helpen om een deel van het werk te doen na zijn eigen werk.

Wat de vogeltjes betreft. We hebben ze in een kartonnen doos naast de kachel gezet waar ze de hele dag schreeuwden met opengesperde snavels. We hakten in de bevroren grond op zoek naar wurmen en konden niet genoeg aanslepen. Toen de vakantie voorbij was waren ze een stuk steviger en hebben we ze op een plekje in de zon in het gras gezet. Ze deden meteen vliegoefeningen. 

Of ze het overleefden? ……

Sedou heeft het licht gezien en WIFI, het medium van de blanke

mooi rood beestje in de rijstvelden

Groeien
Het is zondag, spelletjesdag maar ik heb vandaag niet veel tijd. De eerste Nederlandse gast sinds tijden komt weer en dan wil ik dat de logeerkamer in orde is. Alles vergaat hier in korte tijd dus je moet elke keer opnieuw schoonmaken, herstellen enzovoort. Het ongedierte eet alles op waar je bij zit.

Maar tijd voor een spelletje ganzenbord met een paar kinderen van Sedou is er wel. Met twee dobbelstenen gooien, tellen, optellen, teleurstellingen incasseren en weer verder. Het is bijzonder te realiseren hoe gewoon voor ons en hoe bijzonder hier. Spelenderwijs leren en groeien, in een cultuur waar alles gericht is op overleven, ook voor de kinderen, is hier een luxe.

Gisteravond de film “Alleen op de wereld”, de franse equivalent van Ciske de rat of Kruimeltje. Ze verstaan geen woord van het Frans maar de boodschap komt over, melodramatisch dat wel. De spanning groeit, en de volwassenen die eerst dachten dat het een kinderfilm was, gaan helemaal mee. Huilen doe je hier niet maar het gevoel wordt geraakt.

de bioscoop: beamer, versterker en laptop op de strijkplank, boxen ernaast, 75 tot 100 mensen uit de omgeving op stoelen en matten op de grond. (films dankzij willem)

Door alles wat er hier gebeurt worden de zielen in beweging gebracht. Vergaderen, spelen, gesprekken. Is dat goed? Is dat nodig om verder te komen, om te ontwikkelen? Gaan ze daardoor afwijken van de omgeving? Worden ze te kwetsbaar? Baba en ik hebben het er regelmatig over. Groei, emotioneel en rationeel brengt ook uit balans, creëert nieuwe mogelijkheden en moeilijkheden.

Ik wil dat het opgeruimd is op Here Bugu, dat ze het gaan zien, dat er orde is, dat het afvalwater met zeep niet bij de bomen terechtkomt, dat het vuil gescheiden wordt, dat hygiene betracht wordt. Ik ga met Hamsa bij de ingang staan en kijk Here Bugu binnen. “Wat zie je als je hier binnenloopt?” vraag ik. Vuilnisbakken die overvol zijn, zwervend vuil op de grond, lege weggegooide bidons. Hij ziet het niet. Maar hij troost me. Je moet het blijven zeggen en dan gaat het veranderen.
Maar dan begint voor hem het probleem want hij gaat het thuis ook zien en de weerstand zal groot zijn, ze zullen zeggen dat hij verandert.

Leve de toerist
Mali is in het nieuws door de Nederlandse militairen die hier komen. Maar wat ik lees gaat vooral over het levensgevaarlijke Mali, over de terreur en de verscheurdheid van het land. Allemaal waar wanneer je het hebt over het noordelijke gedeelte van het land.

Maar het land is zo groot. Ik reis vrij door het land, het zuidelijke gedeelte, en de mensen hebben het zo nodig dat ze gesteund worden in hun streven om er weer bovenop te komen.

Nu zijn de blanken nog wel een bezienswaardigheid. Vanochtend vertelde een gids in Mopti me dat er gister twee jonge franse toeristen gesignaleerd waren. Alle gidsen tot op 5 kilometer in de omtrek, booteigenaren, hoteleigenaren en sieradenverkopers hadden zich massaal op het stel gestort die tenslotte letterlijk op de vlucht waren geslagen.

En zojuist heb ik Johanna opgehaald. Twee jaar geleden was ze hier ook met mijn zusje, ze waren de laatsten. Ze komt nu uit Bamako. Het is stampvol in Bamako vertelde ze, alle hotels zijn volgeboekt met O.N.G. medewerkers, overal vandaan. Ze hangen in de hotels vergaderen, gaan naar de restaurants, casino's en dancings. Goed voor de middenstand. Ook goed voor Mali?

Ongeluk
Op Here Bugu heeft het leven na alle enerverende gebeurtenissen weer zijn ongewone-gewone gang genomen.
Het autoongeluk dat Baba en mij 14 dagen geleden overkwam heeft nog wel voor enige commotie gezorgd.
Allereerst heb ik er zelf last van. Ik ben schrikachtig en labiel. Soms een onverwachte huilbui. Heel vervelend in een omgeving waar zwak zijn niet bestaat. Als mijn omgeving hier ziet dat ik het moeilijk heb raken ze in paniek, ze laten me alleen omdat ze het gênant voor mij vinden, dat kunnen ze niet aan. Ik moet sterk zijn. Daardoor wordt wel een beroep gedaan op mijn overlevingsdrift. Diep ademhalen, uithuilen, slapen en zorgen dat ik weer in balans kom. Eenzaam ook.

Toen we na het ongeluk eenmaal in Bamako waren aangekomen en de auto (de peugot) bij de uitdeukerij was afgeleverd hadden we even de tijd om bij te komen van de enorme schrik. Baba wilde niet dat we de mensen in Mopti op de hoogte zouden brengen want, zo zei hij, dan zouden ze meteen naar Bamako komen om te verifieren of we werkelijk niets hadden.
Maar daarmee had hij buiten de Afrikaanse helderziendheid gerekend.


WIFI van de Malinesen
Nog in Bamako werd ik opgebeld door een broer van Sedou, Moctar. Hij woont in een klein gehucht in het zuiden van de Dogon. Ik heb hem en zijn familie daar ooit bezocht en een enkele keer komt hij naar Here Bugu. Hij belde dus (ik had hem zeker een jaar niet gesproken) en vroeg hoe het met me ging. Conform de afspraak met Baba zei ik: “ca va tres bien!” “En met de blauwe auto” vroeg hij. Verbaasd zei ik:”hoe weet jij dat we een blauwe auto hebben?” Hij begon een beetje verlegen te lachen en zei: “Dat heb ik op het internet gezien”. Ik dacht er verder niet over na maar herhaalde dat alles goed was.

Later vertelde hij Sedou dat hij vrijdag om drie uur ‘s middags bij de koeien zat en het ineens was of zijn hart explodeerde en hij zag Baba en mij in een blauwe auto die over de kop ging. Hij zag niet hoe het afliep en wachtte met angst en beven op een telefoontje van Sedou dat Baba en ik er niet meer waren. Na twee dagen niets gehoord te hebben durfde hij mij te bellen. En hij had van tevoren bedacht dat ik, als blanke, hem zou uitlachen als hij vertelde dat hij het gezien had. Dus verzon hij het internet, het medium dat door de ruimte gaat en waarmee blanken communiceren.

Maar hij was niet de enige. Eenmaal terug op Here Bugu kwamen de verhalen los. Mensen hadden het gedroomd, gezien, gehoord. Tjakko had die dag niet gegeten en alleen maar onder het bed willen liggen en bij de grote schildpad, monsieur Koro Kora hadden dikke tranen over zijn wangen gerold, zo erg dat iedereen was komen kijken en ze het met een doekje hadden afgeveegd.

Op het platteland, waar veel mensen intellectueel nog niet ontwaakt zijn, hebben de mensen nog hun eigen WIFI, gratis en voor niets.


Here Bugu heeft rituelen nodig
Om te binden, om een gemeenschap op te bouwen en om duurzaam bewustzijn te creeeren zijn nieuwe rituelen nodig. In ons geval rituelen die boven de religies staan, buiten de gewende feesten. Echte Here Bugu rituelen. We hebben er al een paar.

Het bedrijfsuitje gaan we elk jaar doen. De burgemeester van Mopti bedankte ons ervoor. Dat we met verschillende groepen mensen gezamenlijk in tenten overnacht hadden, dat we zo iets deden, hij vond het een voorbeeld.

We hebben een cementen anker in de vorm van een vijfster op het exacte midden van Here Bugu diep in de grond laten metselen door Nianfo, de meester metselaar. Op zes januari kwamen we bij elkaar met alle medewerkers. Baba, Nianfo en ik hadden een tekst gemaakt. Daarin staat waar Here Bugu over gaat en waarin we alle betrokkenen oproepen om zich daarmee te verbinden. Opdat Here Bugu kan groeien en het geluk en welzijn dienen van al zijn mensen, dieren, planten en de aarde en dat uitstralen naar zijn omgeving. De idee “Here Bugu” wordt op deze wijze verbonden met de aarde. De tekst ging in een doosje in de steen die vervolgens dichtgemetseld werd. Daarna werd door iedereen meegeholpen de aarde eroverheen te gooien tot er niets meer te zien was.

De nacht voorafgaand aan de bijeenkomst had Sedou een bijzondere ervaring die hij mij 's morgens in geuren en kleuren kwam vertellen. Hij had die nacht tijdens zijn rondes tot 3 keer toe een licht over Here Bugu zien zwerven, een licht dat stilhield bij het gat met de steen. Het licht had het formaat van een grote tennisbal maar het was geen lamp. Hij had nog nooit van zijn leven zo'n mooi en vriendelijk licht gezien. Hij kon niet stoppen het te beschrijven. Het licht was nieuwsgierig zei hij, daarom kwam het steeds terug, en het was zo mooi.

De rest van de dag keken we naar een film over onderwijs op een plattelandsschool in Frankrijk, Etre et Avoir en werd er samen gegeten.

Elk jaar zullen we rond dezelfde tijd bij elkaar komen rond het middelpunt van Here Bugu.

Nianfo is bezig de vijfster in de grond te metselen

Nianfo, een bijzonder mens, meester metselaar en naar we hopen toekomstig medewerker van de school ( we gaan hem bijscholen) opdat de oude wijsheid van de Malinesen niet verloren gaat voor de kinderen.

we hebben 10 hectare rijstvelden gepacht (werkgelegenheid en inkomsten) in de buurt van Konna. Allaissan controleert hier de stand van zakenn en waadt door het water dat nog tot over zijn knieën komt

de moestuinen van Morre met wortelen, kool, bonen, tomaten, aubergines, rucola, radijzen, basilicum en koriander

het project voor pluimvee (kippen, ganzen, eenden), vissen (karpers), konijnen bijna klaar

Als de vijver voor de vis en de eenden voor de eerste keer helemaal vol is met water uit de put is er een spontane zwempartij voor 1 keer. ook ik doe mee en spring te water met legging en tshirt, gevolgd door Tjakko

Eindeleijk, na lange voorbereidingen, dankzij het Molenaar Kinderfonds, is de schommelinstallatie er. Niemand had hier nog geschommeld en de eerste schommel was zo gemonteerd dat hij van links naar rechts ging i.p.v.achter naar voren. Maar inmiddels wordt hij volop gebruikt in de schoolpauzes door de schoolkinderen en daarnaast door de buurt. er worden nog 2 schommels/ klimtouw aan toegevoegd.

ook de grote meiden schommelen naar hartelust

wachten op je beurt…...





mijn huis schoongemaakt en gewit, het is er nu heerlijk





en hier schrijf ik mijn blogs en doe de administratie



houtsnijwerk van Dramaan die hier 4 dagen per week onder een boom zit te werken. Naast het traditionele houtsnijwerk gaat hij nu ook andere dingen uitproberen uit de tijdschriften die in de Salle de Jip op tafel liggen


en tot slot mijn maatje Tjakko

Compassie.......een mooi voornemen voor 2014

Nederlandse militairen


In mijn dagelijks leven hier houd ik me niet zo bezig met de vraag of de Nederlandse militairen naar Mali moeten komen of niet.en de gemiddelde Malinees ook niet. De mensen zijn hier (op het platteland) bezig met overleven, elke dag weer en hebben daar een enorme klus aan. We kunnen ons niet goed voorstellen wat het betekent om dag in dag uit je kostje bij elkaar te moeten schrapen en te zorgen dat je gezin te eten heeft.
De internationale gemeenschap heeft zo zijn eigen redenen om hier naartoe te komen en dat weten de Malinesen ook heel goed. En als je niet goed oplet wordt je met je ezelkar of paardenwagen zo van de weg afgereden door een spiksplinternieuwe witte fourwheeldrive van Minusma of de UN.

De extreem armen zullen er niet beter van worden en de jihadisten hebben geduld. Zij kennen de bevolking, spreken hun taal, hebben geld en mengen zich onder de bevolking.
Over een paar jaar gaan de militairen weer weg en dan?


Compassie

Voordat ik naar Mali ging, vijf jaar geleden, logeerde ik een aantal weken in het boeddhistisch centrum van Thich Nath Han, de Vietnamese monnik die ooit door Martin Luther King werd voorgedragen voor de Nobelprijs voor de vrede.
Hij zegt dat compassie ( mededogen, erbarmen) het enige antwoord op terrorisme is.
Je zou zeggen dat hij het kan weten, hij heeft de Vietnamoorlog meegemaakt en kent het terrorisme.
Angst, woede en wanhoop vormen de basis van conflicten en agressie.


Ik ben er voor je
Compassie betekent dat je tegen de ander zegt: ik ben er voor je, ik weet dat je er bent, ik weet dat je lijd, vertel me waarom je zo lijd.
Wordt die vraag aan Afrika, aan de armen, aan de jihadisten gesteld? Durven we dat?
Durft het Westen dat?
Ik vind het niet makkelijk om die vraag te stellen. Die vraag stellen, onbevangen, zonder daarbij stiekem te denken aan de gevolgen die het antwoord voor me kan hebben.
Zoals:"misschien wil ik het antwoord niet weten, misschien wordt ik dan verlegen over mijn eigen verlangens, misschien moet ik zeggen dat ik niet kan helpen, misschien moet ik erover nadenken wat het betekent dat ik behoor tot de rijken der aarde, misschien kan ik het emotioneel niet aan, misschien slaap ik dan niet lekker meer".
Geloof me, ook ik, wonend tussen en met de extreem armen wordt er steeds mee geconfronteerd hoe moeilijk het is om die vraag te stellen.
Ik zeg dan: "Baba, we helpen deze mensen al, we kunnen niet iedereen helpen, ik zie de bodem van de kas".
Baba zegt dan: "we kunnen gaan zitten en luisteren, dat is al een heleboel en dan zien we verder".
Dus dat doen we en het gekke is: het levert heel veel moois op waar we op verder kunnen borduren.
De positieve uitstraling van Here Bugu komt hiervandaan.
Mensen willen dat er naar ze geluisterd wordt, dat willen wij ook.
Dat wil ik ook!

Liever toeristen
Uit de berichtgeving over Mali zou je denken dat hier achter elke struik een struikrover, jihadist, terrorist of bandiet zit. Het toerisme ligt al twee jaar plat. En het is juist het toerisme dat een deel van de arme bevolking op de been houdt. Maar dat niet alleen. Door het toerisme ontstaan ontmoetingen. Ontmoetingen met de prachtige mensen, de cultuur, de muziek. Dat geeft hoop, energie en beweging aan beide kanten.

Lieve mensen, kom naar Mali, wees niet bang, ga niet alleen rondreizen maar doe het met mensen die je kent en of die Mali goed kennen. Alle mensen die Here Bugu bezocht hebben schreven in het gastenboek dat Mali een onvergetelijke indruk op ze gemaakt heeft, dat de ontmoeting met deze mensen en deze cultuur ze verandert heeft.

Geef Afrika een kans, geef jezelf een kans, geef Mali een kans en laat je niet beetnemen door de eenzijdige beeldvorming in het Westen.
En opnieuw wensen wij vanuit Here Bugu iedereen een bevlogen en bewogen Nieuwjaar toe.............

Met een speciale dank dit keer van Adjoda, de chef van Dialangou

Mijn lievelings oude man, Adjoda, de  chef van Dialangou. Bella, vroeger dus een slaaf.
Bij het laatste bezoek, eergisteren,  nam hij mijn handen in zijn handen en zei: "Iwan, wil je de mensen in Nederland bedanken dat je hier bent!".
Bij deze.

Het licht schijnt in de duisternis... Kerst

                                     
Advent, Kerst?
Het is zo verschrikkelijk ver weg op Here Bugu zonder boom en kaarslicht, zonder lekker eten, zonder familie, zonder rode neus van de kou na het wandelen,
Of toch niet?

Als ik  naar de gebeurtenissen van de afgelopen weken, eigenlijk de afgelopen jaren kijk dan zijn we alsmaar bezig met licht, het vinden van licht.
Dat is toch de weg naar het Kerstfeest?
Here Bugu bevind zich letterlijk en figuurlijk in de duisternis van Afrika. We hebben geen elektriciteit van een elektriciteitsbedrijf. 's Avonds en 's nachts is het donker tot duister hier. We doen ons best "licht", dat zo vanzelfsprekend is voor iedereen gefinancierd en georganiseerd te krijgen. Met generatoren, met zonnepanelen, met windmolens. Dat kost veel geld. Maar dat is het niet alleen.

Zoals uit de verhalen blijkt groeit Here Bugu dwars door de moeilijkheden, door het duister, heen. De innerlijke kracht wordt sterker. Mensen die Here Bugu bezoeken ervaren dat onzichtbare maar tastbare "licht" dat hier hangt. Dat licht staat niet op het financiële jaaroverzicht, het is geschonken innerlijk licht.

Er schiet me een regel uit de bijbel te binnen die ik ooit ergens gehoord moet hebben:
"Er scheen licht in de duisternis en de duisternis heeft het niet begrepen".

Ik neem aan dat het hier gaat om innerlijk licht. Maar misschien ook wel om licht dat gekoppeld zit aan elektriciteit. Zou dat van toepassing kunnen zijn op Here Bugu?
We hebben namelijk een probleem met het zichtbare licht. Twee grote zware ijzeren generatoren hebben we al versleten. De onderdelen liggen verspreid. Generatoren die we lenen gaan stuk. Waarom? We weten het niet evenmin als de mecaniciens en kenners uit Europa. Drijfriemen breken, gietijzeren onderdelen breken doormidden, olie spuit, sleutels springen eraf en verwonden mensen, dynamo's stoppen, koolborstels vervuilen. We zijn overgestapt op zonnepanelen. Die zijn duur en kwetsbaar maar een zegen. Geen lawaai en mooie energie. Maar om voor heel Here Bugu een zonnepaneelsysteem op te zetten kost veel geld want de accu's en transformators moeten beschermd tegen de hitte, de spullen moeten vanwege de kwaliteit uit Europa komen.
Dus, nu is bij ons om 8 uur 's avonds de energie op, de accu's leeg. Daar doen we het mee.



Voor de toekomst moet er echter meer, we hebben elektriciteit nodig voor een airco voor mij in de ergste hitte, voor pompen, koelkasten ventilators, meer licht voor de avondschool.
Dus we zullen moeten uitvinden hoe we dat doen.



Afgelopen vrijdag zijn Baba en ik naar Bamako vertrokken om hier een grote professionele generator te kopen, een zogenaamde "groupe". Onderweg hebben we een ernstig auto ongeluk gekregen. De auto is van de weg geraakt, in een slip gekomen, aan de andere kant van de weg de greppel ingedoken waar we zijdelings over de kop gingen. We zijn er allebei zonder kleerscheuren afgekomen en toen de auto door omstanders rechtop werd gezet en de deuren geopend konden we gewoon uitstappen. Tijdens het hele gebeuren was er veel "licht" om ons heen.
Inmiddels zijn we in Bamako. De schade aan de auto valt mee en wordt gerepareerd.



Ondanks alle lastigheden van de afgelopen tijd is er bij Baba en mij geen moment van twijfel over de toekomst. We gaan gewoon door. Het licht op Here Bugu zal steeds sterker gaan schijnen ook als "de duisternis" het niet begrijpt.
We voelen ons daarbij gesteund door een grote groep mensen die geloven in onze manier van werken, en die ons steunen in het bouwen aan een gemeenschapsvorm die kan stralen als een ster.
Bij deze willen we jullie uit de grond van ons hart  bedanken voor jullie steun en vertrouwen. (Soms is dat niet  persoonlijk mogelijk  omdat ik de emailadressen niet ken.) Zonder jullie gaat het niet.

We wensen iedereen "licht" toe op zijn pad door het leven. Licht dat ons helpt bij alle grote problemen waar we met zijn allen voor staan.


namens alle medewerkers van Here Bugu:
 Baba en Yvonne

Stichting Rondom Baba heeft zonnepaneellampen "waka waka" ingekocht die we cadeau doen aan de arme gezinnen om ons heen en in Dialangou die betrokken zijn bij Here Bugu. Deze mensen hebben voor het eerst licht vanaf zes uur in hun hut.

het monster, 1 van de ontmantelde generatoren

We hebben bezoek gehad van Aart van de Heide, een kritische journalist die o.a. schrijft voor Afrikanieuws. In de hele discussie over Mali en ontwikkelingssamenwerking vind ik het belangrijk dat deze kant van het verhaal ook gehoord wordt. Hij heeft recentelijk 3 artikelen geschreven over Mali. In het laatste refereert hij ook aan zijn bezoek aan Here Bugu.
http://www.afrikanieuws.nl/de-tweede-ronde-van-de-parlementsverkiezingen-in-mali-en-een-bezoek-aan-here-bougou/

Ik ben uitgenodigd voor een gesprek in het programma 'Radio 1 Vandaag' op woensdag 1 januari om te praten over Mali en o.a. de komst van de militairen.

Ik ben een man en Here Bugu gaat op reis

Muzelvrouw

Er wordt hier wel eens aan me gevraagd of het niet tijd wordt dat ik me bekeer tot de Islam. Dan zeg ik: "Als de vrouwen vooraan mogen zitten bij het bidden of op zijn minst tussen de mannen dan wil ik er wel over denken om een muzelvrouw te worden".

Hoofdschuddend kijken ze me aan, een hopeloos geval, iemand die er niets van begrijpt. Niets van het verschil tussen mannen en vrouwen. Want:
Mannen zijn zwak, ze laten zich verleiden door vrouwen, daar kunnen ze niets aan doen, dat is hun wezen, zo zijn ze geschapen. Als de man wil bidden met vrouwen heeft hij een probleem omdat hij afgeleid kan worden door de verleidelijke vrouwenbillen.
Vrouwen daarentegen zijn sterk, ze verleiden, ze kunnen de mannen helemaal gek maken, dat is hun wezen, zo zijn ze geschapen, ze kunnen er niets aan doen en daarom moeten ze een plaats achteraan hebben of liever nog in een aparte ruimte.
Als ik ze vertel dat ik bij het bidden zelf wel bepalen kan of ik me wil laten afleiden of niet, in mijn geval door mooie mannenbillen, en vraag waarom zij zich zo afhankelijk maken van de vrouw raken ze helemaal in de war.
"Als de vrouw intelligenter wordt dan de man is dat een teken dat het einde van de wereld nabij is" verzekeren ze me.


Vrouwen zijn gevaarlijk
Het is een beetje verwarrend. Ik heb mijn hele leven van mooie mannenbillen gehouden en heb daar ook best wat verleidingskunsten voor over als ik dat nodig vind.
Zo zou ik me dus bijvoorbeeld kunnen voorstellen dat ik probeer te bidden en ineens een paar hele mooie billen zie. Dat ik de volgende keer zou zorgen dat ik daarvan in de buurt kom te zitten. Dat ik zou doen alsof ik bid maar me volledig zou concentreren op die billen zo sterk dat er een vibratie zou ontstaan. Dat ik er van zou genieten als de eigenaar van de betreffende billen uit zijn concentratie zou raken. Alleen dat al zou een gevoel van bevrediging, van triomf geven: het is  gelukt! Soms heb je dat als vrouw nodig, toch?
Het klopt dus wat die mannen hier zeggen, vrouwen zijn gevaarlijk voor ze.
Maar het feit dat ik kan kiezen maakt het nog vele malen onheilspellender want dat betekent dat  de vrouw de keuze heeft om te verleiden, te leiden of om te veroveren, kortom dat ze intelligent is geworden. Dat is het einde van de wereld want waar is dan de plaats van de man?

Terug naar Here Bugu
De zondag na het "incident" was dus heel sereen met af en toe wat mensen die op bezoek kwamen om het verhaal te horen, ons te "feliciteren" of hun waardering uit te spreken.

monsieur le gouverneur, de buurman peul

Maandagochtend komen de dagloners en vinden tot hun verbazing geen verslagen stemming maar een energieke nieuwe energie. De kinderen lopen te stralen als sterren, Sedou had het werk van Abou overgenomen, die nog niet kon werken vanwege zijn verwondingen, Kaziem was thuisgebleven van school en kreeg uitleg van Abou over het werk, iedereen was behulpzaam voor elkaar kortom er hing, voor het eerst op de lange weg naar gemeenschapsvorming, een "wij-gevoel".

Ik ben een man
We komen bij elkaar voor de maandagochtendvergadering.
Ik constateer dat Sali en Ada de onderwijzeres, de twee vrouwen van Here Bugu er niet bij zijn. Dat constateer ik al jaren maar er wordt steeds gezegd dat Sali aan het eten koken is en Ada voor de klas staat en ik heb me daarmee laten sussen. Nu niet dus en ik zeg dat ik niet wil beginnen als de vrouwen er niet bij zijn.

Eén van de 18 mannen legt uit dat de vrouwen er niet bij kunnen zijn omdat ze vrouw zijn en de structuur van de vergadering of de structuur van de vrouwen dan eerst veranderd moet worden.

"Wat???????", "EN IK DAN" roep ik uit, "ik ben toch ook een vrouw".  En als uit één mond klinkt het: "neeeee,  jij bent een man".

Voer voor psychologen en ook aanknopingspunt voor heel veel interessante en opbouwende gesprekken die hierop volgden maar daarover later.

Survival
Al voordat ik naar Nederland ging had ik beloofd dat we een bedrijfsuitje zouden organiseren als
de ergste problemen in Mali achter de rug zouden zijn. Baba en ik hadden het als verrassing georganiseerd voor de vrijdag en zaterdag na "het incident", alsof het zo moest zijn. We besloten het door te laten gaan. Twee dagen in een pinasse (grote, gemotoriseerde houten kano) naar het Lac Debo, daar kamperen op de zandoever en de volgende dag terug. Als echte toeristen dus in een pinasse met echte tenten. Met 20 mannen, een kokkin, de onderwijzeres, Baba en ik. Toen de eigenaar van de boten met wie we altijd zaken doen hoorde dat het om een bedrijfsuitje ging wilde hijzelf de kapitein zijn en nam nog twee bootsjongens mee.
Baba had het goed geregeld. Er is nog geen toeristenverkeer mogelijk op de Niger richting het noorden. Er is bewaking van leger, gendarme, politie. Maar hij had papieren met officiële stempels dat Stichting Rondom Baba een toeristentrip van 2 dagen mocht maken met 1 blanke aan boord.

                                            

En daar gaan we dan, om zeven uur 's morgens worden alle deelnemers opgepikt. Een zooitje ongeregeld met bij elkaar gezochte warme kleren, bivakmutsen en dekens. Verschillende etnische groeperingen, religies (van radicaal tot soefi, katholiek en protestant), leeftijden en politieke voorkeuren (het is verkiezingstijd). Allemaal nerveus voor een reis over het water naar het Lac Debo waar de krokodillen wonen en de nijlpaarden maar vooral ook de watergeesten.

Baba overlegd aan de oever met het leger over onze doorgang. Hun commentaar is dat de regio nog niet 100% onder controle is en dat ze goed op de blanke moeten letten. Het gevolg daarvan is dat ik aan de wal zelfs niet alleen kan plassen.

zodra de boot van wal steekt wordt Allah luid en duidelijk om bescherming gevraagd, ik geloof wel 50 maal

kennis is macht, als je weet dat een boot technisch zo gebouwd is  dat hij blijft drijven........
maar ja, dat geloofde ik vroeger ook niet als ik met 3 kleine kinderen met storm op de waddenzee dobberde

ik "Allah" vrolijk mee

onderweg de prachtige kleine moddermoskeetjes

Mamman (vaste kokkin bij evenementen) en Ada de onderwijzeres toveren op de houtskoolcomforts  heerlijke maaltijden o.a. met de verrukkelijke vissen die we onderweg bij de vissers kopen

er is een doos met spelletjes mee. Mens erger je niet, roller ball,  allerlei concentratie spelletjes. maar we spelen ook groepsspelen met ritmisch klappen e.d. voor het eerst ben ik geen "patron" maar deel van de groep en we hebben ongelooflijk plezier samen

"Sedou in gesprek met Tjakko". Elk moment dat we bereik hebben belt sedou met thuis.

Here Bugu achterlaten was geen kleinigheid.  Een buurman, een oud medewerker en de oude gouverneur nemen de honneurs waar en slapen ook op Here Bugu. Alle dieren voederen, de planten bewateren en de honden. Tjakko weigert te eten als Sedou en ik er niet zijn en blijft 2 dagen op zijn matras liggen.

onderweg wordt vis gekocht en ik eet de meest verrukkelijke gefrituurde karper  en gerookte meerval

we bouwen ons kamp op. jammer genoeg heb ik er geen foto's van. ik was te druk met instructies en tenslotte was het donker. we maakten een groot kampvuur en de avond werd gevuld met verhalen en anekdotes.

                       

's morgens wordt ik om vijf uur gewekt door het "alllah" geroep. ik ben zo geïrriteerd dat ik de tent uitsluip en 100 meter verder ga zitten genieten van de zonsopkomst. Natuurlijk paniek als ik verdwenen blijk te zijn. Jihadisten? Ontvoering?
Daarna een vrolijk gesprek bij de resten van het kampvuur van de avond ervoor over de luidruchtigheid van de Islam.
Over het hele terrein liggen de weggeworpen plastic waterzakjes. Ik verwijt ze dat ze alsmaar bidden en ondertussen de aarde bevuilen. Duurzaam toerisme is nog een hele opgaaf voor de lokale bevolking.
rechts Baba in koloniale klederdracht

En dan gaan we weer op weg. voordat we de terugweg aanvaarden eerst een tochtje over Lac debo met aan de randen de vele kreken met rietkragen.

dan gebeurt wat gevreesd werd, we verdwalen op Lac Debo in de vele kreken, De angst slaat toe en het is vooral Sedou die de gemoederen op stang jaagt met zijn verhalen over geesten en nooit meer terugkomen

Na verloop van tijd, en vooral Sedou in zijn kraag gevat te hebben begint de terugreis.

de rest van de reis verloopt met veel plezier

als we onderweg weer moeten stoppen voor de zoveelste gebeden vermaak ik me met de kinderen van een Bozo dorp

tot slot de jonge beauty's van Here Bugu op het dak.

De reis eindigde middernacht na een spannende tocht door het donker tussen de vissersboten die 's nachts op de rivier hun netten uitgooien. 

Na drie dagen wordt er nog steeds over gesproken. Niet alleen op Here Bugu maar ook in Mopti. De mensen onderweg, langs de oever van de Niger gingen helemaal uit hun dak als ze mij zagen. Een blanke! "Komen de blanken terug?" schreeuwden ze over het water. Dat is nu ook het gesprek in Mopti. Een blanke ging de rivier op.

Een kanttekening: Dat ik dit gedaan heb betekent nog niet dat toeristen deze tocht kunnen maken. Ik hoop dat dat duidelijk is uit het verhaal. Het betekent hopen we wel dat in de nabije toekomst dat weer mogelijk wordt.

Tot slot: deze reis was een geweldige ervaring en alles bij elkaar een nieuwe fase voor Here Bugu.

Ik ben ongelooflijk dankbaar voor alles wat er gebeurt is.