donderdag 2 juli 2009

Terug uit Ghana en de eerste plensbuien

De reis naar Ghana heeft me goed gedaan. Het is natuurlijk niet zoiets als in Nederland zijn en dan even er tussenuit naar Kreta of Cyprus vanaf Schiphol.
Om 6 dagen aan zee te zijn in de omgeving van Accra, Zuid Ghana, hier 1800 km vandaan en daar heerlijk te kunnen zwemmen, moest ik 12 dagen reizen waarvan 3 nachten in bussen. Reizen in Afrika met het openbaar vervoer is een onvoorstelbaar en onvoorspelbaar avontuur. Het leuke is dat je het absoluut niet kunt plannen en al snel merk je dat je niet op reis bent maar dat je wordt gereisd. Als je dat eenmaal in de gaten hebt en je er aan overgeeft is het onderweg zijn een ontspannende bezigheid. Voor de Afrikanen is dat heel gewoon. Zij lijken elke situatie, hoe absurd ook, als vanzelfsprekend onderdeel van het leven te nemen. En dat maakt het leven een stuk minder gestressed en levert veel plezier op.

melk uit een verse cocusnoot op het strand van Kokrobitey

Inmiddels ben ik weer “ thuis’. Het was bij aankomst nog even heet maar het begint nu langzaam af te koelen. Gisteren een grote plensbui van 2 uur en de wereld is verandert. Het is aanzienlijk koeler en de zandwegen, dus ook de weg naar Here Bugu, zijn verandert in spekgladde leemmassa’s. Het echte werk voor de Canari begint nu. Ik had nooit gedacht dat ik nog eens van een auto zou houden, maar de Canari is toch echt een grote liefde. Om hem te beschermen heeft hij vandaag een echte bullbar gekregen met verstralers voor het geval ik nog een keer in mijn eentje bij nacht door de brousse wil rijden en niet hopeloos verdwalen.


Tijdens mijn afwezigheid heeft Baba het heft stevig in handen genomen. Volgens mij vond hij het wel heerlijk dat ik er niet was. Hij is een man van actie en het overleg is niet zijn sterkste kant.


Baba in vrijdags tenu.Wat mij betreft mogen alle mannen jurken dragen, ik vind het zeer aantrekkelijk.

Al drie weken werken 15 tot 20 man op Here Bugu. De helft familie en vrienden de andere helft jonge mannen uit Dialangou. Hier een unicum deze samenwerking. Ze worden betaald als mandouevre ( ongeschoolde werkkracht) of als ouvrier ( de timmerman, de ijzerbuiger, de stenenbakker, de betongieter, de metselaar, de stucwerker). Om 14 uur worden er grote bakken eten gebracht, rijst met een saus. Er wordt in twee groepen gegeten want gezamenlijk is nog ondenkbaar. Bij navraag bleek Njaga, de vrouw van Baba het eten te koken hetgeen een enorme verzwaring van haar dagtaak betekent. Vervolgens bleek ze natuurlijk niet op de loonlijst te staan. Dat is door mij direct hersteld en ze staat er op, met terugwerkende kracht en als ouvrier=geschoolde werkkracht. Njaga verdient haar eerste eigen geld en straalt.



de ene groep eet



en de andere groep eet

Mijn toekomstig woonhuis wordt verbouwd en er wordt een huis gebouwd uit zelfgebakken leembakstenen voor Sedou, de gardien met zijn vrouw en vier kinderen. Aangrenzend een poephok en wasruimte en daarnaast nog een kamer voor 3 tot 4 vaste werkkrachten uit Dialangou.
Baba houdt van verassingen dus Sedou mag zijn toekomstige woning nog niet zien. Voor hem en zijn gezin zal de overgang van het kot waar zij nu wonen naar Here Bugu enorm zijn en ze houden het bijna niet meer uit.


aan de voorkant van mijn huis wordt een veranda gebouwd


het lemen huis voor Sedou en familie



Sedou met vrouw en kinderen ( 4 zijn van hun) voor hun huidige hut. Sedou draagt mijn visitekaartje in een hoesje op zijn borst zodat iedereen kan zien dat hij de nieuwe gardien van Here bugu is.

In Dialangou staat het ondertussen ook niet stil. Daar gaat het op dit moment vooral om de zelfwerkzaamheid van de comités. Er staan veel plannen in de steigers: een gezondheidscentrum, een waterpomp op de put met zonnepanelen, een water chateau en 4 kranen, een marktplaats, een artisinat, een plek waar handvaardigheidproducten gemaakt en verkocht kunnen worden. Bij de aanvuring van de verschillende comités hebben Baba, Goerou de boekhouder en ik versterking gekregen van Christian, een ervaren verpleger in opleiding, die het vertrouwen van de bevolking al heeft en die de leiding van het comité voor de gezondheidszorg gaat nemen.



De heropvoeding van Nicolas schijnt inmiddels redelijk geslaagd, hij loopt, maar heeft Aboeba zo’n trap tegen zijn scheenbeen verkocht dat deze in het ziekenhuis behandelt moest worden en even uit de running is. Nicolas eet ondertussen zijn buik rond.

Morgen vertrekken we naar Gao in het uiterste oosten van Mali, Toeareggebied, om Biba, de tweede toekomstige pleegdochter naar haar ouders te brengen en op de terugweg de beroemde veemarkt in Gossi te bezoeken. Daar willen we 6 koeien kopen die vervolgens met een peul (herder) de 300 km. hier naar toe komen lopen.
En misschien vinden we ook nog wat goeie schapen, je weet maar nooit!

Dit was het voor deze keer. Het lijkt erop dat de status quo van de hitte doorbroken is. Het water in de putten stond op zijn laagst, op de markt was bijna niets meer te krijgen maar nu schiet overal het groen uit de grond. De lucht is ’s morgens soms lekker fris, de vogels zingen, de kikkerkoren beginnen te kwaken, de akkers worden geploegd. Daarnaast is het leven ook schrijnend. Er is grote, grote armoede en ook echt honger. De gevolgen van de kredietcrisis beginnen hier door te dringen en dat is direct merkbaar in de hoeveelheid eten per dag. Elke dag krijg ik wel een verzoek om hulp. Het is één van de dingen die ik hier moet leren. Wel luisteren maar toch nee zeggen.

zondag 31 mei 2009

Ça va pas du tout !

Eén van mijn bestuursleden opperde het idee dat ik wat meer zou vertellen over de zaken die niet goed gaan. Dat kan wel maar het is niet Malinees. Op de honderd begroetingen per dag met de vraag “ Ça va?’’, dien je opgewekt “ Ça va!” te antwoorden. Toen ik op een dag op het “ Ça va ? " van Baba ontstemd reageerde met “ Ça va pas du tout!” wist hij niet waar hij kijken moest.
"In Mali draag je je lot en ben je verdraagzaam en je bazuint je ontevredenheid niet in het rond" gaf hij mij vervolgens te kennen. Baba zal nooit iets vertellen dat niet goed gaat. Dat is soms erg lastig, vooral als ik zie dat het niet goed gaat.
Hij vindt het buitgewoon gênant als ik dat te berde breng. " Ça va allez", zegt hij dan," je bent te vlug, te intolerant, te krities, te moe. Ga slapen en dan ziet het er anders uit." Insh’Allah.
Maar Baba leest deze blog niet en wij toebabs zijn erg geïnteresseerd in dingen die niet goed gaan, zie de kranten en het nieuws op tv, dus ik ga nu toch even los.
Ik ben hier nu 5 maanden en ik ben doodmoe. Ik slaap heel veel maar het helpt niet. Ik zie er ongezond en bleek uit omdat ik nooit in de zon kom maar ondertussen veroorzaakt de hete, verschroeiende lucht warmteblaasjes over mijn hele lichaam, die jeuken. Ik eet veel te weinig. Om te eten moet ik met de auto in de hitte naar de markt, de markt is vies en vol, ik kan er een paar slappe tomaten kopen, uien, aardappelen, een bittere komkommer. De Malinezen doen veel kruiden, condiments, in hun eten en blijven daardoor waarschijnlijk gezond. Maar ik ken al die kruiden niet en heb er ook geen zin in, de meeste condiments zien er onsmakelijk uit. En dan moet ik nog gaan koken in die hitte. En dan voor de avondmaaltijd weer naar de markt want ’s morgens is er geen sla en ’s middags is er geen vlees. En door de hitte heb ik geen trek. Elke dag zijn er dingen die niet goed gaan. Het paard Nicolas heeft een koliek gekregen in Fatoma, hier 30 km vandaan en daar moesten we ’s avonds laat naar toe met een veearts. Een jongen die een rooster in de put moest aanbrengen op 18 meter diepte is onwel geworden en hebben we op het nippertje eruit gekregen. De vrachtauto die rode aarde moest storten op Here Bugu is door zijn assen gezakt voordat hij aangekomen was. Er is wel 1 stofstorm per dag die het hele huis onder een laag rood stof blaast. Bijna al mijn kleren die ik meegenomen had zijn door het wassen zo versleten dat ze spontaan uit elkaar vallen. Een heleboel andere dingen vallen door de hitte ook spontaan uit elkaar. Ik heb al drie keer kranen moeten laten vervangen omdat alles van Chinese makelij is en na een maand kapot gaat. Regelmatig valt de stroom uit en het water en dan zit ik hier in dat enorme huis in het donker, zonder ventilator. Ik heb sowieso niet genoeg stroom, als ik de airco wil gebruiken moet de koelkast uit enz. Er zit een lelijke kras op de Canari omdat een ezelkar er tegenaan is gereden. Biba, mijn buurmeisje uit Gao, die later ook bij me komt wonen, heeft een brommerongeluk gehad en ik zat uren met haar in het militair hospitaal om al haar schaafwonden te laten verbinden. Er zijn trouwens elke dag brommerongelukken op de weg hier. De post doet er een maand over zowel hier naar toe als hiervandaan wat redelijk frustrerend is. Ik rasp en boen elke dag mijn voetzolen maar ze worden nooit zo mooi zacht als van sommige mensen hier.

Tot zover voorlopig....... In overleg met Baba heb ik besloten om er even tussenuit te gaan. Ik ga naar Accra, Ghana, aan de kust. Daar is het zeker 10 graden koeler, en ik kan zwemmen in zee en even een andere lucht inademen. Het is wel een hele reis maar ik geloof dat het goed is als ik er even tussenuit ga. Ondertussen zet Baba de werkzaamheden voort: de comités, het ontsmetten en opknappen van het huis op Here Bugu, het bakken van de leemstenen door de jongeren van Dialangou, het bouwen van de woning voor de gardien, de muur om het terrein heen, enz enz.
Ik neem mijn laptop natuurlijk mee, mijn levensdraad naar het thuisfront, dus mocht er iemand willen reageren op dit bericht: gewoon doen.
Yvonne

maandag 25 mei 2009

werkfeest op HERE BUGU en muziek in huis

De werkzaamheden zijn in volle gang. De Bella zijn met 100 man/vrouw gekomen en hebben 2 dagen schoongemaakt. Op vuren werd gekookt, geiten geslacht, en alles in de grootste vrolijkheid en harmonie. Het liefst zouden ze nu al elke dag komen.De gekapte bomen werden verplaatst, overal liggen stapels hout, afval werd verbrand, het huis kreeg zijn eerste schoonmaakbeurt.
Het bijzondere was dat ze er zo van genoten om dit met zijn allen te doen en alle verschillende families met elkaar samenwerkten.

de vrouwen in de canari, de mannen komen met Baba

vrouwenwerk




mannenwerk






karakteristiek overleg van Baba en Yvonne


Met de mannen van Dialangou op bezoek bij pappa Bathily om hem te feliciteren met zijn verkiezing tot burgemeester.


Petit prince Mousbaba uit Bamako logeert bij mij en maakt muziek met de kinderen en natuurlijk ook weer een feestje met alle familieleden van Baba.

maandag 18 mei 2009

HƐRƐ BUGU, plaats van vrede en geluk

De kogel is door de kerk. Het nieuwe terrein, dat we nog steeds " het terrein" of " de tuinen" noemden heeft een naam gekregen. Dat gaat hier niet zomaar. Baba heeft de naam " neergelegd" bij ouden en wijzen om te vragen of de naam zuiver is en een goede uitstraling heeft. Verschillende mensen hebben het terrein inmiddels bezocht en iedereen komt tot de conclusie dat er een goed gesternte boven hangt. Hɛrɛ betekent: vrede, harmonie, geluk en Bugu betekent omgeving, dorp, plaats. Hɛrɛ Bugu ( hèrè bougou), plaats van vrede en geluk.
Inmiddels zijn de 9 meter hoge eucalyptusbomen gekapt op ongeveer 3,5 meter. Met de hand. Dat was een gevaarlijk karwei voor de twee jongens die het wilden doen. Tijdens de komende hivernage met de grote stormen en regens kunnen de bomen nu opnieuw uitlopen en voor schaduw gaan zorgen.


Vandaag zijn de Bella begonnen met de schoonmaakwerkzaamheden. Daarna gaat er een moterpomp op de put zodat water opgepompt kan worden, nodig om bakstenen van leem te maken voor het huis van de gardien, de muren en andere voorzieningen. Ik hoop heel erg dat ik in juli kan verhuizen zodat we met de tuinen en het vee kunnen beginnen. Er moet bewoning zijn omdat anders het risico te groot is dat zonnepanelen e.d. gestolen worden. Op het terrein gaan we samen met de Bella medische kruiden verbouwen en vee houden.
Climatiseur
We zitten nu op het hoogtepunt van de hitte. Je kunt je werkelijk niet voorstellen dat het nog erger kan. Mijn huid vertoonde overal warmteblaren terwijl ik niet in de zon kom, pijnlijk en jeukend, ik sliep niet meer goed, at bijna niets meer, kortom foute boel. Dus ben ik overstag en heb mezelf op dringend aanraden van de omgeving , je bent nu eenmaal een toebab zei Baba, een climatiseur aangeschaft. Hij moest helemaal uit Bamako komen en de metselaar heeft zelfs op zijn heilige vrijdag geholpen met de installatie. Maar: ik slaap weer, eet weer en trek me regelmatig heerlijk terug in de koelte van mijn slaapkamer om bij te komen van de enorme impact die de hitte op me heeft.
Ondertussen dienen de eerste voorbodes van de komende hivernage zich aan in de vorm van indrukwekkende, hevige stofstormen die alles wat los en vast zit oppakken en neerkwakken en maken dat je geen hand voor ogen kunt zien.

Nicolas
Nicolas is het best verzorgde paard van Mali. Maar Aboeba, zijn verzorger staat er elke keer zuchtend naast als ik langskom. Ze doen vreselijk hun best om aan mijn voorwaarden dat er goed voor hem gezorgd moet worden te voldoen. Hij wordt elke dag gewassen, zijn huid glanzend gemaakt met boter, het beste voer, een eigen stal enz enz. Nicolas ziet er prachtig uit met geborstelde manen, hoefijzers en kleurig tuig. Maar hij heeft kuren. Op weg naar de markt in de file van paarden en karren loopt hij fier voorop om dan plotseling te stoppen. Hij verzet geen pas meer. Hij luistert niet naar boze woorden, geschreeuw, geruk en getrek maar pas als hij langdurig gestreeld wordt wil hij weer een eindje lopen. Ik plaagde Aboeba ermee dat 1 paard
moeilijker is dan 3 vrouwen. Maar er moet iets gebeuren. Aan Baba voorgesteld om er een paardenpsycholoog bij te halen waarop hij zei dat ik het paard maar mee moest nemen naar Here Bugu om hem daar verder te vertroetelen en er een nieuwe gekocht moet worden voor Dialangou die niet zo gevoelig is. Afijn, er komt nu een smid langs die gaat proberen om Nicolas opnieuw op te voeden en ik mag er niet bij zijn.

Bamanankan
Fatuma probeert het me bij te brengen. Ze schrijft een woord op het bord. Wat betekent dat vraag ik. Ze zucht. Dat is een meisje die rijp begint te worden om te trouwen. Een ander woord. Dat is als het geregend heeft en er ligt een plas en die plas droogt op en dan blijft er wat achter zoals op de bodem van een beker melk. En dat woord kun je op de markt kopen, het komt uit sikasso en als je erin bijt is het hard maar daarna komt er melk uit. En dan kun je elk woord ook nog nasaal of niet nasaal zeggen en dan betekent het wat anders. En dat allemaal bij temperaturen boven de 40. Life is either a daring adventure or nothing.


Het werk
ondertussen gaat het werk gewoon door, in een iets lager tempo weliswaar. de comitee vergaderingen, de voorbereidingen voor:het Centre de Sante, de school, muzieklessen voor kinderen, circusproject in december/januari, het fantastische windmolenproject met Piet Chevalier, zie www.I-love-windpower.com , en het leggen van vele contacten mede rond de toekomst van Here Bugu. Here Bugu moet het economisch, sociaal en cultureel anker worden waaromheen in de toekomst de projecten kunnen gaan draaien, waar veel mensen werk vinden en scholing kunnen krijgen en waar gebouwd wordt aan een sociaal model dat als voorbeeld en inspiratiebron kan dienen voor veel mensen hier die zoekend zijn naar een samenlevingsvorm die geen copie is van het westers model maar een vernieuwing van de afrikaanse/ islamitische traditie naar een humane samenleving. De vele mensen in Nederland die hun steentje daaraan bijdragen zijn wij zeer dankbaar en hopen we ook ooit hier welkom te mogen heten.

p.s vandaag is bekend geworden dat Bathily weer burgemeester wordt, gunstig voor ons.

zondag 26 april 2009

op bezoek bij tanti yvon

Vijf meisjes uit mopti hadden de grote wens een keer bij mij op bezoek te komen en mee te rijden in de Canari. Zaterdagmiddag om drie uur was het zover. Ze waren er helemaal klaar voor, mooi aangekleed met sieraden om. Allereerst wilden ze allemaal een keer op een echte w.c, de foto is niet helder maar het was een evenement en ze begluurden elkaar hoe ze het deden. Ik leerde ze touwtjes knopen, scoubidoe en we dronken cola uit echte glazen en deden spelletjes. Mijn buurmeisje Biba was er ook om te helpen. zij gaat veel met mij mee op stap en is een grote hulp bij het vertalen want de taal versta ik nog niet. Zij komt uit Gao, dat is helemaal in het oosten van Mali, het gebied van de touareg en gaat hier naar het lyceum.



helemaal rechts Biba







Biba

vrijdag 24 april 2009

verkiezingen

Zondag wordt gestemd voor de burgemeester en waarschijnlijk voor de zittende burgemeester Oumar Bathily, de grote vriend van Baba. Baba is chef de campagne en werkt zich al twee weken suf. Ook onze stichting is door de burgemeester genoemd bij een van de manifestaties. De bus van de stichting is volop ingezet. Op de fotoos de grote optocht over de grote weg tussen Mopti en Sevare, dat onder Mopti valt




donderdag 23 april 2009

yvonne


In Dialangou is de eerste Yvonne geboren.