donderdag 9 januari 2020

Florence Nightingale en haar pannetje soep


Ik liep met stevige pas over Here Bugu richting de muur aan de zuidzijde. In mijn handen een pannetje krachtige vissoep, op mijn verzoek klaargemaakt door Aminata. Ik was op weg naar een tienjarige zwaar ondervoede en gewonde Peuljongen die op een matje op het zand lag, buiten de muur van Here Bugu, waar hij met z’n familie was neergestreken. Ik zag de hoofden van de medewerkers die ik passeerde zich naar me omdraaien, ik voelde hoe hun ogen me volgden en tegelijk met hen zag ik mezelf ook, lopend met m’n pannetje, en ik zag ook mijn moeder in mezelf en ik wist dat het niet goed was. Maar ik kon niet meer terug. Eén van onze drie jonge honden die mijn erf bewaken was mee geglipt door zijn geheime opening in de omheining en volgde me op de voet als een volleerde waakhond. Hij was ongewoon blind voor elke kip, kuiken, eend en hollend kind dat ons pad kruiste en lette alleen op mij. Honden zijn bijzonder.

Binnen de muren van ons grote terrein zijn 50 Peulfamilies neergestreken met hun hele hebben en houden. De bekende ronde hutten met een geraamte van buigzaam hout, soms op een vlonder, overtrokken met gebladerte en tegenwoordig ook met muskietennetten en grote zeilen die ze krijgen via de aanwezige noodhulp voor vluchtelingen van de VN. Om elke hut heen ontstaan al gauw kralen omheind door takken met scherpe dorens om hun kalfjes, geiten en ezels in onder te brengen en kookplaatsen met rekken voor hun kookgerei. Ook buiten, tegen de muur, bouwen ze afdakjes en omheiningen want hun koeien mogen ze niet mee naar binnen nemen. Ondertussen werken onze medewerkers hard om wc-blokken aan te leggen en wasplaatsen (iets wat ze niet kennen overigens) om uitbraak van ziektes te voorkomen. 

In de afgelopen elf jaar heb ik de Peulen enigszins leren kennen. Het zijn halfnomaden en gedurende een half jaar per jaar nestelden veel families zich met hun enorme kudden koeien onder andere op de landbouwgrond om ons heen die dan braak ligt. Hun koeien graasden de geoogste akkers kaal, werden verkocht en als de regentijd en de zaaitijd aanbrak trokken ze weer terug naar hun dorpen op de uitgestrekte vlaktes in het Noorden van Mali, om na de oogst weer terug te komen.
Ze zijn anders dan de andere Malinezen. Ze hebben een eigen taal. Ze vermengen zich niet. Je herkent ze direct aan hun punthoeden en lange gewaden in helder blauw of groen. De mannen staan vaak op één been met een lange stok met knop in de hand tussen het vee. De vrouwen lopen in rijen met een kind op de rug over het veld met hun witte kalebassen gevuld met yoghurt die ze verkopen. Ze zijn overal geliefd als kapster vanwege hun ingenieuze vlechttechnieken strak op het hoofd. Ze leven veel ’s nachts, vooral als de maan licht geeft. De kinderen spelen dan eindeloos hun luidruchtige spelletjes, er wordt getrommeld op kalebassen en op fluiten gespeeld. Jarenlang sliep ik in op het gerikketik van hun trommelende vingers. Hun eten koken ze op vuurtjes van koeienstront waardoor ik soms wakker werd door de verstikkende lucht. De mannen leven met hun dieren, de moeders leven met hun zuigelingen die ze proberen in leven te houden, de oudere kinderen worden afgestoten, voeden elkaar op en werken mee. Met sommige families raakten we op vertrouwelijke voet. Hun kinderen bezochten onze school. Ik kon ze zelfs overhalen om de kinderen ’s nachts te laten slapen om te voorkomen dat ze op school sliepen. Ik herinner me een meisje, Aisha. Een stralende leerling. Zij vertelde dat Here Bugu licht bracht in de duisternis (l’obscurité) van hun bestaan. Dit meisje is vorige maand overleden na de geboorte van haar eerste kind. Wij wisten van niets. Ze is doodgebloed in één van de hutten. Ze was veertien. Dat hoort ook bij de Peulen. Ziek zijn bestaat niet, dood gaan gebeurt. Ze hebben een 'harde ziel' volgens Baba.

Alles is anders geworden. Er is een etnische, lang smeulende strijd losgebarsten tussen landbouwers en veetelers, onder andere door de klimaatveranderingen, door gebrek aan weidegrond en water. Maar ook tussen Peulen onderling die gedeeltelijk hun eigen kalifaat willen en Peulen die dat niet willen. Tussen criminelen die hun smokkelroutes van drugs, wapens en mensenhandel willen veiligstellen, tussen corrupte overheidsdiensten die hun slaatje daaruit willen slaan. Er zijn buitenlandse legers en het zwakke leger van de Malinezen zelf. En er zijn verschillende milities. Eigenlijk is het een grote, oncontroleerbare gevaarlijke kluwe geworden die via de ‘social media’ nog eens flink wordt opgestookt. En er zijn grote stromen vluchtelingen, vooral Peulen, naast de vluchtelingen van Touareg en andere bevolkingsgroepen uit het Noorden, die nergens meer heen kunnen. In onze contreien ontstaan vluchtelingenkampen waar de angstige mensen bijeen gedreven worden. 
En zo hebben wij nu ook onze Peulen die ons al kenden en die gevraagd hebben of ze bij ons mogen wonen. En wij hebben ‘ja’ gezegd maar wel op een aantal voorwaarden. Namelijk dat ze zich gaan houden aan de basisregels van samenwerking en gedrag van Here Bugu. Maar Peulen komen ‘van ver’ en er is een lange weg te gaan. Toch geloven we dat het mogelijk is en we hiermee de goede weg inslaan voor een toekomstige Malinese maatschappij. Maar ondertussen strijken er natuurlijk ook nieuwe Peulen neer, maar dan aan de buitenkant van onze muren.

Mijn rol op Here Bugu is veranderd van leidinggevend naar ondersteunend. Bovendien is Here Bugu nu de enige plek geworden in deze streek waar ik relatief veilig kan verblijven. Buiten Here Bugu kom ik zelden meer en zeker niet zonder begeleiding. Ik wandel elke dag over het terrein en nu dus ook tussen de hutten van de Peulen. We begroeten elkaar en mijn aanwezigheid kan ook wat druk zetten achter de handhaving van de regels. Baba maakt daar ook gebruik van zo nu en dan. Maar hij waakt er ook streng voor dat ik niet te veel direct betrokken raak bij de mensen in de huidige situatie. Dit in verband met mijn veiligheid, maar ook in verband met mijn gemoedstoestand, zoals uit het volgende verhaal zal blijken. Maar, hij heeft het druk en hij is er niet altijd en er gebeuren soms dingen die om direct ingrijpen vragen. Voor de helderheid, dat vind ík met mijn westerse doeltreffendheid. ‘Direct ingrijpen’ is echter bepaald niet Malinees!

Toen ik dus gister over Here Bugu liep, wenkte een peulman me. Hij gebaarde me dringend dat ik naar buiten moest gaan maar ging zelf niet mee. Zonder na te denken stapte ik door een opening in de muur naar buiten en vond daar op een matje naast een afdakje, de jongen. Een eindje verder zat een jonge vrouw met een naakte, pasgeboren baby aan de borst, ook in het zand. Het rechter bovenbeen van de jongen was aan de binnenkant en de buitenkant zwaar ontstoken. Pus stroomde er uit, grote stukken huid en vlees waren weg. Hij was vel over been. Zoiets had ik nog nooit gezien. Ik gebaarde dat ik terug zou komen. Ik belde met een Malinese vrouw van een grote hulporganisatie die ik onlangs had ontmoet en die Here Bugu kort daarvoor had bezocht. Ze  kwam, ongelooflijk maar waar, een uur later met een vrouwelijke arts in een 4 wheeldrive met chauffeur en ik bracht ze naar de jongen. Het was vlak voordat de schemering inviel. Na wat getelefoneer namen ze de jongen mee samen met een vrouw die zijn moeder zou zijn en beloofden hem terug te brengen. De Peulmannen die zwijgend stonden toe te kijken accepteerden het omdat ik erbij was. Ze vertrouwen geen ziekenhuizen, daar kom je niet levend uit. Niemand van de hulpverleners sprak Peul en Baba was er niet. Mijn God, dacht ik nog, wat als het misgaat met hem in het ziekenhuis. ’s Avonds, in het donker, hebben ze hem echter nog teruggebracht, hetgeen best opmerkelijk dapper is in de huidige omstandigheden. De volgende ochtend werd ik gebeld dat de toestand van de jongen heel zorgwekkend was bevonden in het ziekenhuis. Zijn been bleek al vele maanden geleden gebroken te zijn boven de knie, hij was totaal ondervoed en at al lang niet meer, ze deden nog onderzoek naar zijn bloed. Ze zouden hem elke dag komen halen voor onderzoek, medicijnen en nieuw verband. 
Op dat moment kwam mijn plan voor het pannetje soep, gewoon, zoals ik dat voor mijn kinderen als ze ziek waren ook gedaan zou hebben. Hapje voor hapje de maag weer op gang brengen. De alarmbellen rinkelden nog niet en Baba en ik hadden het beide druk, tijd om tussendoor met hem te overleggen was er niet.

En zo arriveerde ik weer buiten de muur, dit keer als Florence Nightingale met mijn pannetje. Ik zag de jongen liggen maar moest me eerst een weg banen tussen  de rotzooi. Ik zag de huilende naakte pasgeboren baby weer, die nu door elkaar gerammeld werd door een ouder zusje van een jaar of twee alsof het een levenloze pop betrof. De moeder zag ik niet. Nieuwsgierige mannen en vrouwen volgden me meteen maar bleven op gepaste afstand vanwege de hond die aan mijn been gekleefd bleef. Ik hurkte neer naast de jongen, gaf hem een lepel en hielp hem met kleine hapjes. Zijn ogen waren voortdurend strak op me gericht. Peilloze diepte. Geen contact. Geen verdriet, geen boosheid, geen angst, geen pijn  te herkennen op zijn gezicht, alleen maar die ogen. Om ons heen een kring van kleine kinderen in lompen, ook ondervoed, ook die ogen. Eén van de peuters gooide ineens een flinke steen naar de hond, zoals ze gewend zijn. De hond reageerde er niet op, hij bleef naast me liggen en keek naar de jongen op het matje. Maar één van de mannen pakte toen een stok en begon de peuter die gegooid had daarmee te slaan. Gekrijs, tumult en ik stond op en legde m’n hand op de arm van de Peul, die ik al wat langer ken. Hij keek me vertwijfelt aan en toonde me de steen. En meteen wist ik het. Ze waren gewaarschuwd dat er op Here bugu niet met stenen naar onze honden gegooid mag worden omdat ze onze beschermers zijn en niet vals mogen worden. Hij toonde mij dat hij de Here Bugu regels handhaafde. We waren nog niet toegekomen aan de regel dat kinderen op Here Bugu niet afgeranseld worden. Er kwamen steeds meer mensen om ons heen staan.  de moeder van de baby bedelde om een handdoek om haar naakte kind in te wikkelen, anderen raakten me aan of trokken aan mijn kleren om mijn aandacht te trekken. De hond bleef stoïcijns naast me. Ik plukte een lap van een hutje en legde die over de jongen heen die geplaagd werd door hordes vliegen. Ik liet het pannetje bij hem en baande me een weg terug met de hond op mijn hielen.

Baba stond me op te wachten bij mijn huis. Hij was natuurlijk inmiddels op de hoogte gesteld want iedereen wist er van. We keken elkaar aan. "Sorry", zei ik meteen," ik ben er weer eens ingestonken. Ondanks alle lessen en alle ervaringen van 11 jaar Here Bugu".

Baba glimlachte. "Misschien gaat hij het redden door jou" zei hij. "Wie weet hoe belangrijk dat is en wat dat betekenen zal. En denk vooral niet dat ik niet alles zie. Alle ellende, al het vreselijke leed, ik leef ermee, dag en nacht, mijn hele leven. Maar ik ben ermee opgegroeid en weet hoe ik mezelf moet beschermen. Wat we samen doen op Here Bugu is stap voor stap een nieuwe realiteit creëren. Dat is wat we doen. En we geven ook noodhulp aan onze medewerkers en familie. Daar ligt onze grens. De rest moet je liefdevol verdragen, hoe moeilijk dat ook is".

                      *********************************************************
Het is mensenwerk wat we hier doen. Het is maatwerk, meesterschap, vakwerk.
Dat mag ik nooit vergeten anders breng ik mezelf en de ander in gevaar. Daarvoor ben ik niet hier.
Sommige lessen kan ik niet vaak genoeg leren.

p.s.
Mijn vader zaliger zei altijd: Wie A zegt moet ook B zeggen. Aminata maakt dus wéér soep en één van onze kinderen brengt hem naar de jongen, en ook een deken en een handdoek en wat kleertjes voor de naakte baby.

♦️♦️♦️

donderdag 2 januari 2020

2020, Here Bugu gaat ervoor!

we hebben koeien, geiten en schapen, maar deze 'hertjes' zijn zooo lief
Here Bugu heeft in de loop der jaren zo zijn eigen tradities ontwikkelt. Het goede daarvan is dat die traditionele momenten een soort ijkpunten zijn waarop we kunnen voelen hoe Here Bugu ‘in zijn vel’ zit, wat de kwaliteit of het levensgevoel van Here Bugu op dat moment is. 

En ondanks dat deze regio geteisterd wordt door oorlog, honger, werkeloosheid, vluchtelingenstromen en alle ellende die daarbij hoort, kan ik alleen maar concluderen dat Here Bugu prima ‘in zijn vel’ zit. Natuurlijk, daar werken we hard en bevlogen voor. 
Maar zonder onze donateurs, trouwe vrienden en  particuliere fondsen die allemaal in ons geloven zou hier niets tot stand zijn gekomen. Wanneer ik mijn dagelijkse ronde loop over de vier hectare, is de energie tastbaar op elke vierkante meter. Vanaf 2012 komen er nauwelijks bezoekers meer en mijn grootste wens is het telkens weer om te kunnen delen en te laten voelen wat er mogelijk is, wat er gerealiseerd kan worden, met een relatief kleine som ‘warm’ schenkgeld. Dat het mogelijk is om de wereld te veranderen ondanks wat alle cynici daarover denken en beweren. 
Wij prijzen ons gelukkig met het schenkgeld en ik ben intens dankbaar dat we dit geld kunnen transformeren in de ontwikkeling van Here Bugu, een project van en voor de mensen die het nodig hebben.

Gister, oudejaarsdag, was er dus, conform de traditie, vóór zonsondergang het kinderfeest met spelletjes voor jong en oud. Georganiseerd door de jongeren. De organisatie, de communicatie, (alles met Baba op de achtergrond) het liep als een trein, iedereen deed wat hij doen moest. Ongeveer 200 kinderen: uit Mopti en Sevare van onze medewerkers en een hele nieuwe lading van onze vluchtelingenfamilies de Peulen. (50 families met veel kinderen). De stoere jonge binken waren ontroerend lief met de kinderen en het uitdelen van de verrassingen. En alle kinderen accepteerden dat de nieuwe Peulkinderen, die er in eerste instantie met verbijsterde koppies bijzaten, werden uitverkoren bij de spelletjes en ze werden luid toegejuicht. Dit is wat ik bedoel als ik zeg “Here Bugu zit goed in zijn vel”. Verschillende etniciteiten, verschillende religieuze stromingen, jongens en meisjes, kinderen en volwassenen en het was een geweldig feest met eten en drankjes toe voorbereid door de moeders.
Ondertussen loopt onze Rijstactie goed, we gaan het halen hopen we, de uitslag komt volgende week. En de tekeningen zijn zo mooi dat er misschien nog wel een staartje aan te maken is: Kinderen tekenen voor vrede op de muren van Mopti...een project dat ik graag op gang zou willen zetten...wie weet!

Het oudejaarsfeest


de equipe van Here Bugu die hielp bij de organisatie van de spelletjes


de peultjes


de keuken werkt op volle toeren
de rijstactie
we zitten helemaal op koers en met een beetje geluk gaan we het halen, d at is een enorme ondersteuning voor al ons werk.

welke vind jij de mooiste?
\


De Peulen,
Ongeveer 50 gezinnen met veel kinderen hebben zich binnen onze muren genesteld. ze worden langzaam geïntegreerd en we hopen dat we over niet al te lange tijd kunnen beginnen met de school voor deze kinderen. 





We zijn bezig wc blokken en wasplaatsen voor ze te bouwen, hier de gedeeltes onder de grond, aangesloten op onze eigen waterleiding. En dan moeten we ze leren er gebruik van te maken en te onderhouden. Nu piesen en poepen ze zoals altijd overal.

heel zwaar werk
Nadat de wanden verstevigd zijn door bakstenen muren  komt er een bewapening met beton.
Ze kunnen niet wachten om naar school te gaan
We mogen een kijkje nemen met een bezoeker
spelen kunnen ze




maar met plastic omgaan niet terwijl hun eigen vee en het onze er regelmatig aan sterft

Vandaag ben ik met een kruiwagen, zakken en harken en wat mensen gaan rondlopen en heb het goede voorbeeld gegeven. Dat maakt echt wel indruk, Yvonne met een kruiwagen. de kinderen deden enthousiast mee. Drie dagen doen we dit en dan moeten ze het zelf doen.



een mannenhutje

De meiden
We hebben nu even vakantie maar volgende week beginnen we aan de tweede helft van de opleiding. Ze zijn ook aardig lid van de Here Bugu club geworden. Zoals ik al schreef hebben ze allen minstens negen jaar school achter de rug maar we beginnen hier gewoon overnieuw.





een puzzel voor vierjarigen levert heel wat gepuzzel op


ook voor de fotograaf overigens


en begrijpen wat je leest is ook nog een hele kunst


soms worden ze zo moe en warm van het werk dat ze hun pruik maar aan de stoel hangen


op de 10 daagse markt van Mopti ter ere van het 100 jarig bestaan hadden we een kraam met tassen, oorbellen, armbanden, moringa, kippengaas, gevlochten stoelbekleding en informatie over Here Bugu. Het liep storm en de meiden draaiden wisseldiensten




Ondertussen op Here Bugu

de sla verkoopt goed en is ook voor de eigen vitaminen, maar er zijn ook nog andere moestuinen en  veel vruchtenbomen
teveel hooi op de vork in de koeienstal


Onze ijzerbuiger voor de bewapening van beton heeft zijn eigen werkplaats op de achterkant van zijn brommer.

De oefeningen
Een volgende keer wil ik proberen iets over de oefeningen te vertellen die we 's morgens doen en de impact daarvan op heel Here Bugu.



tenslotte voor deze keer, het is onmogelijk om alles te laten zien

200 meter muur van natuursteen langs de oostzijde is bijna klaar

200 meter muur aan de zuidzijde is bijna klaar


Met een grote toegangspoort

Noord was al klaar en west is ook bijna gepiept. 800 meter selfmade muur ter bescherming en omhulling.


❤️

zondag 15 december 2019

Yèrè dèmè, Rijst en gierst actie 2019/2020, 2

ook hij wordt geholpen

de familie van Hadi, een jongetje uit Mopti gaat door onze hulp naar een privéschool, hij woont in de hut op de linkerkant van de foto met ouders en zes kinderen. De vader werkt hele dagen als sjouwer. ook zij worden geholpen met wat extra voeding

en deze jongens, de huidige groep jongens die onder onze hoede zijn
een groep jongens van een' lyceum' in Mopti kwamen op Here bugu tekenen om de actie te ondersteunen. Tekenen betekent ook met elkaar in gesprek gaan over de situatie in Mali en dat gaat er soms heftig aan toe
er wordt over nagedacht

voor het meisje Ousmane is vrede een mand met eten en een rugzak om naar school te gaan

voor Nannety van 16 is vrede een vogel in de boom... of een zingende vogel in je hoofd

voor dit meisje is Baba met zijn gele auto alle hoop op vrede

een blz uit het schrift van vorig jaar gemaakt en bijgehouden door onze eigen medewerkers. nauwkeurig wordt bijgehouden de namen van de families, het aantal personen per familie en hoeveel ze wanneer ontvangen

tot slot deze prachtige foto van een meisje uit Mopti van de armbandengroep die op overtuigende wijze onze geliefde auto in beslag neemt gadegeslagen door onze jongeren die de auto beschouwen als hun trofee en hem koesteren en poetsen.