zondag 10 februari 2019

Ik bied een feestmaal aan omdat ik heb wat daarvoor nodig is

"Door onze manier van leven zien we onderontwikkeling vaak als een zaak van gebrek en ontbering. In die optiek bestaat er alleen een onderontwikkeling van het 'hebben'. Hoe het met de ontwikkeling of onderontwikkeling van het 'zijn' is gesteld blijft vaak onderbelicht.

Met z'n allen proberen we te helpen om dit gebrek aan 'hebben' in de derde wereld op te lossen. Door mijn leven in Mali ben ik met de neus op de feiten gedrukt dat we moeten beginnen bij het respect voor het 'zijn'. Op dat niveau kunnen we veel leren van elkaar en van daaruit de stappen vooruit zetten. Wanneer alleen of voornamelijk ontwikkeld wordt op het niveau van het 'hebben' trekken we de gemeenschap omlaag met alle catastrofale gevolgen die we om ons heen zien.

Ik heb er al vaker over geschreven hoe Baba en ik in de eerste jaren regelmatig met elkaar botsten omdat we onze weg moesten zoeken in het overbruggen van deze twee werelden.

In zijn omgeving functioneerde het leven op basis van de 'troc', de ruilhandel. De 'troc' overbrugt verschillen, houdt de samenleving met al zijn verschillende etnische groeperingen bij elkaar en versterkt de onderlinge afhankelijkheid. Geld creëert ogenschijnlijk vrijheid, maakt individuele ontwikkeling mogelijk maar lost menselijke maat en verhoudingen op. De markt regeert dan.

Hieronder wat voorbeelden over delen, lenen, ruilen uit de wereld van Baba.

De naaste familie van Baba bestaat uit zijn moeder, de gezinnen van hem en zijn vier broers en zuster. Bij de 'grande famille', waar hij de 'chef de famille ' van is horen alle broers en zussen van zijn moeder en zijn overleden vader en hun kinderen, partners en kleinkinderen.
Zijn naaste familie heeft 3 kleine huisjes in de dichtbevolkte oudste wijk van Mopti. Daar wonen ze allemaal samen en hebben hun gemeenschappelijke huishouding.
Bovendien slapen en eten daar ook familieleden die 'onderweg' zijn maar ook allerlei zwervers die er tijdelijk onderdak vinden tot ze weer op de een of andere manier verder kunnen. Naast de 'eigen' kinderen zijn ook een heel aantal andere kinderen opgenomen in het gezin. 's Nachts is geen plekje meer vrij in de kamertjes en op de hof waar op de matten zij aan zij geslapen wordt. Privacy bestaat nauwelijks.

Delen

Wanneer iemand uit de familie bijvoorbeeld een paar schoenen koopt en thuis ontdekt dat ze te klein zijn of niet lekker zitten, dan zal hij ze nooit terugbrengen. Hij zoekt iemand die ze wel past, er blij mee is en het feit dat hij dan zelf geen schoenen heeft is een nieuwe realiteit.
Wanneer Baba bij zijn zuster een mooie sprei ziet liggen die hij graag wil hebben of waarvan hij vindt dat hij die nodig heeft dan neemt hij die, privé bezit is niet belangrijk.
Lenen
Lenen is een onbekend begrip bij de mensen om mij heen. Ik moest langzaam ontdekken dat spullen van mij die ik uitleende, nooit terug kwamen. Als ik iets niet nodig heb en een ander wel dan is bij hun de ander vrij om het te nemen. Natuurlijk niet zonder overleg. Als het duidelijk is dat ik het zelf nodig heb en gebruik blijft het bij mij en ze houden ook rekening met mijn cultuur die ze van de 'blanken' kennen.

Microkredieten
We hebben een aantal jaren gewerkt met microkredieten, wel met een veel lagere rente dan de banken kennen. De kredieten werden altijd verleend aan de vrouwen van een groep. Als iemand pech had en niet kon terugbetalen stond de groep garant. De vrouwen gebruikten de kredieten voor klein vee en graan waarmee ze konden handel drijven. Zij betaalden alles terug voornamelijk door de controle van de groep. De mannen kochten een kar met ezel. Zij werkten individueel, betaalden niet terug maar besteedden het geld aan het bouwen van een huisje voor hun gezin. In hun cultuur besteed de man zijn verdiende geld als het goed gaat aan het gezin. De vrouw mag wat ze verdient zelf houden en besteden zoals ze wil, wat erop neerkomt dat ze de extra's betaald zoals medicijnen maar ook een mooie jurk en sieraden.

Als je geld hebt, heb je niets
Geld wordt niet gespaard maar omgezet in spullen. Als de vrouwen van de armbanden hun geld hebben ontvangen kopen ze er mooie stoffen van, een koelkastje, een bagagekarretje, herstellen hun huis, kopen voorraden rijst en gierst tot het op is. Als ze iets nodig hebben ruilen ze daar iets van voor hetgeen wat ze op dat moment nodig hebben. Met het koelkastje kunnen ze zakjes koud water verkopen, met het karretje vrachtjes vervoeren en het verdiende geld zetten ze direct weer om.

Jongeren die geld verdienen geven dat meestal in zijn geheel aan hun ouders of de familie waar ze wonen.








bij de foto: een jonge koeherder van de Peul
Mensen die geld overhebben investeren dat vaak in koeien die uitbesteed worden aan de koeherders. Die lopen rond met een enorm kapitaal maar leven zelf in armoede





















Kopen en ruilen

Baba koopt onze rijst en gierst niet bij de handelaren. hij verdeelt het contante geld met een getuige over een groot aantal jongens uit de dorpen waar families hun verbouwde rijst en gierst beetje bij beetje verkopen om geld te verdienen voor hun huishouding. De jongens bouwen een band op met deze mensen. Als ze het geld bij ons hebben opgehaald trekken ze de dorpen in. Als ze 10 zakken van 100 kilo hebben laden ze die op een ezelkar en brengen het naar de weg waar onze eigen mensen het ophalen met de auto's, vaak in het donker. Of ze komen per pinassen over de rivier. Bij ons worden de zakken gewogen. bijna altijd zit er teveel in, dat is het cadeau en versterkt de relatie. Ze worden opgeslagen en later verdeeld over het jaar afgegeven bij de mensen die het het hardst nodig hebben.
aankomst van de rijst op Here Bugu in het donker
Baba trekt deze tijd van het jaar elke zaterdag naar de dorpen in de omgeving om voorraden veevoeder in te slaan, bepaalde grassen en kruiden, voor onze koeien, schapen en andere dieren. In Mopti slaat hij suiker, zeep, snoepgoed, bloem en dergelijken in, artikelen die in de dorpen moeilijk te verkrijgen zijn. De mensen wachten al op hem. In sommige dorpen, op de markten bijvoorbeeld waar de oude mannen hun waren verhandelen betaald hij contant, wisselgeld kennen ze niet. Maar hij ruilt ook voor de spullen die hij heeft meegenomen uit Mopti. Een intensieve procedure waarbij de tevredenheid aan beide kanten met de onderhandeling bepalend is. In de onderhandeling gaat het over de waarde en het belang van de waren maar ook over de waardigheid van de onderhandelaars.




overleg met de Peulen om ons heen

De jonge mensen op Here Bugu leren bij ons om een deel van het geld voor zichzelf te behouden en met kleine groepjes een soort spaarsysteem op te zetten waar ze samen over waken.
Hamidou en Aminata leren boekhouden


Handel
Bij het opbouwen van onze kleine onderneminkjes, kippen, kippengaas, moringa e.a. stuiten we op problemen. Verkopen we bijvoorbeeld 10 rollen kippengaas dan is het niet de gewoonte dat je meteen afrekent, in het Malinese systeem. Vertrouwen speelt ook hier een grote rol. Ook bij de winkels wordt veel op de pof gekocht (zoals in mijn jeugd in Amsterdam ook nog gebeurde). Je bent dus afhankelijk van het moment dat de ander geld heeft. Dus je hebt niet snel geld om te herinvesteren. Verder zijn de grondmaterialen die je nodig hebt meer niet dan wel voorradig. Ook dat onderbreekt voortdurend de productie. De bakker van Mopti is rijk geworden omdat hij contracten kon sluiten met Minusma ( de legers van de UN). Lokaal bots je hier als startende ondernemer direct met het oude systeem en worden de nadelen daarvan zichtbaar.
10 rollen gaas verkocht aan een collega-project, wel direct betaald dus

de rollen ijzerdraad voor de productie van het kippengaas komen uit Bamako maar zijn  zelden in voorraad aanwezig, dat komt ook omdat er opgekocht wordt door grote handelaren en de Minusma
de lijm voor de leerbewerking wordt gemaakt op Here Bugu


Zand, dat we nodig hebben voor het cement komt met de pinassen aan en wordt door dragers aan land gebracht en met een tuk tuk naar HB vervoerd. De onderhandelingen gaan op de oude manier.

Op Here Bugu en vanuit Here Bugu werken we zo dat we aansluiten aan de oude systemen. Door onze begeleiding begrijpen ze dat we hun oude vertrouwde systemen die de relaties tussen de mensen beschermen en het sociale systeem respecteren, dat we daar rekening mee houden en niet willen vernietigen. Gezamenlijk zetten we de stappen naar een andere manier van met geld omgaan maar wel een die verbonden blijft met het hart. Warm geld, geld dat geschonken wordt vanuit een goed hart voor de medemens, Geld dat kan worden ingezet als een middel tot ontwikkeling van het 'hebben' en van het 'zijn'.

zondag 3 februari 2019

'OPVANG IN DE REGIO"

Wanderjahre
Er bestaat geen vertaling voor het Duitse woord "Wanderjahre". Het is een woord dat uit de middeleeuwen komt en gaat over een vooral oud Duits fenomeen waarbij jongeren een bepaalde tijd op stap werden gestuurd om de wereld en zichzelf te leren kennen en om in hun vakgebied van leerling tot meester (gildes) te worden door stages bij vaklui. Daarna keerden ze terug naar huis. In het gunstigste geval verdienden ze onderweg ook wat en stuurden dat per omgaande naar huis. In de literatuur kom je dit fenomeen tegen o.a in de sprookjes van Grimm; bij Goethe-Wilhelm Meister s Wanderjahre; en in het prachtige boek " De alchemist" van Paulo Coelho. Het is de fase tussen de adolescentie en jonge volwassenheid. Tegenwoordig vind je het terug in de vorm van een jaar vrij reizen na de middelbare school, au-pair gaan maar ook sommige universiteiten bieden een zogenaamd 'vrij jaar' aan waar jongeren zich kunnen oriënteren.
Situatie op het platteland van Mali
Hier op het platteland van Mali komt dit gebruik nog veel voor. Jongeren uit arme families worden in groepjes op pad gestuurd, zonder geld, met wat schamele kleding en de opdracht om volwassen terug te keren. (overigens niet te verwarren met een ander (vreselijk) gebruik waarbij jonge kinderen overgedragen worden aan een geestelijke en een tijdlang in erbarmelijke omstandigheden als bedelkinderen moeten leven zogenaamd voor de vorming van hun karakter, Talibee genoemd).

De bedoelde jongeren zijn afhankelijk van mensen die ze onderdak en te eten geven. Vroeger verspreidden zij ook het nieuws over de dorpen en vonden ze onderweg altijd wel ergens een familielid dat ze verder kon helpen. Veel dorpen waaruit deze jongens nu komen leven nog geïsoleerd van de wereld, zonder elektriciteit, dus ook geen tv De ouders hebben geen idee wat er zich in de wereld afspeelt. Direct na de oogsttijd worden ze op pad gestuurd met de hoop dat ze onderweg wat geld verdienen en opsturen en dat ze bij de oogsttijd van het jaar daarop weer terug zijn om te helpen, te trouwen en kinderen te maken.

Risico
Maar Mali is sterk verandert. Reizen is niet meer veilig. De jongens worden vaak geronseld door mensensmokkelaars met lokkende verhalen over 'Europa' of door terroristische bewegingen met gepassioneerde verhalen over de gewapende strijd tegen de decadentie van het Westen en de corrupte regering. Ze worden gelokt met beelden over rijkdom en geluk in het Westen aan de ene kant (nog nooit hier op tv films gezien over de ellende die hen te wachten staat) en van martelaarschap, eer en overwinning aan de andere kant. En de jongens die jaren later teleurgesteld en met hangende pootjes vrijwillig of gedwongen terugkeren worden niet meer geaccepteerd in hun dorpen, diepe schaamte voelen ze, het zijn 'losers'.

Here Bugu
Al zolang Here Bugu bestaat hebben we elk jaar een groep rond de zes tot acht van deze jongeren intern. Ze vinden ons vanzelf. Dit jaar hebben we een groep die hier gezamenlijk arriveerde uit hetzelfde dorp in het zuiden van de Dogon. Jaren geleden was ik daar een keer op bezoek bij familie van onze gardien Seydou. Toevalligerwijs kwamen zij en ik hier drie maanden geleden ongeveer gelijktijdig aan.
Ruwe bolsters, meestal met een blanke pit, zijn het en je weet direct: met deze jongens kan het elke kant opgaan.

Een kluwen ongeregeld
Ze zijn opgegroeid op het platteland van Mali in omstandigheden die wij ons nauwelijks kunnen voorstellen. Het zijn 'overlevers'. Zodra ze van de moederborst af zijn omdat het volgende kind zich aandient doen ze mee aan het werk. Sommigen van hen leven van jongs af aan enkel tussen de koeien, kamelen of schapen met één kom gierst per dag. Voor wat extra's jagen ze op ratten en katten maar ze kennen ook alle eetbare natuurproducten als honing van wilde bijen, wurmen, sprinkhanen e.d.
Ze communiceren nauwelijks verbaal maar wel door fysiek geweld. De 'lutte' of de 'strijd', een vorm van worstelen met strenge regels is gebruikelijk binnen hun milieu. Een douche of toilet kennen ze niet. Omgang met meisjes of vrouwen is agressief, (alleen voor hun moeder hebben ze respect), de mannen en de vrouwen leven bij hun in gescheiden werelden. Het platteland van Mali bestaat uit dit soort jongeren. Een normale kans hebben ze niet in het leven, als ze niet de ene of de andere kant uit vluchten keren ze terug naar hun dorpen en gaan door met 'overleven'.



en dit zijn ze deze keer: van boven naar beneden van links naar rechts:
Dramane, Illias, Sita, Salam, Souley, Hamma


In een beleidsnota van Sigrid Kaag las ik het volgende:

"Focus op instabiele regio’s
Het nieuwe beleid richt zich primair op het voorkomen van conflict en verminderen van armoede; bevorderen van duurzame inclusieve groei en klimaatactie; en het versterken van het internationaal verdienvermogen van Nederland. Één van de belangrijkste wijzigingen betreft een verschuiving in de focus van ontwikkelingssamenwerking naar instabiele regio’s: West-Afrika/Sahel, Hoorn van Afrika, Midden-Oosten en Noord-Afrika. De Minister wil daar gericht de grondoorzaken van armoede, migratie, terreur en klimaatverandering aanpakken."
"Mede daarom komt er jaarlijks extra geld beschikbaar voor ontwikkelingssamenwerking. Daarvan is €290 miljoen euro voor noodhulp en opvang van vluchtelingen in de regio en €60 miljoen voor nieuwe investeringen in (beroeps)onderwijs, werk, jeugd en jongeren."


Opvang in de regio
Als er in Nederland gesproken wordt over 'opvang in de regio' dan zouden deze mensen van het platteland de doelgroep moeten zijn. Deze mensen zijn echter niet geholpen met programma's die bedacht zijn in het Westen en hier uitgevoerd moeten worden door lokale mensen die opgeleid moeten worden door ....wie? In Bamako ontmoet ik voornamelijk mensen uit de rest van de wereld die universitair geschoold zijn en echt goed in het schrijven en interpreteren van rapporten maar ik mis de skills om hier, binnen de doelgroep, vakmensen op te leiden. De meeste Malinezen die tot nu toe de kans hebben gekregen zich te ontwikkelen zijn niet bepaald 'gepassioneerd' om samen te werken (ontwikkelingssamenwerking is het woord) met een doelgroep waar ze zichzelf net met moeite aan hebben ontworsteld. Zij focussen zich altijd op de leefwijze en het niveau van hun opleiders, omhoog dus.

We moeten werken met de doelgroep!! Bottum-up.

Ondertussen
De cultuurschok voor deze jongens in de ontmoeting met Here Bugu is altijd enorm.
Uit de vechtende, schuwe kluwen die met stenen naar de dieren gooiden, de meisjes uitscholden en duwden en sloegen, overal hun behoeftes deden en de vogels uit de bomen schoten kwamen langzaamaan 6 jongens te voorschijn.
bij alles wat op Here Bugu gebeurt zitten ze met hun neus vooraan

Hamza, de opzichter met Souley en Dramane
Here Bugu heeft inmiddels een stevig fundament en ervaring opgebouwd waarmee we de integratie van zo'n stel aankunnen. Elke jongen heeft een oudere mentor gekregen die al jaren gevormd is door onze manier van werken. Ze gaan elke dag een uur naar school, worden ingezet beurtelings bij alle verschillende activiteiten, krijgen voldoende te eten, een eigen plek om te slapen met een mat, een deken en muskietennet. Ze krijgen elk € 30,- per maand waarvan ze het meeste naar huis sturen. Maar het hoogtepunt zijn de oefeningen 's morgens waar iedereen aan meedoet. Deze oefeningen creëren onder anderen het gevoel dat ze ergens bij horen en dat ze er in de kring toe doen.

Nieuwe werelden gaan open voor deze jongens.

in de klas, niet altijd makkelijk, soms heeft de leraar een oppas nodig
om ze in het gareel te houden










bij de film op zaterdagavond, mooie natuurfilms om ze respect voor de natuur bij te brengen (dierenmishandeling is hier normaal) en Laurel en Hardy daar wordt lekker in gemept

begint er al beter uit te zien

land klaarmaken voor de aardappels met Morre
leren een band te verwisselen
leren metselen
leren vergaderen, zonder onderscheid des persoons, bijzonder voor iedereen in Mali!!

leren samenwerken bij de ochtendoefeningen




om ze te stimuleren laat ik filmpjes op internet zien die ze aanspreken, hier de training van een voetbalelftal onder het motto: voor resultaat moet je oefenen, het komt niet uit de lucht vallen
Elke vrijdag komt er een jonge mannenkring op Here Bugu vergaderen en elkaar ontmoeten. Het zijn oud-leerlingen die werk hebben gevonden in de omgeving en van onze Salle de Jip gebruik maken om elkaar te ontmoeten. We hebben drie oud-leerlingen die na jaren terugkwamen en hier nu werken.
Als ik aan de mensen van Here Bugu, uit de regio dus, vraag welke oplossing zij zien voor Mali en voor de 'opvang in de regio' dan lachen ze.
"Niemand wil toch vrijwillig naar Europa en we willen allemaal vrede" zeggen ze. " Als er een Here Bugu in elk dorp zou zijn dan komt het goed met Mali!".
onlangs, na drie maanden



Hamidou, een oud leerling, geeft les aan Salam




uitleg aan Hamma en Allaissan bij het aardappelen poten onder toezicht van Morre

zondag 27 januari 2019

DE WATERTORENS

In 2009 was één van de eerste activiteiten het verbreden en verdiepen van een oude put en de bouw van een watertoren met de aanleg van waterleiding voor water op de eerste hectare. Deze toren werd gebouwd onder leiding van een oude oom van Baba, Sidi. De tekeningen werden gedeeltelijk in het zand, gedeeltelijk op papiertjes gemaakt. Een pomp en acht zonnepanelen die ik uit Nederland had laten komen stuwden het water omhoog naar een bassin voor 4000 liter op zeven meter hoogte. Door deze toren die tot op de dag van vandaag goed functioneert hadden we voldoende water. Alleen voor het water van de visvijver gebruikten we een andere, kleine put met een motorpomp.


De  put werd vergroot en verdiept tot 36 meter met schepjes en emmertjes. Hier klimt Hamza naar  beneden. Door  gasdampen beneden hebben we hem een keer bewusteloos naar boven moeten halen.

de loodzware zelfgemaakte mallen voor de put werden stuk voor stuk neergelaten in het gat met een  eenvoudige  constructie en sterke mannen
Sidi geeft uitleg over de bouw van het' Chateau', de watertoren

het rek voor de zonnepanelen werd lopend vanuit Sevare naar Here Bugs gebracht (5 km)
de eerste toren heeft de afgelopen 10 jaar vele stormen doorstaan
                                          
Toen de tweede hectare erbij kwam en de moringaplantages begonnen en de compost en moestuinen werden uitgebreid kwamen we water tekort.

In juni 2016 kwamen de Chinezen langs met een gigantische boormachine en boorden op de tweede hectare een gat van 79 meter en plaatsen daar een buis in


December 2016 plaatsten we de elektrische pomp, aan 65 meter touw zakt hij in de buis. Net zo'n pomp als de vorige maar 2x zo zwaar en gekocht in Mali

in 2017 een huis gebouwd voor opslag en voor de veilige plaatsing van 10 zonnepanelen voor het aandrijven van de pomp met de apparatuur binnen

met enorme slangen, en overal tonnen met water kon het terrein van water worden voorzien. De slangen hadden flink te leiden door de hitte en doornen en het was zwaar werk om ze over het land te trekken.

in mei 2018 konden we beginnen met de bouw van een tweede watertoren. Samengewerkt wordt met een oude bekende van onze zonnepanelen installatie, Adama, die inmiddels veel ervaring heeft met het bouwen van professionele watertorens. Tijdens de start van de bouw besluiten we dat de toren groter moet worden met de bijbehorende waterleiding omdat inmiddels de derde en vierde hectare gekocht zijn.
Hier wordt gewerkt aan de  fundering die voor de staanders twee meter diep is



de hele bouw staat onder leiding van de aimabele Nianfo, de meestermetselaar die vanaf het begin bij Here Bugu hoort. Zonder enkele vrees doet hij zwaar metselwerk boven zijn hoofd op grote hoogte.

het materiaal: wat oude ladders, cementemmers van afgezaagde bidons, touw, wat troffels, houtklemmen voor de bekistingen en de steigers, schietlood, steenhamers, kruiwagens en mallen

alle bakstenen worden zelf gemaakt
het ijzerwerk, ladders, deksel enz hier gemaakt en gelast


hij gaat al gauw de hoogte in

op grote hoogte wordt gewerkt aan de plaatsing van een bekisting voor een cementen platform



de bouw van het bassin voor 15.000 liter water maakte op mij de meeste indruk

cement wordt in emmertjes omhooggehesen

grote buizen voor het water worden geplaatst, aan en afvoer en 1 voor het leegmaken van het bassin
ondertussen begint een enorm werk aan de waterleiding met veel vertakkingen en grotere en kleinere diameter pvc buizen

omdat de waterverdeling over de vier hectare opnieuw wordt bepaald gaat alles op de schop, zwaar werk met grote pikhouwelen

22 nieuwe kranen naast de 13 die er al waren



                                 1 keer gaat het mis en wordt per ongeluk een zware kabel 
                                 van de generator doorgeslagen, maar in Mali is altijd een
                                  oplossing ,...min of meer




het grote deksel wordt geplaatst op het bassin van 15.000 liter. zie de filmpjes hieronder,
De binnenkant van het bassin is een  ronde kom en met een speciale soort gladde beton afgewerkt












op 24 januari 2019, 8 maanden na de start van de toren wordt het deksel op de buis geplaatst, de laatste kranen en verbindingsstukken aangedraaid en het geheel in beton gegoten.
de finishing touch bovenop

een echte water en drukmeter zodat elke avond de stand kan worden bijgehouden

en dan ga ik dezelfde dag  de uitdaging aan waar iedereen op wacht, ik klim de 11 meter stijl omhoog langs de bouwladders.
het laatste laddertje staat op een uitbouw buiten de toren, enkel de steun van dat laddertje  en dan moet je vanaf dat laddertje door het gat van het hoogste platform, ik wist niet of ik m'n ogen dicht of open moest houden ( en dan later ook weer terug)


met Nianfo op het dak
en dan zelfs tot bovenop, aan de rand van het bassin

de binnenkant van het bassin

meer dan voldoende water voor het bevloeien van 4 hectares

het uitzicht is magnifiek, west
zuid, de duiventorens en werkplaatsen voor kippengaas en leer
oost, met de eerste watertoren
en tenslotte met Baba, die het allemaal aandurft!


met grote dank aan al die donateurs die in ons geloven.
Het water stroomt. ook de omgeving deelt daarin. De Peulen om ons heen mogen drinkwater voor henzelf tappen  aan speciaal daarvoor toegewezen kranen.

Het bouwen van deze watertoren was een grote uitdaging voor iedereen die werkt in het bouwteam van Here Bugu. Veel werd geleerd en er was grote saamhorigheid in het klaren van de klus. Iedereen is trots op 'onze' toren. Dat is een enorme winst en het begin van de volgende uitdaging. Niet alleen is het nu belangrijk om te zorgen voor het onderhoud maar vooral om te leren verantwoord met het kostbare water om te gaan! De watertoren staat in die zin symbool voor de inclusieve aanpak van ons werk.

26 januari 2019